II SA/Gl 1076/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału w Katowicach Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Starosty [...] o wydanie decyzji w trybie przepisu art. 122a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w przedmiocie nabycia na rzecz Skarbu Państwa, za odszkodowaniem, prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym W., gmina K., stanowiącej obecnie własność J.G.. Wnioskodawca wskazał, iż w związku z planowaną na początku lat [...] przebudową drogi państwowej [...] została wydana decyzja lokalizacyjna nr [...] z dnia [...] r przez Wydział Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach za numerem [...]. Odcinek drogi [...] C. – R. został zatwierdzony na cele przebudowy przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej oraz zgodnie z planem realizacyjnym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach decyzją nr [...] z dnia [...] r. Działka oznaczona obecnie numerem [...] znajduje się w pasie drogowym drogi krajowej nr 1, a na niej funkcjonuje droga zbiorcza do [...], wybudowana specjalnie jako m.in. dojazd do nieruchomości położonych wzdłuż drogi krajowej (budynki mieszkalne, kościół, cmentarz, użytki rolne) oraz infrastruktura drogowa w postaci rowu odwadniającego oraz skarpy przydrożnej. Podniesiono, że w [...] r. działka oznaczona wówczas numerem [...] o pow. [...] m2, stanowiąca własność J. i K. G. na podstawie Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] roku, została zakwalifikowana do wywłaszczenia. Z uwagi na fakt, że właściciele nie złożyli oświadczenia o jej dobrowolnym odstąpieniu nastąpiło dalsze procedowanie w ramach postępowania wywłaszczeniowego, jednakże postępowanie to nie zakończyło się wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Pismem z dnia [...]. Starosta C. wyznaczył stronom, tj. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Katowicach oraz J.G. dwumiesięczny termin do zawarcia umowy przeniesienia prawa własności w/w nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Do zawarcia takiej umowy nie doszło. W związku z powyższym organ administracji wszczął postępowanie w sprawie nabycia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] r. przeprowadzone zostały oględziny będącej przedmiotem postępowania działki. Ustalono, że droga rozciąga się na szerokości ogrodzenia nieruchomości J.G. i stanowi drogę dojazdową do posesji wzdłuż niej zlokalizowanych. W jej obszarze znajduje się rów odwadniający pas drogowy, który przylega do chodnika, droga utwardzona frezem asfaltowym oraz kawałek pasa zieleni (wzdłuż ogrodzenia). Ogrodzenie przylega bezpośrednio do działki nr [...]. Ponadto w obszarze działki znajduje się słup energetyczny, znak drogowy oraz krzyż będący przedmiotem kultu religijnego. Obecni na oględzinach przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oświadczyli, że likwidując zjazdy z drogi krajowej podczas jej przebudowy pod koniec lat [...] przepisy wówczas obowiązujące obligowały do wybudowania takich dróg jak droga zlokalizowana na działce J.G. Ustalono także, że w latach [...] były wykonywane pomiary geodezyjne pod realizację budowy drogi państwowej [...]. Część gruntów została nabyta umowami notarialnymi, a pozostała część była wnioskowana do wywłaszczenia, w tym działka J. i K.G. oznaczona wówczas numerem "część [...]" położona w W.. Z oświadczeń przedstawicieli Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wynika, że przebudowa drogi [...] trwała, gdy dokonywano wykupów bądź wywłaszczeń nieruchomości. Obecna droga krajowa [...] obejmująca odcinek położony w Wanatach powstała na skutek przebudowy starej drogi [...]. W obszar pasa drogowego drogi szybkiego ruchu wchodzą następujące elementy: jezdnia asfaltowa, chodnik, nieutwardzony ciąg pieszy, pobocza, zjazdy, parkingi, zatoki postojowe, trasy rowerowe, pasy dzielące jezdnie, drogi zbiorcze, które są elementem drogi głównej przeznaczonej do obsługi przyległego terenu. Powyższe znajduje potwierdzenie w definicji pasa drogowego określonej w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Działka oznaczona obecnie numerem [...] została wydzielona zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym, którego nie udało się odnaleźć i decyzją lokalizacyjną Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] wydaną na jego podstawie. Wydzielane w tamtym czasie z nieruchomości położonych wzdłuż drogi krajowej części działek były przeznaczane pod drogę zbiorczą jako bezkolizyjny dojazd do nieruchomości. Droga zbiorcza zaplanowana była na całym odcinku od ul. [...] w W. do ul. [...] w miejscowości Zawada. Z opinii koordynacyjnej nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wynika konieczność przewidzenia równolegle na całej długości przebudowywanej drogi państwowej klasy III, odcinek C-K., dróg gospodarczych. W ramach postępowania został również przygotowany operat szacunkowy, gdzie ustalono wartość rynkową nieruchomości położonej w W. gm. K., oznaczonej numer [...], zajętej pod pas drogowy, na kwotę [...] zł. W dniu [...] r została przeprowadzona również rozprawa administracyjna, na którą nie stawił się prawidłowo powiadomiony J,G.. Po zakończeniu postępowania i stwierdzeniu, że w sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami Starosta [...] i decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna numerem [...] k.m.5 o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym W., gmina K., dla której Sąd Rejonowy w C., Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...] 