II SA/Gl 1086/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] r. nr [...] , który na podstawie art. 61a odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] T.H. wystąpił do Starosty [...] , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o przywrócenie prawa własności nieruchomości położonej w O., składającej się z działki nr [...] o pow. [...] ha oraz działki nr [...] o pow [...] ha, stanowiącej własność Gminy S.. Działki te zostały przejęte na podstawie umowy notarialnej z [...] ., sporządzonej w trybie art. 6 p. 1 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wnioskujący o zwrot przedmiotowej nieruchomości wskazał, że aktualny sposób jej użytkowania różni się od celu na jaki została ona wywłaszczona, bowiem Gmina S., która stała się jej właścicielem, wynajęła ją "A" w J.. Najemca tej nieruchomości wykorzystuje ją zaś pod parking samochodowy i plac służący do urządzania festynów, a ponadto podzielił część tej nieruchomości na kwatery dla przyczep campingowych użytkowanych jako działki rekreacyjne. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2012r., sygn. P 12/11. Odpowiadając na wezwanie organu do sprecyzowania ww. żądania (pismo [...] r.) oraz udzielone przez ten organ wyjaśnienia (pismo z [...] .) wnioskodawca pismem z dnia [...] r. wyjaśnił, że domaga się wykonania ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego poprzez zwrot wywłaszczonych działek, a nie stwierdzenie nieważności aktu notarialnego z [...] r. Zwrócił w nim uwagę na wyrażone wcześniej stanowisko, zgodnie z którym, w przypadku wywłaszczenia nieruchomości na cel nie będący celem publicznym, decyzją bądź umową notarialną, na organie reprezentującym Skarb Państwa (w tym przypadku Staroście) ciąży obowiązek jej zwrotu. Jeśli nie jest możliwe dokonanie zwrotu w oparciu o przepisy k.p.a., to może on nastąpić w drodze czynności cywilnoprawnej. Mając na uwadze, że postępowanie w sprawie zwrotu ww. działek zostało zakończone ostateczną Wojewody Śląskiego z [...] . nr [...] , Starosta [...] postanowieniem z [...] . [...] odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Po rozpoznaniu zażalenia strony, Wojewoda Śląski, podzielając stanowisko Starosty [...] , postanowieniem z [...] ., wymienionym na wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Jak wskazano w uzasadnieniu, wniosek dotyczył sprawy zakończonej ostateczną decyzją tego organu o odmowie zwrotu na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się strona, nie stanowi odrębnej podstawy żądania zwrotu. Zachodzą zatem uzasadnione przyczyny do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie objętej wnioskiem. W osobistej skardze z [...] r. T.H., podobnie jak na wcześniejszych etapach postępowania, przywołuje wyrok TK z 13 grudnia 2012r., traktując go jako podstawę zwrotu w sytuacji, w której wywłaszczenie nastąpiło na inny cel, niż publiczny wskazany w art. 6 u.g.n. W jego ocenie, w sytuacji, w której ustawa toleruje faktyczne przeznaczenie nieruchomości na cel nie mieszczący się w katalogu określonym w art. 6 u.g.n. oraz zważywszy na art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, przysługuje mu konstytucyjne prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy S., przejętej na podstawie umowy notarialnej z [...] ., sporządzonej w trybie art. 6 p. 1 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, została przesądzona ostateczną odmowną decyzją Wojewody Śląskiego z [...] . nr [...] , stąd w sposób oczywisty zaistniała przeszkoda do podjęcia postępowania administracyjnego w tym samym przedmiocie i na wniosek tego samego podmiotu. Ukształtowany tą decyzją stan res iudicata powoduje, że z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Wobec tego postanowienie organu I instancji z [...] . oraz utrzymujące go w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego z [...] r. znajdują pełne uzasadnienie. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze, które w istocie rzeczy dotyczą nie samego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie, ale niekonstytucyjności przepisów zawartych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 121, dalej: u.g.n.), dopuszczających, zdaniem skarżącego, odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mimo przeznaczona jej na cel nie będący celem publicznym w rozumieniu art. 6 u.g.n., przyjdzie wyjaśnić, że ocena w tym zakresie pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Właściwym w takiej sprawie jest Trybunał Konstytucyjny, który może dokonać takiej kontroli na wniosek upoważnionych podmiotów, w tym także osoby fizycznej, działającej na podstawie art. 79 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369).