II SA/Gl 1054/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Protokolant referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi H. S. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania [...] ([...]) złotych. Wójt Gminy M. w dniu [...] 2006 r. wszczął na wniosek W. M. postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości na długości istniejącej zabudowy oznaczonej według ewidencji gruntów numerem [...] karta mapy [...], położonej w miejscowości R., stanowiącej własność W. M. z nieruchomością oznaczoną numerem [...], stanowiącą własność W. i H. małżonków S.. Uprawniony geodeta wykonał czynności związane z ustaleniem granicy ewidencyjnej, która zdaniem organu orzekającego nie może być przywrócona ze względu na zainwestowanie terenu. Granica ewidencyjna przecinałaby istniejący osadnik oraz szklarnie należące do małżonków S.. Ponieważ strony nie podpisały protokołu granicznego, nie zawarły ugody a przebieg granicy jest sporny, Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] r. – wskazując na powyższe okoliczności na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz.U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027/ orzekł o umorzeniu postępowania i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli W. i H. małżonkowie S. zarzucając naruszenie przez organ I instancji przy wydawaniu decyzji art. 7, 10 i 77 kpa, art. 33 w zw. z art. 34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 35 w zw. z art. 36 kpa oraz § 9 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości /Dz.U. nr 45, poz. 453/. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż z protokołu granicznego sporządzonego z czynności ustalenia przebiegu granicy wynika wyraźnie, że przebieg granicy między stronami jest sporny a pokrywa się tylko na odcinku oznaczonym pkt [...] – mur 1 – mur 2. Na szkicu granicznym wyraźnie też wskazano przebieg granicy ewidencyjnej różniący się od granicy zaproponowanej przez małżonków S., jak i W. M.. W protokole granicznym wyraźnie też stwierdzono, że materiały znajdujące się w operacie ewidencji gruntów /nr ks. ew. [...], wyk. [...][...]/ są wystarczające do ustalenia przebiegu granicy, którą na tym szkicu oznaczono kolorem zielonym, przy czym poza granicą ewidencyjną pozostaje część osadnika i szklarni należących do małżonków S.. Strony nie podpisały protokołu granicznego, nie złożyły zgodnych oświadczeń co do przebiegu granicy, ani nie zawarły ugody to brak było – w ocenie organu odwoławczego – podstaw prawnych do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Odnosząc się do zarzutów odwołania i dołączonych do niego załączników organ wyjaśnił, iż rodzaj dokumentów, które mogą stanowić podstawę do ustalenia przebiegu granicy określa powołane wyżej rozporządzenie z 14 kwietnia 1999 r. /§ 3, § 4, § 5, § 6, § 7/. Wymogów tych nie spełnia decyzja z [...] r. /pozwolenie na budowę szklarni/ wraz z załącznikami. Natomiast dołączona kserokopia mapy ewidencyjnej była podstawą określenia granicy ewidencyjnej w protokole granicznym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli H. i W. małżonkowie S.. Decyzji ostatecznej zarzucili obrazę przepisów prawa materialnego to jest niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 33 w związku z art. 34 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, iż brak jest danych liczbowych pozwalających na jednoznaczne określenie przebiegu granicy między spornymi działkami oraz naruszenie przepisów art. 7, 77, 80, 140 i 107 § 3 kpa. W konkluzji skargi jej autorzy domagali się uchylenia decyzji obu organów. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżących brak jest dokumentów do wydania decyzji o rozgraniczeniu, która ustalałaby przebieg granicy zgodnie z ich propozycją. Natomiast materiały geodezyjne pochodzące z operatu do założenia ewidencji gruntów /z [...] r./ to dane liczbowe, które pozwalają na jednoznaczne określenie przebiegu granicy ewidencyjnej, jednakże jest on różny od obecnego stanu użytkowania. Na taki przebieg granicy nie wyrazili zgody skarżący, a wobec braku zgodnych oświadczeń oraz ugody nie można było wydać decyzji o rozgraniczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Po wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, dokonanie stosownych ustaleń i czynności przez upoważnionego geodetę oraz w zależności od poczynionych w sprawie ustaleń organ orzekający może /hipotetycznie/ wydać trzy rodzaje rozstrzygnięć: 1) decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 kpa w sytuacji zawarcia przez strony ugody przed geodetą /art. 31 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dalej powoływanego jako ustawa/, 2) decyzję administracyjną o rozgraniczeniu nieruchomości w oparciu o art. 33 ust. 1 ustawy. Decyzję taką organ wydaje gdy strony nie zawarły ugody, a upoważniony geodeta ustali przebieg granicy w oparciu o stan prawny i ustalenia te podzieli organ orzekający lub przebieg granicy zostanie ustalony przez geodetę na podstawie zgodnego oświadczenia stron. 3) decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi /art. 109 kpa w związku z art. 34 ust. 2 ustawy/. W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji orzekającą w sentencji jedynie o umorzeniu administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Decyzja taka nie odpowiada dyspozycji art. 34 ust. 2 ustawy, mimo iż w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zawarto twierdzenie, że sprawa z urzędu zostanie przekazana sądowi I instancji. W tym miejscu należy podkreślić, że treścią decyzji wydanej na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy jest umorzenie postępowania administracyjnego i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi, a zatem to przekazanie jest istotnym elementem tej decyzji w rozumieniu art. 107 § 1 kpa. Decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu sądowi, wskazana w art. 34 ust. 2 ustawy, może być wydane dopiero wówczas. gdy nie doszło do zawarcia ugody /art. 31 ust. 1 ustawy/ oraz nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron w rozumieniu art. 31 ust. 3 ustawy. Powyższe warunki przeciwdziałają przedwczesnemu przekazywaniu sprawy do sądu powszechnego oraz wyznaczają zakres rozpatrywania sprawy także w administracyjnym postępowaniu odwoławczym, a następnie kontroli legalności takiej decyzji przed sądem administracyjnym. Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie strony nie zawarły ugody. W związku z tym w celu uznania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem /niezależnie od wyżej wskazanego uchybienia polegającego na braku w jej sentencji orzeczenia o przekazaniu sprawy sądowi/ należy wykluczyć obowiązek wydania w sprawie decyzji w oparciu o art. 33 ust. 1 ustawy. Pozostaje więc do rozstrzygnięcia czy w trakcie postępowania upoważniony geodeta mógł ustalić przebieg granicy w oparciu o stan prawny, a organ ustalenia te podzielić wydając decyzję o rozgraniczeniu, czego żądają skarżący. W protokole granicznym uprawniony geodeta stwierdził w pkt [...], że dysponował operatem ewidencji gruntów nr ks. ew. [...], wyk. [...][...]r., a materiał ten był wystarczający do ustalenia przebiegu granicy. Na szkicu granicznym wyznaczył granicę ewidencyjną /kolor zielony/. To ustalenie powtórzono w zaskarżonej decyzji, a fakt nie dokonania rozgraniczenia zgodnie z ustaloną granicą uzasadniono jej częściowym zainwestowaniem i brakiem podpisów stron na protokole granicznym. W ocenie Sądu umorzenie postępowania rozgraniczeniowego z powyższych powodów przy równoczesnej możliwości ustalenia granicy ewidencyjnej narusza art. 34 ust. 2 w związku z art. 33 ust. 1 ustawy. Jeżeli bowiem operat ewidencyjny nr ks. ew. [...] w ocenie geodety, a następnie organu orzekającego był wystarczający do ustalenia przebiegu granicy i nie budził zastrzeżeń – a na taki fakt organ się nie powołał, to odmowa podpisania protokołu granicznego przez strony nie pozbawiała organu uprawnienia do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy. Zupełnie inną rzeczą jest trwałość takiej decyzji, gdyż strona może, poprzez zgłoszenie stosownego żądania, zniweczyć skutki tej decyzji. Nie wydanie decyzji z art. 33 ust. 1 ustawy /pomijając ugodę/ uzasadnia uznanie przez geodetę, a następnie organ orzekający, że istniejące dowody w postaci znaków i śladów granicznych, map, innych dokumentów oraz punktów osnowy geodezyjnej /art. 33 ust. 2/ są niewystarczające dla ustalenia granicy. Na takie okoliczności organy także nie wskazały. Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy skarżącym wyjaśnić, że rodzaje dokumentów stanowiących podstawę do ustalenia przebiegu granicy wymienia Rozdział 2 powołanego na wstępie rozporządzenia z 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Tylko dokumenty spełniające wymogi tego rozporządzenia mogą stanowić podstawę ustalenia przebiegu granicy. W postępowaniu ponownym organy winny jednoznacznie rozstrzygnąć, czy operat ewidencji gruntów i ewentualnie inne dokumenty są materiałem wystarczającym do wydania decyzji o rozgraniczeniu, czy też nasuwają one zastrzeżenia, które wobec braku zgodnego oświadczenia stron uzasadniają wydanie decyzji na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm./ orzeczono, jak w sentencji.