II SA/Gl 1059/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi E. P. i T. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z zm.), orzekł o wymeldowaniu obecnie skarżących E. P. i T. P., a także A. P. z lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone na wniosek B. i R. B. będących właścicielami od [...] r. nieruchomości przy ul. [...]. Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia [...] r. wydanym w sprawie sygn. akt [...] nakazał skarżącym i małoletniej A. P. opuszczenie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Z. i opróżnieniu go z rzeczy. Równocześnie Sąd Rejonowy przyznał eksmitowanym uprawnienie do lokalu socjalnego. W toku postępowania ustalono tak w wyniku przeprowadzonych oględzin, jak i wyjaśnień skarżącej E. P., że nie zamieszkuje ona wraz z rodziną pod wskazanym adresem co najmniej od [...] roku. Skarżący nie dopełnili ponadto obowiązku wymeldowania się. W związku z tym – zdaniem organu – doszło do spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesądzającej o obowiązku orzeczenia o wymeldowaniu skarżących z lokalu przy ul. [...] w Z. Na skutek wniesionego przez skarżących odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda S. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że nie dołożono należytej staranności dla ustalenia stanu faktycznego, pozwalającego na wydanie decyzji o wymeldowaniu. W szczególności nie wyjaśniono jaki charakter miało opuszczenie lokalu przez skarżących – czy było to opuszczenie dobrowolne i trwałe, czy też nie. Przystępując ponownie do rozpatrzenia sprawy, Prezydent Z. postanowieniem z dnia [...] roku zawiesił postępowanie z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie ze skargi skarżących na postanowienie Komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie o eksmisję z przedmiotowego lokalu. Następnie postanowieniem z dnia [...] roku organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie, stwierdzając, że ustała przyczyna jego zawieszenia. Postanowienie to na skutek wniesionego przez strony zażalenia zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, a skarga do sądu administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego w tym przedmiocie została oddalona przez tut. Sąd nieprawomocnym wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 roku, sygn. akt II SA/Gl 434/07. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zgromadzeniu kolejnych dowodów w sprawie, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżących i A. P. ze spornego lokalu. W uzasadnieniu wskazano, że na skutek orzeczonej wyrokiem sądowym eksmisji, Urząd Miejski w Z. przydzielił skarżącym lokal socjalny przy ul. [...], a następnie na prośbę E. P. anulowano to skierowanie i wydano nowe – na lokal przy ul. [...], obejmując tym skierowaniem również rodziców skarżącej, których także dotyczył wyrok eksmisyjny. Przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem świadków, a także ponowne oględziny lokalu. Na podstawie zebranych dowodów ustalono, że skarżący nie zamieszkują w spornym lokalu co najmniej od [...] roku. Dodatkowo wskazano, że do dnia wydania decyzji nie przedstawiono orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszenia skarżących do opuszczenia lokalu. Stwierdzono, że skarżąca wraz z rodziną przebywa w lokalu przy ul. [...] i tam koncentrują się ich sprawy życiowe i osobiste. W odwołaniu od wyżej opisanej decyzji skarżąca zarzuciła brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego. Stwierdziła, że zebrane w toku postępowania dowody nie odzwierciedlają prawdziwego stanu faktycznego, a osoby prowadzące przesłuchania narzucały świadkom sens odpowiedzi. Z lokalu wyprowadzili się pod przymusem na skutek przestępczych działań wnioskodawców. Wojewoda S. nie podzielił zarzutów odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach decyzji organ podał, iż ewidencja ludności ma charakter porządkowy. Ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod określonym adresem. Wskazano na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie. Dalej podzielono ustalenia organu pierwszej instancji co do faktu opuszczenia przez skarżących spornego lokalu, uznając to opuszczenie za trwałe. Nie podzielono zarzutów o przymusowym opuszczeniu lokalu, a to z uwagi na prawomocne orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie eksmisji i egzekucji, a ponadto na brak orzeczeń i postępowań w przedmiocie ewentualnego przywrócenia posiadania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podtrzymali swoje stanowisko prezentowane dotychczas w toku postępowania przed organami ewidencyjnymi. Dodatkowo wskazali, że przeciwko właścicielom nieruchomości przy ul. [...] toczy się postępowanie karne. Zarzucili, że lokal do którego zostali skierowani nie spełnia kryteriów lokalu zamiennego, do którego w ich ocenie mieli prawo. Zarzucili ponadto naruszenie art. 8 i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, obrazę art. 2, art. 45 i art. 75 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 7, art. 15, art. 75, art. 77 i art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Pismem procesowym z dnia [...] roku uczestnik postępowania R. B. podważył wiarygodność twierdzeń i oświadczeń skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazuje by została ona wydana z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczący uprawnień do lokalu przestał obowiązywać w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 719). Po tej dacie w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkiem koniecznym, a zarazem wystarczającym do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest wcześniejsze ustalenie, że osoba ta bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Wymeldowanie (podobnie jak zameldowanie) jest więc wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu danej osoby w dotychczasowym miejscu. Oznacza to, że w przypadku wymeldowania źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienia do przebywania w tym miejscu. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wykonanie wyroku orzekającego eksmisję osób zameldowanych w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem ich pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., a jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to jej pobytu z zamiarem stałego przebywania i nie uchyla wcześniej powstałej przesłanki wymeldowania. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący zostali eksmitowani ze spornego lokalu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...], a postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w Z. wyrokowi temu została nadana klauzula wykonalności. Postanowienie to jest prawomocne i upoważniało do wykonania egzekucji. Egzekucja w stosunku do rodziców skarżącej została przeprowadzona w dniu [...] r. ([...]) i polegała na przewiezieniu skarżących (dłużników) do lokalu socjalnego położonego w Z. przy ul. [...]. Fakt ten potwierdza protokół z czynności eksmisyjnych z dnia [...]r. (w aktach komorniczych [...]). W lokalu tym, zgodnie z treścią skierowania, zamieszkać mieli również skarżący i jak wynika ze złożonych przez skarżącą wyjaśnień uczynili to najpóźniej z dniem [...] roku. Niczym nie poparte są twierdzenia skarżących, jakoby przysługiwało im prawo do lokalu zamiennego, a nie do socjalnego. Zresztą ustalenie ich praw w tym zakresie nie należy do kompetencji organów administracji publicznej, ani też sądów administracyjnych i pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W świetle powyższego uznać przyjdzie, iż najpóźniej od dnia [...] roku skarżący nie przebywają pod adresem [...], a brak tego pobytu jest równoznaczny ustaniu pobytu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Taki stan faktyczny zobowiązał organy do orzeczenia o wymeldowaniu skarżących z dotychczas zajmowanego lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Wskazać także przyjdzie, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak ukształtowały instytucję zameldowania, że ma ona służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro zatem osoba nie przebywa w lokalu, to jej zameldowanie stanowiłoby w istocie fikcję prawną. Toczące się postępowania, na które zwracają uwagę skarżący (np. dotyczące spełnienia przez lokal socjalny warunków niezbędnych dla osób niepełnosprawnych), czy dotyczące czynności komornika pozostaje bez wpływu na podstawowe ustalenia dla niniejszej sprawy, to jest spełnienia przesłanek o których mowa w powoływanym już wielokrotnie wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i nie czynią zaskarżonej decyzji niezgodną z prawem. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono oddalenie skargi.