II SA/Gl 1083/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-06-27
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Grzegorz Dobrowolski, Edyta Kędzierska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wodnym została wydana prawidłowo, uwzględniając obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz racjonalność i skuteczność zastosowanych środków?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących wpływu braku orynnowania budynku gospodarczego oraz racjonalności nakazu wykonania zbiorników na wody opadowe. Organ powinien ponownie rozpatrzyć sprawę, uwzględniając możliwość przygotowania uzupełniającej opinii biegłego oraz racjonalność i skuteczność środków zapobiegających szkodom.Stan faktyczny
Burmistrz P. wydał decyzję nakazującą właścicielowi działki M. P. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, w tym zbiorników na wody opadowe z dachów budynków mieszkalnego i gospodarczego. Organ odmówił nakazania podobnych działań wobec właścicieli sąsiedniej działki. Po odwołaniach SKO utrzymało decyzję w mocy. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące niewyjaśnienia wszystkich okoliczności, w tym braku orynnowania budynku gospodarczego i racjonalności nakazu. Sąd stwierdził, że decyzja została wydana bez pełnego wyjaśnienia sprawy i uchylił ją.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 28 maja 2024 r. oraz decyzję Burmistrza P. z dnia 25 października 2023 r.; zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2025 r. sprawy ze skarg K. M. i M. P. (P.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 28 maja 2024 r. nr SKO.V 428/299/2023 w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia 25 października 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącej K. M. 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącego M. P. 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 25 października 2023 r. nr [...] Burmistrz P. nakazał M. P., właścicielowi działki ewidencyjnej nr[...], położonej przy ulicy [...][...] S., wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom tj.:
1) zbiornika o minimalnej pojemności 7 m2 do ujmowania wód opadowych i roztopowych z dachu budynku mieszkalnego,
2) zbiornika o minimalnej pojemności 10 m2 do ujmowania wód opadowych i roztopowych z dachu budynku gospodarczego,
- bez jednoczesnej możliwości spływu tych wód na teren działki sąsiednich, w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Organ odmówił jednocześnie nakazania P. G. i S. K., właścicielom działki ewidencyjnej nr [...] położonej przy ulicy[...] , S. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.
W uzasadnieniu wskazał, że B. i T. P. oraz P. G. i S. K. pismem z dnia 1 lipca 2021 r. zawiadomili organ o prawdopodobnym naruszeniu stosunków wodnych na działce ewidencyjnej [...] ze szkodą dla działek wnioskodawców. W sprawie zostało wszczęte postępowanie. W grudniu 2021 r. została opracowana ekspertyza hydrologiczna przygotowana przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje. Wynika z niej, że na obszarze, którego dotyczy postępowanie nie doszło do zmiany stosunków wodnych. Podniesiono, że oddziaływanie budynku gospodarczego na nieruchomość sąsiednią trwa już od początku lat 90 ubiegłego wieku. Jako bezpośrednią przyczynę zalewania nieruchomości wskazano niewłaściwe skierowanie wylotu rury spustowej orynnowania domu mieszkalnego. Rozwiązaniem tego problemu może być zmiana kierunku wyprowadzenia tej rury.
