II SA/Gl 1071/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na budowę w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy B. W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza wskazano, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku mieszkalnym o pow. 160 m2, w którym również mieszka jej córka wraz ze swoją rodzina, prowadząc odrębne od skarżącej gospodarstwo domowe. Strona nie posiada żadnego majątku, a jej jedynym źródłem utrzymania się jest świadczenie emerytalne w wysokości 1525 zł. Pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się; wskazanie na jaki cel został zaciągnięty kredyt, o którym strona wspomina w swoim wniosku; wskazanie czy osoby zamieszkujące ze stroną partycypują w kosztach utrzymania strony. W odpowiedzi skarżąca podała, że opłaty za wodę, za energię elektryczną, za zakup opału oraz z tytułu podatku w 2/3 ponosi rodzina jej córki, zaś w 1/3/ sama skarżąca. Strona oświadczyła, że ponosi wyłączne koszty usług RTV, spłaca pożyczkę oraz kredyt na meble – co w sumie obciąża ją kwotą 655 zł. Do tego dochodzą koszty ubezpieczenia i napraw samochodu oraz drobnych, bieżących napraw, a także pozostałe koszty egzystencjalne (zakup odzieży, środków czystości itp.). Do druku formularza dołączono kopie faktur za energię elektryczną, dostawy wody, kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, rozliczenie płatności za TV satelitarną, kopię umowy pożyczki na kwotę 1.000 zł (termin spłaty ostatniej raty to styczeń 2017 r.) oraz kopię umowy kredytu bankowego na kwotę.1799 zł (na zakup mebli), kopie rachunków za materiały budowlane i kopię opłaty za ubezpieczenie samochodu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. W realiach rozpoznawanej sprawy złożony nie wniosek zasługuje na uwzględnienie albowiem sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwala stwierdzić, że nie będzie ona w stanie ponieść wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że ocena możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy opiera się na zbadaniu jej stanu majątkowego, w tym uzyskaniu informacji o dochodach oraz stałych wydatkach. Porównanie tych dwóch ostatnich wartości pozwala ustalić jakie środki strona ma do dyspozycji po zaspokojeniu swoich stałych potrzeb i z tej perspektywy ocenić, czy będzie w stanie ponieść koszty sądowe oraz pokryć wydatki na fachowego pełnomocnika. W realiach niniejszej sprawy strona wykazała, że uzyskuje dochód w wysokości 1525 zł z tytułu świadczenia emerytalnego, zaś jej stałe, miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około 650 – 750 zł miesięcznie. Gdyby więc pod uwagę brać wyłącznie te informacje, to stwierdzenie, że strona niemal połowę swojego dochodu przeznacza na bieżące wydatki dawałoby podstawę do ewentualnego uwzględnienia złożonego wniosku. Trzeba jednak uwzględnić, że skarżąca zamieszkuje w jednym budynku wspólnie z rodziną swojej córki, z którą, jak twierdzi prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta budzi wątpliwości jako, że w tego rodzaju przypadkach osoby prowadzące odrębne gospodarstwo domowe najczęściej korzystają z odrębnych liczników mediów, a w niniejszej sprawie rachunki za media wystawione są na skarżącą, natomiast dokumenty dostaw opału wystawione zostały na córkę strony. Zdaniem orzekającego oznacza to, że w istocie skarżącą wraz z rodziną córki tworzą wspólne gospodarstwo domowe, co jest rzeczą typową i powszechną dla relacji pomiędzy rodzicami i dziećmi mieszkającymi w tym samym budynku. W konsekwencji bez wiedzy na temat wysokości i struktury dochodów rodziny jej córki nie można autorytatywnie stwierdzić, że strona nie będzie w stanie samodzielnie ponieść wydatków związanych z postępowaniem sądowym oraz opłacić usług fachowego pełnomocnika. Treść art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że aby uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym należy w pierwszej kolejności wykazać, ze wyczerpane zostały wszelkie możliwości samodzielnego zdobycia środków na ten cel. Stąd też oczekiwać należy, że najpierw strona zwróci się o pomoc do bliskich, a dopiero wtedy, gdy pomoc ta okaże się niemożliwa lub niewystarczająca – wystąpi wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej dotyczących dodatkowych wydatków np. na remont grobu, wyjaśnić przyjdzie, że koszty postępowania sądowego mają charakter daniny publicznoprawnej (tak jak podatki) a tym samym winny mieć pierwszeństwo przed innymi wydatkami. Wezwanie o udokumentowanie wydatków jest natomiast normalną praktyką mającą oparcie w przepisach ustawowych – art. 255 P.p.s.a. i służy uzupełnieniu wiedzy orzekającego o przyznaniu prawa pomocy. Zważywszy powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.