II SA/Gl 1058/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Z. J., A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 maja 2023 r. nr SKO.UL/41.7/120/2023/8715/AMak w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie warunków zabudowy terenu oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło A. J. oraz Z. J. (skarżące) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 2 listopada 2022 r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji oznaczonej jako "Nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz ze zmianą konstrukcji dachu na działce nr 1, obręb [...], ul. [...] w S.". Jako podstawę prawną postanowienia Kolegium wskazało m.in. art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z dnia 2 listopada 2022 r. Prezydent Miasta S. ustalił warunki zabudowy dla wyżej wskazanej inwestycji. W dniu 20 marca 2023 r. w jednym piśmie skarżące złożyły wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od tej decyzji. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazano, że: "nie docierały, do mnie listy polecone, ani awizo o toczącej się sprawie", wobec czego nie można było się od niej odwołać. W dalszej części pisma, wyrażono niezadowolenie z wydanej decyzji i wskazano na niewyrażenie zgody na budowę przedmiotowej inwestycji. Kolegium przedstawiło przepisy k.p.a. stanowiące podstawę do przywrócenia terminu oraz stwierdziło, że w sprawie została spełniona przesłanka wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz jednoczesnego dopełnienia czynności, to jest wniesienia odwołania. Natomiast nie została spełniona przesłanka braku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Kolegium zaakcentowało przy tym, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Ponadto wskazało, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa wyłącznie na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie chodzi tutaj jednak o nadzwyczajny wysiłek, który stanowiłby zagrożenie dla zdrowia, czy życia zainteresowanego. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. Odnosząc się do treści wniosku Kolegium stwierdziło, że uchybienie terminu nie nastąpiło w wyniku nieprawidłowego doręczenia lub jego braku, na które strona wskazuje. W tym kontekście Kolegium odwołało się do przesłanek doręczenia zastępczego wskazanych w art. 44 k.p.a., stwierdzając zarazem, że w rozpatrywanej sprawie zostały one spełnione. Zaakcentowało przy tym, że w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo zaadresował decyzję, a wobec niemożliwości pozostawienia decyzji dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu prawidłowo zastosowano tryb określony w art. 44 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję skarżące zarzuciły naruszenie "art. 58 par 1 i 2 KPC" w zw. z art. 59 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że nie dopełniły one przesłanki uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Ponadto zarzuciły naruszenie art. 44 k.p.a. w związku z art. 42 i 43 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że uchybienie terminu nie nastąpiło również w wyniku nieprawidłowego doręczenia lub jego braku. Zarzucono także sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym, poprzez przyjęcie, że organ właściwie zaadresował i podjął próby doręczenia decyzji oraz, że skarżące w żaden sposób nie wykazały, aby niedoręczenie korespondencji nastąpiło bez ich winy. W związku z podniesionymi zarzutami skarżące domagają się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 2 listopada 2022 r., a także zasądzenia kosztów procesu dla pełnomocnika, względnie uchylenia zaskarżonego aktu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze zgłoszono również wnioski dowodowe, w tym wniosek dotyczący przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023, poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z powyższymi zasadami należało uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium nie narusza bowiem prawa materialnego. Nie stwierdzono także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani naruszenia reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Istota sporu w rozpoznawanej sprowadza się do kwestii, czy po stronie skarżących zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 2 listopada 2022 r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania. Przed rozstrzygnięciem tego sporu oraz oceną wydanego w tym zakresie postanowienia Kolegium przypomnieć należy, że dokonywanie określonych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym, ograniczone jest ustalonym w przepisach terminem. Od zachowania tego terminu uzależniona jest skuteczność dokonanej czynności. W razie uchybienia terminu strona może bronić się przed negatywnymi skutkami takiego uchybienia poprzez wniesienie prośby o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Przesłanki przywrócenia terminu zostały uregulowane w art. 58 k.p.a. Z analizy tego