Burmistrz P. decyzją dnia 10 listopada 2022 nr[...], [...], wydał decyzję nakazującą :
1) M. P., przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie poprzez zagospodarowania wód opadowych i roztopowych na własnej nieruchomości w taki sposób, aby wody opadowe i roztopowe odprowadzane systemem rynien z dachu budynku mieszkalnego wsiąkały na teren nieutwardzony działki o numerze ewidencyjnym[...], bez jednoczesnej możliwości spływu tych wód na teren działki o numerze ewidencyjnym [...] w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna,
2) P. G. i S. K., właścicielom działki ewidencyjnej nr [...] przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci obniżenia terenu o głębokości do 48 cm, ze spadkiem w stronę działki ewidencyjnej [...], z nachyleniem skarpy nie mniejsze niż 1:1,5 na działce ewidencyjnej nr [...] wzdłuż działki ewidencyjnej [...] w pasie szerokości 3,5 m tj. przywrócenia poziomu działki do rzędnych pierwotnych opisanych w ekspertyzie oraz wyjaśnieniach autora ekspertyzy hydrologicznej w piśmie z dnia 18 marca 2022 r., w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Po rozpatrzeniu złożonych przez strony postępowania odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 22 lutego 2023 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i sprawę przekazało mu do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną wydania decyzji kasatoryjnej było niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Po podjęciu postępowania organ I instancji pismem z dnia 17 marca 2023 r. wystąpił do autora ekspertyzy hydrologicznej z prośba o ponowne przeanalizowanie sprawy przekazując jednocześnie kopię uchylonej decyzji Burmistrza P., kopię odwołań oraz kopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 22 lutego 2023 r. W odpowiedzi biegły podniósł, że na załączniku graficznym do pisma przedstawił wariantową propozycję lokalizacji przebiegu rury odprowadzającej wody z rynny budynku mieszkalnego położonego na działce o numerze ewidencyjnym[...]. Umieszczenie wylotu rynny za linią przedstawiającą nachylenia terenu uniemożliwi spływ wody z rynny na działkę sąsiednią tj. działkę o numerze ewidencyjnym [...]. Ponadto odniósł się do tezy w sprawie braku orynnowania budynku gospodarczego, podnosząc że budynek gospodarczy, który nie posiada rynien znajdujący się na działce o nr[...], powstał w latach 1991-92 a nie w roku 2018. Negatywny wpływ braku rynien uwidaczniał się w terenie od momentu powstania budynku i był znany aktualnym właścicielom działki o numerze ewidencyjnym [...] i/lub ich poprzednikom.
Ostatecznie kwestia braku orynnowania budynku gospodarczego na działce nr [...] została przekazana do rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Burmistrz P. nie zgodził się ze stanowiskiem autora ekspertyzy hydrologicznej, że skierowanie wód opadowych i roztopowych w innym kierunku rozwiąże problem, a ponadto rozwiązanie takie uniemożliwi ewentualną egzekucję tak sformowanego nakazu. Na podstawie informacji z operatu ewidencyjnego stwierdził, że na działce ewidencyjnej nr [...] usytuowane są trzy budynki. Budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 107 m2, oraz budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy 158 m2 a także budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 146 m2. W przedmiotowym postępowania, brane są pod uwagę budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 107 m2 i budynek gospodarczy. Na podstawie danych z "Biuletynu Państwowej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej nr 13 (254) ISSN 1730-6124 Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy rok 2022" ustalono, że na przedmiotowym terenie średnia roczna suma opadów wynosi ok. 700 mm. Dach z pokryciem dachówką ceramiczną i papą posiadają współczynnik spływu 0,9. Biorąc powyższe dane, ustalono, że rocznie z dachu budynku gospodarczego odpływa ok. 99 m2 wód, co daje w przeliczeniu miesięcznym ok. 8 m2 opadów. Biorąc pod uwagę zwiększoną ilość opadów w miesiącach wiosennych ustalono minimalną pojemność zbiornika na 10 m2. Stosując podobne założenia dla budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 107 m2 ustalono, że na miesiąc ilość opadów wynosi ok. 5,6 m2, wobec powyższego ustalono minimalną pojemność zbiornika na 7 m2.
Organ ocenił, że w zebranym materiale dowodowym wyjaśnione zostały w sposób jednoznaczny przyczyny zalewania działki oznaczonej o numerze ewidencyjnym [...]. Ekspertyza hydrologiczna oraz zgromadzone w toku postępowania dokumenty i dane można uznać za wystarczające i logiczne. W piśmie biegły podtrzymał w całości swoje stanowisko. Ale zdaniem organu, materiał dowodowy wskazuje również, że oprócz skierowania rynny z dachu budynku mieszkalnego wód opadowych lub roztopowych w stronę działki ewidencyjnej [...], które spowodowała większą intensywność spływu wody na teren działki sąsiedniej, oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], to również wody opadowe i roztopowe z dachu budynku gospodarczego powodują zwiększenie intensywności natężenia spływu i zalewanie działki ewidencyjnej [...].
