II SA/Gl 1049/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. (C) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W swojej skardze z dnia [...] r. J. C. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną. Następnie, na skutek wezwania Sądu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzone na druku urzędowego formularza. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący zaznaczył, że został pozbawiony należącej doń nieruchomości, a ponadto nie dysponuje środkami wystarczającymi na pokrycie kosztów postępowania. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją małżonką oraz trójką dzieci. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...]m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Źródłem dochodu wnioskodawcy jest wynagrodzenie za pracę za granicą ([...]) w wysokości [...] euro miesięcznie. Posiadane przez stronę grunty rolne są dzierżawione przez jego brata, który z tego tytułu uzyskuje dopłaty bezpośrednie ze środków wspólnotowych. J. C. dokonał zestawienia stałych wydatków, z których wynika, że co miesiąc płaci [...] zł za dostawy wody, [...] zł za energię elektryczną, [...] zł za usługi telekomunikacyjne, [...] zł za gaz, [...]za zakup lekarstw, za przedszkole [...] zł, za szkołę [...] zł. Podatek rolny od nieruchomości, który skarżący również zaliczył do swoich wydatków wynosi [...] zł rocznie. Referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania umowy dzierżawy, w oparciu o którą osoba trzecia użytkuje należące doń nieruchomości, nadesłanie jakiegokolwiek dokumentu uprawdopodabniającego wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącego oraz o nadesłanie rachunków za media, opłaty szkolne i lekarstwa. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi (skarżący nie odebrał go w terminie ze względu na nieobecność w miejscu zamieszkania). Rozpoznając wniosek o zmianę postanowienia zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów należało stwierdzić, że w świetle okoliczności powołanych przez stronę, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić trzeba, że brak jest jakiegokolwiek dowodu uwiarygodniającego wysokość dochodu strony. Nie kwestionując prawdziwości twierdzenia o zatrudnieniu za granicą trzeba mieć na uwadze fakt, iż uzyskiwane w obcej walucie (euro) wynagrodzenie musi być przeliczone na walutę krajową w celu oceny, czy kwota ta jest na tyle niska, że uzasadnia przychylenie się do wniosku. Brak jest również jakichkolwiek informacji na temat treści umowy dzierżawy, w oparciu o którą brat skarżącego użytkuje jego nieruchomość. Jest tym istotniejsze, że osoba ta uzyskuje dopłaty bezpośrednie, natomiast nie ponosi kosztów związanych z opłaceniem podatku od nieruchomości – co wywnioskować można z treści zestawienia zawartego w rubryce 11 druku formularza. W tej sytuacji utrzymywanie takiego składnika majątku, który nie dość, że nie przynosi dochodów to wręcz generuje wydatki budzi zastrzeżenia. Dalej wskazać przyjdzie, że nic nie wiadomo na temat realnej wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się rodziny skarżącego. W szczególności nie wiadomo, czy dokonane przez stronę ich zestawienie obejmuje miesięczne okresy rozliczeniowe, czy też wskazuje jedynie na wysokość otrzymywanych rachunków. Okoliczność ta nie jest obojętna dla ustalenia jaka część uzyskiwanego dochodu jest przeznaczana na zaspokojenie tych potrzeb i czy uzasadnia to zwolnienie od kosztów sądowych. W postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem badania jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to tym samym, że ma on wykazać, iż nie dysponuje żadnymi środkami ani też możliwościami ich zdobycia. Trzeba zarazem stanowczo podkreślić, że treść przepisu art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, który w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sposób nie budzący zastrzeżeń, winien udzielić wyczerpujących wyjaśnień co do stanu rodzinnego i majątkowego. Ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Ewentualne niejasności w opisanym wyżej zakresie mogą być wyjaśnione za pomocą dodatkowych dokumentów (art. 255 P.p.s.a.). Skoro jednak strona nie uprawdopodobniła, za pomocą stosownych dokumentów, informacji dotyczących jej stanu majątkowego, to tym samym nie można obiektywnie stwierdzić, że jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było przychylenie się do złożonego wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.