przepisu wynika, że są to: 1) wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniesienie tego wniosku z ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednoczesne z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin, 4) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Przedstawione przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W konsekwencji brak choćby jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu na dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku gdy czynnością tą jest odwołanie, to podstawę do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu stanowi wówczas art. 59 § 2 k.p.a., zgodnie z którym o przywróceniu terminu postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżące podnoszą okoliczności mające w ich przekonaniu świadczyć o tym, że nie doszło do prawidłowego doręczenia im decyzji, której dotyczy ich wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Należy w związku z tym zaakcentować, że rozważania dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej można prowadzić wtedy, gdy po pierwsze termin ten rozpoczął bieg, a po drugie gdy doszło do jego uchybienia. Bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się natomiast dopiero po doręczeniu decyzji, której dotyczyć ma odwołanie. W konsekwencji kwestionowanie doręczenia decyzji i wnoszenie o przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania w istocie wzajemnie się wykluczają. Nie oznacza to jednak, ze w ramach kontroli zaskarżonego postanowienia Kolegium nie zachodzi potrzeba ustalenia, czy doszło do doręczenia decyzji objętej wnioskiem skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Prawidłowe procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wymaga bowiem w pierwszej kolejności ustalenia, czy decyzja, której dotyczyć ma odwołanie została doręczona osobie, która z takim wnioskiem wystąpiła. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanej przez skarżące decyzji o warunkach zabudowy wynika, że przesyłka zawierająca tę decyzję została skierowana na adres: ul [...]. W ocenie Sądu na etapie wysyłki tej decyzji organ I instancji nie miał podstaw, aby wysyłać ją na inny adres. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z dnia 12 października 2022 r., w którym podały one swój adres oznaczając go jako ul. [...] (karta 82 akt administracyjnych). Wcześniejsza korespondencja organu zawierająca zawiadomienie o wszczęciu postępowania została skierowana także na ten właśnie adres i została przez skarżące odebrana. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania zawarto przy tym pouczenie o obowiązku informowania o zmianie swego adresu i skutkach zaniechania przekazania takiej informacji organowi. Adres oznaczony jako ul. [...] po raz pierwszy został podany przez skarżące dopiero w wniosku o przywrócenie terminu odwołania. W związku z tym doręczenie pod adresem ul. [...] należało uznać za prawidłowe. Z załączonego do skargi postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział [...] wynika, że na parterze budynku znajdującego się pod adresem ul. [...] wyodrębnione zostały dwa lokale mieszkalne, w tym lokal mieszkalny nr [...] należący obecnie do skarżących. Jednak jak już wcześniej zauważono przy pierwszej czynności w sprawie, w której wydano decyzję o warunkach zabudowy z dnia 2 listopada 2022 r., skarżące poprzestały tylko na wskazaniu numeru budynku bez podania numeru lokalu. Takie działanie skarżących świadczy przynajmniej o lekkim niedbalstwie po ich stronie. Jeżeli więc w błędnym oznaczeniu adresu dopatrują się one okoliczności mających przemawiać za tym, żeby przywrócić im termin do wniesienia odwołania, to nie sposób uznać, że uchybiły terminowi bez własnej winy. Tymczasem dla przywrócenia terminu uprawdopodobnić należy brak winy w zaistnieniu okoliczności, które stanęły na przeszkodzie do zachowania terminu do wniesienia odwołania. Skoro zaś przedstawione przez skarżące okoliczności świadczą wprost o czymś przeciwnym, to brak było podstaw do przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia odwołania. W kontekście zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych wskazać należy, że celem postępowania sądowo administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej, zgodnie z art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a., a nie prowadzenie pełnego postępowania dowodowego, jak to ma miejsce przed sądem powszechnym. Stąd wnioski te nie mogły odnieść skutku, zwłaszcza że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w ogóle nie przewidziano możliwości przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że Kolegium prawidłowo zinterpretowało i zastosowało przywołane powyżej regulacje prawne orzekając na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. o odmowie przywrócenia terminu. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa i skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.