Odwołania, o bardzo zbliżonej treści, od powyższej decyzji złożyli M. P. oraz K. M. Podnieśli między innymi, że nakaz skierowany do właściciela działki nr. [...] nie rozwiąże problemu zalewania działki nr.[...]. Ponadto wody opadowe z działki nr. [...] nie są odprowadzane prawidłowo. Nawiezienie ziemi na działkę [...] spowodowało podwyższenie rzędnych terenu i nagromadzenie dużej ilości wody na styku działek [...] , [...] i[...] . Ponadto właściciele działek nr. [...] i [...] dowiedzieli się o zmianie stosunków wodnych ponad 5 lat temu.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że stosownie do art. 234 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód, oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust 1).
Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód, oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, (ust 3).
Uregulowanie wynikające z art. 234 ust. 1 pkt 2 prawa wodnego ma charakter bezwzględny i nie jest uzależnione od tego czy na nieruchomości sąsiedniej wystąpi szkoda czy też nie. 4 takie naruszenie zakazu ustawowego może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego w wyniku, którego możliwe jest wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (alternatywny sposób załatwienia sprawy). Prowadzone postępowanie administracyjne powinno, zatem zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 234 ust. 3 prawa wodnego. W tym artykule mowa o każdej zmianie stanu wód, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Ustawa prawo wodne dotyczy szeroko rozumianych "stosunków wodnych" a z wymienionymi w art. 234 ustawy nagannymi działaniami właściciela wobec gruntów sąsiednich wiąże określoną odpowiedzialność. Organ administracji ma, zatem obowiązek zastosować art. 234 ust. 3 w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ze sporządzonej ekspertyzy wynika, że nadsypanie terenu na działce nr. [...] nie spowodowało zmiany stosunków wodnych w tym obszarze. Kierunek spływu wód opadowych nie zmienił się bowiem z uwagi na dokonanie podwyższenia terenu działki nr. [...] tym rejonie. Podniesienie terenu działki nr. [...] spowodowało spowolnienie odpływu wód z działki o nr. [...] ale właściciel tej działki nie zgłasza w tym zakresie pretensji do właściciela działki nr. [...].
W ocenie SKO organ I instancji szczegółowo określił jakie mają być parametry zbiorników lub zbiornika. Ustaleń tych dokonał w oparciu o opinię biegłego, który posiada wiadomości specjalne w tym zakresie stąd też nie ma podstaw do kwestionowania tych parametrów. Podkreślono, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych. Opinie hydrologiczne niewątpliwie oceniane są przez organy, a następnie przez sąd.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia podnoszonego w odwołaniu Kolegium w ramach postępowania w trybie art. 136 kpa nakazało organowi odebrać od pozostałych stron postępowania stosowne oświadczenia na okoliczność ustalenia terminu kiedy strony te dowiedziały się o zmianie stosunków wodnych. W aktach sprawy znajdują się więc oświadczenia właścicieli zalewanych nieruchomości, z treści których wynika, że osoby te dowiedziały się o zmianie stosunków wodnych w dniu 13 maja 2021 r. Stąd też zarzut przedawnienia z art. 234 ust. 5 ustawy prawo wodne nie jest zasadny.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył M. P. Domaga się w niej:
- wstrzymania wykonania decyzji,
- uchylenia decyzji organów obu instancji w zakresie nakazującym mu wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom i umorzenia postępowania w tym zakresie,
- uchylenia decyzji organów obu instancji w części w jakiej to organ odmówił nakazania P. G. i S. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom "i przekazanie jej Burmistrzowi Miasta P. z zobowiązaniem do wydania decyzji, w której to nałoży na Państwo P. G. i S. K. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodą na działkach [...] i [...]".
