II SA/Gl 1085/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2013 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] , 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. "A" S.A., powołując się na art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wniosła o wydanie decyzji stwierdzającej, że B, której następcą prawnym była "C" S.A z siedzibą w K., a obecnie "A" S.A z siedzibą w K. nabyła z mocy prawa z dniem [...]r. prawo wieczystego użytkowania gruntu Skarbu Państwa położonego w R. w rejonie ulicy [...], obejmującego działki nr 1 o powierzchni 490 m² i nr 2 o powierzchni 997 m². W uzasadnieniu "A" wskazała, że wymienione działki zostały przekazane w zarząd "B" w Z. na podstawie decyzji z dnia [...] r. Urzędu Miejskiego w R.. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] , na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz art. 104 i art. [...] r. przez "B" w Z. prawa wieczystego użytkowania niezabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, będącego w dniu [...] r. w zarządzie tej "B" – obejmującego działkę nr 1. W stosunku do drugiej wnioskowanej nieruchomości nr 2 – pismem z dnia [...] r. Wojewoda [...] , działając na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawiadomił wnioskodawcę o przekazaniu wniosku Prezydentowi Miasta R., jako organowi właściwemu w sprawie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, że działka nr 2 stanowi własność Gminy R.. Podstawą ujawnienia w księdze wieczystej tytułu prawnego Gminy R. do przedmiotowego gruntu była decyzja komunalizacyjna z dnia [...] r. Nr [...], w której Wojewoda [...] stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem [...] r. prawo własności wymienionej nieruchomości. Po przeprowadzeniu wymaganego postępowania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta R., przywołując w podstawie prawnej art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] r. przez "B" prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy R., położonego w R. oznaczonego jako działka nr 2. W uzasadnieniu organ podkreślił, że w trakcie postępowania z wniosku "A" z dnia [...] r. Wojewoda [...] ustalił, że wymieniona we wniosku działka 2 stanowi własność Gminy R. na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej tegoż Wojewody z dnia [...] r, gdzie stwierdzono niepodatne nabycie przez Gminę prawa własności tej nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej nr [...]. "A" jako następca prawny "B" legitymuje się dla działki nr 2 decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia opłat za grunty przekazane decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] r. w zarząd "B" z przeznaczeniem na budowę toru dojazdowego do projektowanego zwałowiska kamienia przy ulicy [...]. Decyzja ta następnie została sprostowana decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K.. W ocenie organu zasadnicze dla sprawy jest ustalenie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości nr 2, dokonane przez Wojewodę [...] na dzień [...] r. w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Zgodnie z przywołanym powyżej art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Skoro Wojewoda [...] w przedmiotowej decyzji stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę R. wymienionej nieruchomości to nieruchomość ta w przytoczonej dacie stanowiła mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...] r., którą legitymuje się "A", nie stanowi podstawy do stwierdzenia posiadania przez "B" prawa do zarządu przedmiotowej nieruchomości. Powodem wykluczenia uwłaszczenia jest uznanie przez organ, że decyzja o naliczaniu opłat rocznych za grunty przekazane w zarząd nie jest dowodem na posiadanie prawa zarządu przez przedsiębiorstwo państwowe. Mając na uwadze ustalony stan prawny wnioskowanej j nieruchomości należało orzec jak w sentencji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła "A" S.A w K. oddział "B". Zarzucając decyzji Prezydenta Miasta R. naruszenie: art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez błędne przyjęcie, iż nie zaistniały przesłanki nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego dla wnioskowanej działki nr 2; art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych polegającą na błędnym przyjęciu, iż przedmiotowa działka należała do terenowych organów administracji stopnia podstawowego; art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy polegającą na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała" do "B", art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie i nie zgromadzenie materiału dowodowego koniecznego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności pominięcia decyzji b. Zarządu Gospodarki terenami z dnia [...] r., na mocy której przekazano w zarząd Kopalni przedmiotowe działki "A" wniosła o uchylenie tej decyzji w całości i stwierdzenie z mocy prawa z dniem [...] r. przez "B" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w R. oznaczonego jako działka 2. Uzasadniając swoje odwołanie Spółka przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania, podnosząc, iż istotne w niniejszej sprawie jest to, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia opłat rocznych z tytułu zarządu gruntu dla "B" w Z., przekazanych decyzją b. Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] r. w zarząd tej Kopalni z przeznaczeniem pod budowę toru dojazdowego do projektowanego wówczas zwałowiska kamienia w R. – H.. Z powyższego wynika więc, że prawo zarządu zostało przekazane Kopalni już na mocy tej ostatniej decyzji z dnia [...] r. Własność komunalna została wyodrębniona na mocy ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Ze stanowiska Trybunału Konstytucyjnego (uchwała z dnia 9 grudnia 1992 r. W/13/90) wynika, że komunalizacja mienia z mocy samego prawa z dniem [...]r. nie wyklucza uwłaszczenia państwowej osoby prawnej, które nastąpiło z mocy prawa z dniem [...]r. Ma to ten skutek, że decyzję uwłaszczeniową, tj. decyzję stwierdzającą nabycie przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego gruntu oraz własności położonych na nim budynków, lokali i innych urządzeń wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, a nie wojewoda w imieniu Skarbu Państwa. Odwołująca podkreśliła też, że w stosunku do drugiej wnioskowanej działki, pozytywną decyzję wydał Wojewoda [...] , analizując sprawę w oparciu o te same dokumenty. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia stanu faktycznego i prawnego poczynione przez organ pierwszej instancji. Stwierdził, że zasadniczą kwestią w sprawie jest problem wzajemnej relacji między komunalizacją a uwłaszczeniem państwowych osób prawnych. Przywołując stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, Kolegium dokonało oceny niniejszej sprawy podkreślając, że dokonując "uwłaszczenia" Spółki, zgodnie ze złożonym przez nią wnioskiem, należałoby uznać, że nieruchomość oznaczona nr 2 wbrew rozstrzygnięciu zawartemu w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. nie stanowiła w dacie tej decyzji mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy) – w tym przypadku Miasta R.. Przyjęcie takiego założenia w istocie prowadziłoby do rozstrzygnięcia podważającego, a zarazem sprzecznego z tym które zostało zawarte w wymienionej powyżej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Zatem w tych okolicznościach wydając decyzję zgodnie z wnioskiem tj. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem [...]r. prawa użytkowania wieczystego gruntów czyli działki nr 2 doszłoby w istocie do zakwestionowania podstawy prawnej (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych) w oparciu o którą wydana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, działając przez fachowego pełnomocnika, skarżąca "A" S.A. Oddział "B" w R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego –tj. art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu polegającą na błędnym przyjęciu, iż wydając decyzję zgodnie z wnioskiem doszłoby do zakwestionowania podstawy prawnej, w oparciu o którą wydana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r.; art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych polegającą na błędnym przyjęciu, iż przedmiotowa działka należała do terenowych organów administracji stopnia podstawowego i tym samym nie może zostać spełniona przesłanka posiadania gruntów i nabycia użytkowania wieczystego gruntów; art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy "nie należała" do "B" oraz naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie istoty sprawy i nie zgromadzenie materiału dowodowego koniecznego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności pominięcie decyzji b. Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] r., na mocy której przekazano w zarząd Kopani przedmiotowe działki z przeznaczeniem pod budowę toru dojazdowego. Uzasadniając skargę, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, pełnomocnik podkreślił, iż złożony wniosek dotyczył dwóch działek tj. działki 1 - w stosunku do której Wojewoda [...] wydał pozytywne rozstrzygniecie w decyzji z dnia [...] r. oraz działki nr 2, w stosunku do której postępowanie przekazane zostało do Prezydenta Miasta R. zawiadomieniem z dnia [...] r. Dodał, że w obu sprawach złożone zostały tożsame dokumenty i dowody. W drugiej sprawie problemem jest wzajemna relacja między komunalizacją a uwłaszczeniem państwowych osób prawnych. W jego ocenie nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że uwłaszczenie skarżącej stanowiłoby faktycznie zakwestionowanie decyzji komunalizacyjnej z [...] r. Argumentując przedstawił motywy tożsame z zaprezentowanymi w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. pełnomocnik skarżącej "A" podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem, albowiem wydane zostały