9, stanowiącej obecnie własność J.|G.. Ustalił także wysokość należnego odszkodowania w kwocie [...] zł wskazując jednocześnie zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, terminu zapłaty i ewentualnej waloryzacji. Od decyzji tej odwołał się J.G. W uzasadnieniu przywołał decyzję Wojewody Śląskiego z [...] r. nr [...] oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4 października 2012r. sygn. akt SA/Gl 306/12, wydane w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 z późn. zm.), którymi odmówiono Skarbowi Państwa nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. własności w w. nieruchomości i w związku z tym umorzono postępowanie w sprawie odszkodowania za tę nieruchomość. W kolejnych pismach, z [...].; z [...]. oraz z [...]. odwołujący zawnioskował o wystąpienie do Komisariatu Policji w Poczesnej o przesłanie dokumentacji z podjętych na przedmiotowej nieruchomości, w okresie od [...]. do [...]., interwencji oraz o wystąpienie do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych Autostrad w Katowicach o przesłanie podania odwołującego o odszkodowanie z tytułu hałasu oraz o dołączenie do akt niniejszego postępowania wniosku z [...]. o dokonanie rozbiórki mostku łączącego działkę odwołującego z drogą krajową [...], jakie złożył do GDDKiA w Katowicach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zleciło organowi I instancji uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez przygotowanie mapy obrazującej przebieg pasa drogowego przez nieruchomość będącą przedmiotem postępowania. Takie opracowanie graficzne zostało przygotowane i wynika z niego, że cała działka [...] k.m. [...] zajęta jest pod pas drogowy. Biorąc pod uwagę powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgadzając się w pełni z argumentacją organu I instancji utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższą decyzję zaskarżył do tutejszego Sądu J.G. domagając się jej zmiany oraz wypłacenia odszkodowania w kwocie [...] zł, na które mają się składać: - tytułem zapłaconych podatków od nieruchomości w kwocie [...] zł, - tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość [...] zł, - tytułem poniesionych kosztów geodezyjnych [...] zł, - tytułem kosztów obsługi prawnej [...] zł, - tytułem obniżenia wartości nieruchomości położonej przy wywłaszczonej nieruchomości. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 122a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121) "jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy odszkodowanie ustala się według przepisów rozdziału 5". W rozstrzyganej sprawie bezspornie ustalono, iż na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania został zrealizowany cel publiczny w postaci drogi krajowej nr 1, a na niej funkcjonuje droga zbiorcza do [...] wybudowana specjalnie jako m.in. dojazd do nieruchomości położonych wzdłuż drogi krajowej (budynki mieszkalne, kościół, cmentarz, użytki rolne) oraz infrastruktura drogowa w postaci rowu odwadniającego oraz skarpy przydrożnej. Okoliczność ta nie jest również kwestionowana przez skarżącego. Co do przedmiotowej nieruchomości nie została również wydana ostateczna decyzja o wywłaszczeniu. Zaistniały zatem przesłanki wywłaszczenia nieruchomości w trybie art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uzasadnienia skargi wynika, że J.G. kwestionuje w istocie przyznane mu odszkodowanie. Nie dotyczy to jednak ustalonej wartości nieruchomości (którą skarżący wycenia na [...] zł, zaś przyznane odszkodowanie to [...] zł). W jego ocenie odszkodowaniem powinny zostać objęte również utrata wartości nieruchomości położonej wzdłuż wywłaszczonej nieruchomości, koszty zleconych usług geodezyjnych, koszty pomocy prawnej poniesione na przestrzeni lat i wreszcie zapłacone podatki. Ma to czynić razem kwotę [...] zł. W ocenie składu orzekającego żądanie przez skarżącego odszkodowania w wyżej wymienionej kwocie nie znajduje podstaw w obowiązującym prawie. Zgodnie z art. 122a in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie, w przypadku nie zawarcia ugody, ustala się według przepisów rozdziału 5. W świetle art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami "wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio". Jednocześnie zgodnie z ust. 2 tego artykułu "ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości". Z przepisu powyższego wynika jednoznacznie, iż odszkodowanie ustalane w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości (tu w trybie art. 122a ustawy) obejmować może jedynie wartość wywłaszczonej nieruchomości. Ta została ustalona w przygotowanym w sprawie operacie szacunkowym, który podlegał ocenie organów obu instancji. Te zaś uznały go za prawidłowy a skład orzekający stwierdza, iż ustalenia w tym zakresie są zgodne z prawem. Skarżący domaga się zwiększenia odszkodowania o kwotę [...] zł. z tytułu utraty wartości nieruchomości położonej wzdłuż wywłaszczonej nieruchomości, kosztów zleconych usług geodezyjnych, kosztów pomocy prawnej i wreszcie poniesionych podatków. Powyższe roszczenia mają jednak charakter cywilnoprawny i nie mogą zostać uwzględnione w decyzji wydanej na podstawie art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W szczególności podjęte rozstrzygnięcie nastąpiło zgodnie z warunkami określonymi w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.). W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.