- przeprowadzenie rozprawy,
- zasądzenia kosztów postępowania
Decyzji SKO w Bielsku-Białej zarzucono naruszenie:
1) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie postępowania, w którym to w sposób niewyczerpujący zebrany został materiał dowodowy w sprawie, a to poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania Stron postępowania, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszenia obowiązku, nałożonego przez ustawodawcę na organ, w postaci obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej, a co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady zawartej w art. 8 k.p.a. nakładającej na organ obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa;
2) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i przeanalizowanie całego materiału w sprawie, a to przede wszystkim oświadczenia skarżącego oraz i K. M. odnoszącego się do momentu rozpoczęcia zalewania ich nieruchomości oraz wniosków i zaleceń zawartych w dokumencie pt.: “Ekspertyza hydrologiczna (wraz z uzupełnieniem)" o dacie opracowania: czerwiec 2022 r.,
3) art. 78 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art, 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego w postaci dowodu z przesłuchania stron postępowania we wniesionym przez niego odwołaniu od decyzji Burmistrza P. z dnia 25 października 2023 r., na wykazanie faktów w nim wskazanych, co doprowadziło do niezebrania przez organ wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie i wydania krzywdzącej dla skarżącego decyzji. Takie postępowanie doprowadziło do naruszenia zasady zawartej w art. 8 k.p.a. nakładającej na organ obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa,
4) art. 234 ust. 5 ustawy prawo wodne poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w wyniku postępowania wszczętego po upływie 5-letniego terminu do jego przeprowadzenia przewidzianego w przywołanym przepisie prawa,
5) art. 234 ust. 3 prawo wodne w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która to nie załatwiała przedmiotowej sprawy w sposób mający na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli, a to poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego i niezastosowanie w przedmiotowej sprawie rozwiązania, które to przy spełnieniu wszelkich wymogów skuteczności, jest racjonalnie i ekonomicznie uzasadnione, a rozwiązanie to wynika z opinii biegłego w dziedzinie hydrologii. Takie postępowanie organu doprowadziło również do naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 k.p.a.
6) art. 234 ust. 1, 2 i 3 ustawy prawo wodne w zw. z art. 7 k.p.a poprzez nienałożenie obowiązku usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na działkach nr [...] i [...] ze szkodą dla działek nr [...] i[...].
Skarżący zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z dokumentu: decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w P. z dnia 7 lutego 2024 r. o znaku sprawy:[...].
Skargę na decyzję SKO w Bielsku Białej złożyła również K. M. Domaga się w niej:
- uchylenia zaskarżonej decyzji w części w jakiej to organ odmówił nakazania P. G. i S. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń/zapobiegającym szkodom i przekazanie jej Burmistrzowi Miasta P. z zobowiązaniem do wydania decyzji, w której to nałoży na P. G., S. K., B. a także P. i T. P. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działkach [...] i [...].przeprowadzenie rozprawy,
- zasądzenia kosztów postępowania,
- przeprowadzenia rozprawy
Argumentacja skargi jest bardzo zbliżona do tej podniesionej w skardze M. P.
Skarżąca domaga się również przeprowadzenia dowodu z wydruku fotografii wykonanych przez nią na przestrzeni lat obrazujących zmiany ukształtowania terenu na działce [...] i nr[...], a co tym idzie zmiany stosunków wodnych w tym obszarze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. 1087) "właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie".
Zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu "jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności".
Zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Przy czym nie ma znaczenia, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 234 Prawa wodnego organ winien przede wszystkim ustalić, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie a następnie kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, a przede wszystkim czy występuje szkodliwy wpływ tej zmiany na grunty sąsiednich. Zastosowanie cytowanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo skutkowy. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 234 ust. 1 ustawy uprawnia organ do nakazania dwóch kategorii czynności. Albo wykonania urządzeń wodnych, albo przywrócenia stanu poprzedniego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcie w sprawie zapadło bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niektóre wnioski organów budzą wątpliwości, co do zgodności z podjętymi ustaleniami, a nakazane czynności, jak się wydaje nie rozwiążą problemu zalewania działek uczestników postępowania.
Na początku Sąd wyraża wątpliwość, co do zakresu prowadzonego postępowania. Obejmuje ono oddziaływanie nieruchomości skarżącego na nieruchomości uczestników postępowania oraz oddziaływania nieruchomości uczestników postępowania na nieruchomość skarżącej. Przyczyny tych negatywnych oddziaływań mogą być diametralnie różne. Dlatego organ powinien rozważyć rozdzielenie postępowań. Jedno obejmowało by szkodliwe oddziaływanie na nieruchomość uczestników postępowania a drugie oddziaływanie na nieruchomość skarżącej.
