II SA/Gl 1059/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Rafał Wolnik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 29 maja 2024 r. nr NWXIV.7581.3.6.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z 29 grudnia 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta J., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu na rzecz B. G. i J. G. nieruchomości położonej w M., przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o powierzchni 0,0813 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej współwłasność właścicieli lokali mieszkalnych oraz Gminy M. W uzasadnieniu rzeczonej decyzji organ I instancji wskazał, iż na ww. działce ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Odwołanie od tej decyzji złożyli jej adresaci. Wyrazili w nim niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda Śląski utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że do wywłaszczenia nieruchomości położonych w M., składających się z działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,4266 ha doszło na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. z 28 czerwca 1972 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, wydanej na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94). Z uzasadnienia tej decyzji. decyzji wynika, że "wnioskowana nieruchomość przeznaczona jest w zatwierdzonym planie realizacyjnym pod budownictwo mieszkaniowe". Z kolei z planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w M. z 9 listopada 1970 r., nr [...] wynika, że na nieruchomości przewidziano budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w M. Ówczesnym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości był J1. G. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w M. z [...] r., sygn. akt [...] spadek po J1. G. na podstawie ustawy nabyły jego dzieci, tj. adresaci decyzji, w 1/2 części każdy Wojewoda wskazał, że w aktach sprawy zawarty został również odpis z księgi wieczystej [...] wydany przez Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych [...] r., gdzie widnieje wpis umowy sprzedaży lokalu oraz ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu (akt notarialny z 20 sierpnia 1990 r. Rep. [...]), a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej na rzecz osoby trzeciej. W świetle wskazanych powyżej ustaleń faktycznych, Wojewoda Śląski stwierdził, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka wynikająca z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłączająca roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców. Mianowicie doszło do ustanowienia na wywłaszczonej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, a wpis tego prawa do księgi wieczystej nastąpił przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. 1 stycznia 1998 r. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył J. G. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji zarzucił organowi administracji: - brak zajęcia stanowiska w przedmiocie w przewlekłości postępowania administracyjnego prowadzonego przez Oddział Geodezji i Gospodarki Gruntami byłego Urzędu Rejonowego w K., - nieodniesienie się do podnoszonych zarzutów naruszenia przepisów prawa przy wywłaszczeniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji była ocena zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] o powierzchni 0,0813 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej współwłasność właścicieli lokali mieszkalnych oraz Gminy M. Ocena przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości dokonywana jest w oparciu o regulacje Rozdziału 6, Działu III z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz.1145). Aby jednak do oceny tej doszło, organ musi stwierdzić, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w ogóle istnieje. Artykuł 229 ustawy przewiduje przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jej zaistnienie uniemożliwia dalsze procedowanie w sprawie, w szczególności dokonywanie oceny w zakresie realizacji celu wywłaszczenia. Przepis ten wskazuje jednoznacznie, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten ma więc charakter intertemporalny, przesądzający o skutkach zaistnienia określonego stanu z przeszłości w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Co więcej, jego zadaniem jest ochrona stanu prawnego nieruchomości, a konkretnie praw nabytych właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości, powstałych już po wywłaszczeniu a przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów są prawidłowe. Skarżący domaga się zwrotu nieruchomości położonej w M., przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]. Nieruchomość ta jest zabudowana budynkiem wielolokalowym. Jak wynika z założonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej lokal w wyżej wskazanym budynku został zbyty (akt notarialny z 20 sierpnia 1990 r. Rep. [...]) a jednocześnie na rzecz nabywcy lokalu ustanowiono użytkowanie wieczyste gruntu. Co istotne, zawarcie przedmiotowej umowy nastąpiło przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. Zasadnie zatem organy administracji stwierdziły, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka wynikająca z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłączająca roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców. W konsekwencji w sprawie zaistniała przesłanka przewidziana w art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości lub w części". Wspomniany przepis art. 229 u.g.n. wyklucza zaś prowadzenie postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy zaistnieją opisane w nim okoliczności. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że nie mają one związku z kontrolowaną decyzją. Przedmiotem postępowania jest bowiem decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podnosi zaś zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji o wywłaszczeniu, czy też uchybienia w działaniu Kierownika Urzędu Rejonowego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.