II SA/Gl 1076/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2017 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2017 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy T. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza zaznaczył, że ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej, zamieszkuje z matką w mieszkaniu o pow. 40 m2 i nie posiada żadnego majątku. Skarżący nie uzyskuje żadnego wynagrodzenia i pozostaje na utrzymaniu matki, która uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 2000 zł netto miesięcznie. Do druku formularza dołączono dokumentację medyczną potwierdzającą powołane przez skarżącego okoliczności. Pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, - przedłożenie dokumentów potwierdzających zawieszenie lub likwidacje prowadzonej dotychczas działalności gospodarczej. W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał dokumenty obrazujące wysokość opłat przeznaczanych na utrzymanie się, z treści których wynika, że opłata za usługi RTV wynosi 79,98 zł; opłata za mieszkanie to kwota 480 zł; zakup paliwa gazowego to wydatek rzędu 90 zł miesięcznie; opłata za energię elektryczną to wydatek rzędu 84 zł. Pod uwagę nie brano natomiast przedstawionych kopii dokumentów polisy na życie, jako że pochodziły one sprzed sześciu i więcej lat, stąd też ich wiarygodność jest mocno ograniczona. Skarżący dodatkowo wyjaśnił, że doładowania telefonu kosztują go co miesiąc około 50 zł, a koszty paliwa wraz z kosztem dojazdu do lekarzy to wydatek rzędu 150 zł. Zaznaczył również, że ponosi wydatki na lekarstwa oraz rehabilitację, nie mniej jednak nie przedstawił ani jednego dokumentu, który wskazywałby na wysokość tego rodzaju wydatków. Podkreślił przy tym, że prowadzonej dotychczas działalności gospodarczej nie zawiesił ani też nie zlikwidował, gdyż ma nadzieję ją kontynuować. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2017 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że nie budzą zastrzeżeń informacje odnoszące się do stanu zdrowia strony, co jednak samo przez się nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Zdaniem referendarza sądowego trudno uznać, że w przypadku dwuosobowego gospodarstwa domowego, którego dochody sięgają 2.000 zł netto miesięcznie, a udokumentowane wydatki 734 zł osoba pozostająca w nim znajduje się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym. Nawet gdyby za wiarygodne uznać oświadczenie skarżącego odnośnie wysokości wydatków na lekarstwa, oraz wydatków na paliwo (skarżący nie wskazał ani marki ani też rocznika pojazdu, który służy mu do dojazdów na leczenie i rehabilitację) to i tak do dyspozycji jego oraz jego matki pozostają środki pozwalające zarówno na opłacenie pozostałej części wpisu od skargi jak i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Nadto wskazano, że wątpliwości budzi kwestia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Oświadczył on bowiem, że nie została ona ani zawieszona ani też zlikwidowana, co oznacza, że wnioskodawca nie uzyskując, jak podał, dochodu łoży na tę działalność chociażby w postaci wydatków związanych z ubezpieczeniem społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.). W takiej sytuacji nie sposób oczekiwać, że strona zostanie zwolniona z daniny o charakterze publicznoprawnym a dodatkowo Skarb Państwa wyłoży środki na pokrycie udziału w postępowaniu fachowego pełnomocnika. Pismem z dnia 30 stycznia 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu oświadczył, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą; czynsz 440,16 zł, światło – 83,87 zł, UPC – 79,98 zł, ubezpieczenie na życie – 180 zł (składka za 3 miesiące), telefon – około 50 zł miesięcznie, koszty benzyny w związku z dojazdem do lekarzy oraz na zabiegi rehabilitacyjne – około 150 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego niezrozumiałe jest, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wzięto pod uwagę wpłaty na ubezpieczenie społeczne. Do sprzeciwu załączano szereg dokumentów potwierdzających wskazane wydatki, w tym wpłatę na polisę PZU Życie. Skarżący oświadczył, że znajduje się w ciężkim położeniu materialnym i zdrowotnym, a uiszczenie przez niego jakiejkolwiek kwoty pieniężnej stanowiłoby dla niego obciążenie skutkujące negatywnymi konsekwencjami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie (w sytuacji braku środków na pokrycie stosownych należności, przykładowo wpisów). Prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., Sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1640412). W ocenie Sądu opierając się na informacjach podanych przez skarżącego uznano, iż zasadnym będzie przychylenie się do złożonego wniosku. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że strona w chwili obecnej najprawdopodobniej nie dysponuje żadnym dochodem, skoro z uwagi na stan zdrowia przebywa na zwolnieniach lekarskich, a tym samym nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący szczegółowo udokumentował swoją sytuację materialną, w szczególności udowodnił, że korzysta ze wsparcia swojej matki, której źródłem utrzymania się jest świadczenie emerytalne w wysokości 2000 zł netto miesięcznie. Tym samym zdaniem Sądu skarżący wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 260 p.p.s.a.