Sąd dostrzega, że organy administracji w sposób znaczący kwestionują ustalenia sporządzonej w sprawie opinii biegłego, przynajmniej w odniesieniu do nieruchomości skarżącego. W pełni zaś akceptują, w istocie jednozdaniowo, ustalenia opinii w odniesieniu do nieruchomości skarżącej. Nie przytaczają jednak tu żadnej argumentacji. Organ I instancji wskazał jedynie, że nie zgadza się z tezami podniesionymi przez biegłego. Co więcej, biegły wskazał sposób rozwiązania problemu zalewania nieruchomości sąsiednich, jednakże organy zupełnie zignorowały jego stanowisko.
Można dopatrzyć się w rozumowaniu organów znaczącej niekonsekwencji. Stwierdziły bowiem, że zalewanie nieruchomości uczestników postępowania jest spowodowane między innymi poprzez odpływ wód z dachu budynku gospodarczego. Wody te tworzą zastoiny na nieruchomości sąsiedniej. Budynek gospodarczy został wybudowany na początku lat 90 ubiegłego wieku i nie jest wyposażony w orynnowanie. Jednakże organ I instancji przyjął za wiarygodne oświadczenia uczestników postępowania, że o szkodach spowodowanych tym oddziaływaniem (owych zastoinach) dowiedzieli się dopiero w 2021 r. Przyjmując prawdziwość powyższych oświadczeń (złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej) wątpliwości budzi ustalenie, że zalewanie jest powodowane przez wody spływające z dachu budynku gospodarczego, skoro przez 20 lat od jego wybudowania szkody (w postaci zastoin wodnych) nie występowały.
Dla Sądu zupełnie niezrozumiałe jest nakazanie wykonania zbiornika na wody opadowe i roztopowe pochodzące z dachu budynku gospodarczego. W momencie orzekania przez organy administracji, budynek ten nie posiadał rynien i wspólnej rury spustowej. Nie wiadomo, jak wody te miałyby trafiać do zbiornika. Co istotne, dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał skarżącego do zainstalowania orynnowania na budynku gospodarczym (decyzja z 7 lutego 2024 r.). Realizacja tego obowiązku może spowodować znaczące zmiany w zakresie oddziaływania budynku na nieruchomości sąsiednie.
Spore wątpliwości budzi również dobór metody zapobieżenia szkodom, poprzez budowę zbiorników na deszczówkę. Jest to inwestycja kosztowna. Przy założeniu, że są to zbiorniki bezodpływowe, należy przyjąć, że po miesiącu użytkowania zostaną zapełnione. Czy skarżący ma obowiązek wywożenia zawartości zbiorników (musiałby robić to kilka, kilkanaście razy w roku), czy miałby podpiąć do odpowiedniej instalacji – nie wiadomo.
Jak wynika ze sporządzonej w sprawie opinii biegłego z zakresu hydrologii, dla usunięcia szkód na nieruchomościach uczestników postępowania wystarczająca jest zmiana kierunku spływu z rury spustowej orynnowania budynku skarżącego. Sąd nie jest w stanie stwierdzić, czy to rozwiązanie jest prawidłowe, gdyż kwestia ta nie była w istocie rozpatrywana przez organy administracji. Ale nawet jeśli nie, istnieje wiele metod pochłaniania wód opadowych, których wykorzystanie nie jest kosztowne a jednocześnie nie powoduje znaczących uciążliwości – na przykład studnie chłonne.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu. W szczególności rozważy, czy nie jest konieczne przygotowanie uzupełniającej (lub nowej) opinii biegłego w zakresie hydrologii. Uwzględni okoliczność ewentualnej realizacji przez skarżącego obowiązku orynnowania budynku gospodarczego. Jeśli zamierza zakwestionować tezy zawarte w sporządzonej opinii (opiniach) biegłego, poprze swoje stanowisko odpowiednią argumentacją. W razie stwierdzenia konieczności wykonania urządzeń wodnych wybierze takie, które zapewnią ochronę nieruchomości uczestników postępowania a jednocześnie będą jak najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło