II SA/Gl 1052/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi B.W. i L.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. Starosta [...], wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Z. obręb O., oznaczonej jako pgr [...] o pow. 0,0121 ha, pgr [...] o pow 0,5240 ha, pgr [...] o pow. 0,0394 ha, pgr [...] o pow. 0,1247 ha, pgr [...] o pow. 0,0810 ha, pgr [...] o pow.0,0055 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w C., przysługujące B. i L. W. - w prawo własności. W uzasadnieniu wskazał, iż strony wnioskiem z dnia 10 lipca 2014 r. wystąpiły o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Prawo użytkowania przedmiotowych nieruchomości wraz z prawem własności położonych na nich budynków nabyły od Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. z siedzibą w C. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] r. k Rep. A Nr [...]. Natomiast zgodnie z art. 1 ustęp 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku) osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogły wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Z żądaniem przekształcenia mogły również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi tych osób (art. 1 ust. 3 ww. ustawy). Wyrokiem z dnia 10 marca 2015r. sygn. Akt 1 29/13 (Dz. U. z 2015r., poz. 373), sprostowanym postanowieniem z 25 marca 2015r., Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji oraz art. 71 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym - art. 1. ust.1 i ust.3 ww ustawy, w zakresie uznanym za niekonstytucyjny, z dniem 17 marca 2015r. przestały obowiązywać. Wobec powyższego, w obecnym stanie prawnym z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić osoby fizyczne będące w dniu 13.10.2005r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Uprawnienie takie przysługuje osobom, które użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed 5 grudnia 1990r. lub na podstawie art. 7 dekretu z 26 października I945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( art. 1 ust. la pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy), a także osobom fizycznym i prawnym będącym właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego ( art. 1 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Strony wymogów tych także nie spełniają. W odwołaniu z dnia 9 lipca 2015 r. pełnomocnik stron podniósł zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wprawo własności nieruchomości poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 6, 7, 8, 12 § 1, 35 § 1,2 i 3 i 36 § 1 i 2 k.p.a. ze względu na niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki i z naruszeniem ustawowych terminów oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Strony, co podkreśla, wystąpiły z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności ju z w dniu 10 lipca 2014 r. Wniosek ten nie został rozpoznany w terminach wynikających z art. 35 § 3 k.p.a. Dopiero w dniu 20 stycznia 2015 r. organ I instancji poinformował o przedłużeniu postępowania do 30 czerwca 2015 r., przy czym nastąpiło to bez uzasadnionych przyczyn. Organ działał w sprawie opieszale, nie podejmując czynności wyjaśniających, co doprowadziło do wydania decyzji niekorzystnej dla stron. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązują dopiero od 17 maja 2015 r., natomiast strony spełniały przesłanki konieczne do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność przed tą datą. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał decyzję Starosty [...] w mocy. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z obecną regulacją ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z żądaniem mogą wystąpić osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy .tj. 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych, osoby fizyczne, które użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed 5 grudnia 1990r. lub na podstawie art. 7 dekretu z 26 października 1945r, o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Uprawnienie do przekształcenia przysługuje także osobom fizycznym i prawnym będącym właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, oraz spółdzielniom mieszkaniowym będącym właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Z żądaniem przekształcenia mogą również wystąpić następcy prawni wymienionych osób. B. i L. W. prawo wieczystego użytkowania ww. nieruchomości nabyli aktem notarialnym z [...] r. Rep. A nr [...] od Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o. o. z, która była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy o przekształceniu tj. w dniu 13 października 2005r. Stosownie do treści obowiązującego obecnie art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, żądanie określone w tym przepisie nie przysługuje w stosunku do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste osobom prawnym, a taką niewątpliwie jest ww. Spółka z o. o. Tym samym B. i L. W. jako jej następcy prawni nie mogli skutecznie wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, bowiem takie roszczenie im nie przysługuje. Konsekwencją ww. wyroku jest zatem utrata przez nich możliwości przekształcenia użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości. Ponadto, jak zauważa organ, przedmiotowy grunt stanowi "inny teren zabudowany". Znajdują się bowiem na nim: budynek warsztatu murowany, budynek biurowo-socjalny murowany, budynek magazynu oddziału budowlanego oraz budynek typu "wimer", co w świetle aktualnie obowiązującej regulacji prawnej także wyklucza możliwość ubiegania się przez strony o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył pełnomocnik B. i L. W., domagając się stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa bądź uchylenia jej w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania "wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez niezastosowanie oraz naruszenie art. 6, 7, 8 , 12 § 1, 35 § 1,2 i 3 i 36 § 1 i 2, art. 77 § 1, 80  oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy w zakresie dotyczącym przewlekłości postępowania prowadzonego przez Starostę [...], jak również niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia w w/w zakresie. W uzasadnieniu skargi przedstawił przebieg postępowania w sprawie wniosku Skarżących o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, w szczególności zwracają uwagę na opieszałość (przewlekłość) organu I instancji w podejmowaniu czynności wyjaśniających, co doprowadziło do wydania decyzji dopiero po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015r. w sprawie sygn. K 29/13, który uznał za niezgodny z Konstytucją RP przepis art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. 2012.83 ze zm.). Na dzień złożenia wniosku Skarżący spełniali warunki konieczne do uzyskania decyzji pozytywnej, natomiast opieszałość organu spowodowała to, że powstała nowa sytuacja prawna, niekorzystna dla wnioskodawców. Gdyby organy respektowały terminy załatwiania spraw to decyzja w tej sprawie miałaby charakter pozytywny. Jednocześnie zwrócił uwagę na to, że wyrok ten wszedł w życie z dniem ogłoszenia tj. z dniem 17.03.2015r., Uzasadniając zaskarżoną decyzję. Wojewoda [...] skupił się jedynie na wyjaśnieniu kwestii istnienia uprawnienia skarżących do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, pomijając jednocześnie zarzuty i twierdzenia skarżących obejmujące kwestie dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania przez Starostę [...], ograniczając się w tym zakresie jedynie do stwierdzenia, iż strona mogła w odpowiednim czasie złożyć zażalenie do organu wyższego stopnia i wnioskować o wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r. sygn. K 29/13 opublikowanym w Dz. U. poz. 373 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Konsekwencją powyższego orzeczenia jest to, że ocena prawa do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinna następować wedle stanu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Oznacza to (co zresztą nie jest przez skarżącego kwestionowane), iż na dzień orzekania przez organy administracji w sprawie o wspomniane przekształcenie mogła się ubiegać: 1/ osoba fizyczna będąca w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub zabudowanej garażem albo przeznaczonej pod tego typu zabudowę oraz osoba fizyczna będą w tym dniu użytkownikiem wieczystym nieruchomości rolnej, 2/ osoba fizyczna będąca w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskała: a) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r., b) na podstawie artykułu 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), 3/ właścicielu lokalu, którego udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, pod warunkiem, że jego prawo użytkowania wieczystego spełnia warunki określone w pkt 1 powyżej, 4/ spółdzielnia mieszkaniowa będąca właścicielem budynku mieszkalnego lub garażu, pod warunkiem, że jej prawo użytkowania wieczystego spełnia wyżej wymienione warunki, 5/ osoba fizyczna będąca następcą prawnym osób wymienionych powyżej oraz osoba prawna będąca następcą wyżej wymienionych osób prawnych. Skarżący ubiegali się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Z. obręb O., oznaczonej jako pgr [...] o pow. 0,0121 ha, pgr [...] o pow 0,5240 ha, pgr [...] o pow. 0,0394 ha, pgr [...] o pow. 0,1247 ha, pgr [...] o pow. 0,0810 ha, pgr [...] o pow.0,0055 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w C., nabyte wraz z prawem własności położonych na nich budynków osoby prawnej - Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. - na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] r. k Rep. A Nr [...]. Na nieruchomości tej znajduje się budynek warsztatu murowany, budynek biurowo-socjalny murowany, budynek magazynu oddziału budowlanego oraz budynek typu "wimer", nie służy ona zatem na cele mieszkaniowe. Jak wynika z ustaleń faktycznych organów Skarżący mogli domagać się przekształcenia jedynie na zasadach określonych w pkt. 1, wykazując że w dniu 13 października 2005 r. byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub zabudowanej garażem albo przeznaczonej pod tego typu zabudowę oraz osoba fizyczna będą w tym dniu użytkownikiem wieczystym nieruchomości rolnej. Już z tej racji, że nie byli w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, czego nie kwestionują, nie służyło im roszczenie o przekształcenie. Sąd podziela zarzuty Skarżących dotyczące opieszałości organu I instancji w podejmowaniu decyzji w kwestii przekształcenia, natomiast nie mają one wpływu na ocenę zgodności z prawem kwestionowanej decyzji. W szczególności brak jest wystarczających podstaw do uznania, iż w Skarżącym przysługiwała ekspektatywa prawa do przekształcenia, podlegająca ochronie prawnej w sytuacji, w której wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn.. akt K 29/13 miał (ma) "wsteczne" działanie w tym znaczeniu, że kształtuje nową sytuację prawną nie od momentu jego ogłoszenia, ale od daty wydania zakwestionowanych przez Trybunał przepisów. W tym przypadku zwłaszcza chodzi o art. 1 ust. 3 cyt. wyżej ustawy, na mocy którego roszczenie przysługiwało następcom prawnym (także osobom fizycznym) osób prawnych będących w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę