II SA/Gl 1069/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu na skutek wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 3 lutego 2010 r. p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 grudnia 2009 r. W. K. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł - zgodnie z treścią § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, pismem procesowym z dnia [...] r., skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, powołując się na trudną sytuację materialną. Na skutek wezwania, wniosek został złożony w przewidzianej przepisami formie tj. na druku urzędowego formularza. W oparciu o jego treść ustalono, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe (jego małżonka nie zamieszkuje wraz z nim). W skład majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. [...] m2. Wnioskodawca posiada również środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym w wysokości [...] zł. Źródłem utrzymania strony jest świadczenie emerytalne uzyskiwane w kwocie [...] zł brutto miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny z ośrodka pomocy społecznej w wysokości [...] zł. Skarżący powołał się na zły stan zdrowia, wymagający określonych wydatków na leczenie. Wskazał również, że znaczącą część jego dochodu pochłaniają wydatki związane z utrzymaniem - czynsz, opłaty za media itp. W celu weryfikacji złożonych oświadczeń został wezwany do nadesłania szeregu dokumentów, co też w wyznaczonym terminie uczynił. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oddalił wniosek W. K. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż przyczyną odmowy jest fakt posiadania przez skarżącego zasobów pieniężnych na rachunku oszczędnościowym. W ustawowym terminie, pismem z dnia [...] r., W. K. wniósł sprzeciw od otrzymanego rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał, że jest w okresie oczekiwania na operację, której koszty będzie musiał ponieść samodzielnie. Na ten właśnie cel przeznaczone są zgromadzone w banku oszczędności. Nadto obciążony jest kredytem, ponosi także wydatki na zapewnienie sobie opieki osób trzecich. Do pisma dołączył zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt leczenia z powodu złamania kręgów i złamania szyjki kości udowej. Wystawiający zaświadczenie lekarz potwierdził nadto, iż skarżący wymaga leczenia operacyjnego, wymaga także opieki osób trzecich. W odpowiedzi na dodatkowe wezwanie Sądu skarżący nadesłał pismo z dnia [...] r., w którym zawarł oświadczenie, iż koszty czekającej go operacji wraz z kosztami niezbędnej opieki szacuje na kwotę ok. [...] zł. Operacja przewidywana jest w okresie nadchodzących [...] miesięcy. Przeprowadzona musi być odpłatnie z uwagi na odległe terminy oferowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Natomiast obecnie na koszta opieki skarżący przeznacza ok. [...] zł miesięcznie. Skarżący podał także, że obciążony jest kredytem bankowym. Poprosił nadto by wyjaśnić mu co oznacza zawarty w wezwaniu do udzielenia dodatkowych informacji zwrot "...skutków procesowych". Do pisma W. K. dołączył zaświadczenie wystawione przez "A", iż zadłużenie skarżącego z tytułu kredytu odnawialnego wynosi [...] zł, zaś z tytułu pożyczki gotówkowej [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu wskazać w tym miejscu należy, iż stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Złożony przez W. K. na formularzu PPF wniosek, z uwagi na podniesienie zarówno kwestii kosztów sądowych jak też ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zakwalifikowany winien być zatem jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazać w tym miejscu nadto należy, iż ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Zaznaczyć bowiem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dlatego jej zastosowanie - jako formy dofinansowania z budżetu państwa - powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału profesjonalnego pełnomocnika i pokrycie kosztów sądowych jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz możliwości finansowych W. K. stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy została przez skarżącego wykazana w stopniu, zdaniem Sądu, pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Ocena stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi bowiem do wniosku, iż skarżący nie dysponuje wystarczającą ilością środków pieniężnych na pokrycie opłat sądowych i pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Uzyskuje on świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie przyznany z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności. Stałe, miesięczne wydatki to czynsz za mieszkanie ([...] zł), opłata za telefon ([...] zł), opłata za gaz ([...] zł w rozliczeniu miesięcznym), koszty zakupu energii elektrycznej (ok. [...] zł). Na bieżące utrzymanie (zakup żywności, środków czystości, odzieży itp.), pozostaje zatem ok. [...] zł, jednak jak skarżący oświadczył, z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia musi jeszcze pokryć koszty dojazdu do specjalistów, zakup koniecznych leków, zabiegi usprawniające. Opłaca też konieczną z uwagi na stan zdrowia pomoc osób trzecich. Skarżący posiada wprawdzie zgromadzone zasoby pieniężne (ok. [...] zł po potrąceniu spłacanego kredytu i pożyczki gotówkowej) jednak, jak oświadczył, kwotę tę, pochodzącą z odszkodowania za uszkodzenie ciała, w całości będzie musiał przeznaczyć na oczekującą go operację (wraz z kosztami opieki konieczne wydatki szacuje na [...] zł). Koszty operacji musi ponieść samodzielnie z uwagi na odległe terminy, w można by dokonać zabiegu finansowanego przez NFZ. Dołączone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie potwierdza, że W. K. istotnie wymaga leczenia operacyjnego, wymaga też opieki ze strony osób trzecich. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 254 §1 i art. 245 § 1 i § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji. Dodatkowo, w odpowiedzi na zawarte w przywołanym wyżej piśmie z dnia [...] br. pytanie co oznacza zawarty w wystosowanym przez Sąd wezwaniu do udzielenia dodatkowych informacji zwrot "...skutków procesowych" (Sąd wskazał, że odpowiedzi na wezwanie należy udzielić w ciągu 7 dni pod rygorem skutków procesowych) Sąd wyjaśnia skarżącemu, że odnośna klauzula odnosiła się do sytuacji, w której skarżący nie udzieliłby żądanych informacji. Wobec jednak faktu, iż skarżący wskazał okoliczności, do których podania został zobowiązany, zostały one przez Sąd rozpoznane i uwzględnione.