z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są decyzje wydane w oparciu o przepis art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym w sprawach stwierdzenia nabycie , z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości z dniem [...]r. prawa wieczystego użytkowania gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz "D", które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przez dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się zasady: nabycia prawa wieczystego użytkowania oraz własności stwierdza w drodze decyzji Wojewoda – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz lub prezydent miasta – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. odmawiającą powyższego stwierdzenia. Jak stwierdził organ odwoławczy zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie pozostaje problem wzajemnej relacji między komunalizacją a uwłaszczeniem państwowych osób prawnych. Poza sporem bowiem pozostaje fakt, że wnioskowana przez "A" do uwłaszczenia działka nr 2 na mocy ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. w postępowaniu komunalizacyjnym, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego została z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. z dniem [...]r. z mocy prawa mieniem właściwej gminy, czyli gminy R.. W ocenie organów fakt ten wyłącza możliwość wydania decyzji zgodnie z wnioskiem "A", gdyż doszłoby wtedy do zakwestionowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. W ocenie składu sądzącego komunalizacja, jaka nastąpiła z mocy prawa w dniu [...]r. nie stoi na przeszkodzie uwłaszczeniu państwowej osoby prawnej, które następowało także z mocy prawa w dniu [...]r. Takie twierdzenie wynika ze stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowanego w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. W 10/91. Uwzględniając stan prawny i faktyczny, jaki miał miejsce przed wejściem w życie wymienionych powyżej ustaw – tj. ustawy z dnia z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.Nr 79, poz.464ze zm.) przypomnieć trzeba, że istniało wówczas mienie ogólnonarodowe (państwowe). Na mocy wymienionych powyżej ustaw mienie to na podstawie pierwszej z ustaw zostało skomunalizowane, czyli stwierdzona została z mocy prawa z dniem [...]r. własność gminy, na której obszarze było ono położone, z kolei na podstawie drugiej ustaw z dniem 5 grudnia1990 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (m.in. nabytą w drodze pierwszej z ustaw) pozostające w tym dniu w zarządzie państwowych osób prawnych stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego tych podmiotów. Tak więc własność gruntu nadal pozostaje przy Skarbie Państwa czy właściwiej gminie, natomiast prawo wieczystego użytkowania tego gruntu, jeśli spełnione zostały warunki wskazane w drugiej z ustaw, z mocy prawa nabyły z dniem [...] r. państwowe osoby prawne. W tych warunkach więc komunalizacja mienia, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie nie może stanowić przeszkody w merytorycznym rozpatrzeniu wniosku "A". Tyle tylko, że o ile w stosunku do pierwszej z wnioskowanych przez nią do uwłaszczenia działek decyzję wydał Wojewoda [...] , o tyle w tej sprawie taką decyzję obowiązany jest wydać Prezydent Miasta R., zgodnie zresztą z regulacją zacytowaną na wstępie wskazaną w art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma zatem wbrew twierdzeniom organów przeszkód do rozpatrzenia niniejszego wniosku, a bynajmniej nie stanowi takiej przeszkody powoływana przez organy decyzja Wojewody [...] z dnia [...]r. W świetle powyższego pierwszorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia zasadności złożonego w sprawie wniosku "A" ma rozpatrzenie całościowo przedłożonego w sprawie materiału dowodowego (także z uwzględnieniem decyzji Wojewody [...], wydanej w stosunku do drugiej nieruchomości wymienionej w przedmiotowym wniosku) oraz jego wnikliwa i wyczerpująca ocena pod kątem spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zasadniczą zatem kwestią jest wykazanie, że na przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1984 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Prawo to stwierdza się na podstawie jednego z dokumentów określonych w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Powyższe wątpliwości nie zostały w sposób jednoznaczny wyjaśnione przez organy w toku postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy, a o zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy, przyjmując, że na poniesione przez skarżąca koszty postępowania składa się uiszczony przez nią wpis sądowy oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...)(tj. jedn. Dz.U. z 2013 r, poz. 490) Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej organ pierwszej instancji będzie miał na uwadze wszystkie wywiedzione wyżej okoliczności i doprowadzi do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami prawa.