II SA/Gl 1047/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. Organ wskazał, że syn strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która istnieje od urodzenia, a datuje się od [...] roku i orzeczenie wydano na stałe. Skarżąca pobiera świadczenia emerytalne z ZUS. Następnie organ podkreślił, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Organ odwoławczy wskazał, że stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem strona ma ustalone prawo do emerytury. Wystąpiła zatem przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła, że jej emerytura obecnie wynosi 743,44 zł. Wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy kwotą jej emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie strona skarżąca podtrzymała skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. Powodem odmowy przyznania świadczenia było ustalenie, że skarżąca pobiera świadczenia emerytalne. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220), regulujące podstawy przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego. Według wskazanego wśród podstaw rozstrzygnięcia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżąca sprawuje opiekę nad synem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, istniejącej od urodzenia, oraz że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie znacznie niższej niż aktualna wysokość wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, do oceny prawnej w niniejszej sprawie należało odnieść pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 757/19, według którego, narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie znalazł przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Następnie NSA podkreślił, że kierując się wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów należy dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69) (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane w konsekwencji nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych i uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło podstaw rozstrzygnięcia. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obydwu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, mając na uwadze, że prawidłowo interpretowany art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury.