II SA/Gl 1087/05

Sygn. akt II SA/Gl 108705 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Rafał Wolnik ( spr.) Protokolant referent-stażysta Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] zł (słownie złotych: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 146 § 1 i 151 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm.), w wyniku uprzedniego wznowienia postępowania z wniosku obecnie skarżącej "A" Spółki z o.o. w J. stwierdził, że ostateczna decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] roku, nr [...] w sprawie przekazania w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej nr A w obrębie [...] miasta J. na rzecz "B" w upadłości z siedzibą w J., w części dotyczącej działek katastralnych B, C, D o łącznej powierzchni [...] m2 zabudowanych willą dyrektora, komórką przy willi, komórką w ogrodzie i cieplarnią, stanowiących część nieruchomości nr A obr. [...] miasta J., została wydana z naruszeniem prawa. Jednocześnie organ odmówił uchylenia tej decyzji z uwagi na upływ pięcioletniego okresu od dnia jej doręczenia. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania administracyjnego prowadzonego na wniosek skarżących o wznowienie postępowania. Wskazał ponadto, że przedsiębiorstwo "A" Sp. z o.o. zostało przejęte na własność Państwa orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] roku na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Z kolei orzeczeniem z dnia [...] roku Minister Przemysłu Lekkiego zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy poszczególnych składników majątkowych przejętego przedsiębiorstwa, wśród których znajdowały się także przedmiotowe nieruchomości. Z kolei decyzją z dnia [...] roku Minister Gospodarki i Pracy stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] roku w części dotyczącej nieruchomości będących przedmiotem wymienionej na wstępie decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] roku. Organ pierwszej instancji ustalił ponadto, że skarżącej przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, jako byłemu właścicielowi przedmiotowych terenów. Wskazał, że wznowienie postępowania nastąpiło z dwóch powodów. Po pierwsze z uwagi na fakt, że strona nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] roku (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), a po drugie, że wyeliminowane zostało orzeczenie, będące podstawą nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowych nieruchomości (art. 145 § 1 pkt 8 kpa). W ocenie organu sama przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie dawałaby podstaw do uchylenia decyzji, jednakże podstawą jej uchylenia było wydanie z powodu naruszenia prawa, jako że wydana została w oparciu o akt, którego następnie stwierdzono nieważność, co znalazło swój wyraz w decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] roku. Orzeczenie organu sprowadziło się jednak tylko do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, albowiem od daty jej doręczenia upłynęło więcej niż pięć lat, co powoduje niemożliwość uchylenia decyzji na zasadzie 146 § 1 kpa. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] roku wniosła skarżąca Spółka, wnosząc o jej zmianę poprzez uchylenie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] roku. W odwołaniu tym zakwestionowano zasadność zastosowania art. 146 § 1 kpa. Stwierdzono bowiem, że nie wykazano w postępowaniu, że decyzja, której uchylenia się domaga skarżąca została doręczona, a jeżeli tak, to kiedy została doręczona. To ustalenie w ocenie skarżącej ma z kolei istotne znaczenie dla określenia początkowej daty pięcioletniego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie. Wskazano także, że doręczenia nie można domniemywać. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda [...] zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przed tym organem. Jako zasadniczy motyw swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku wznowienia postępowania (co zostało uznane za prawidłowe), organ pierwszej instancji był zobowiązany ponownie przeprowadzić postępowanie główne zakończone decyzją kwestionowaną w postępowaniu wznowieniowym. To oznacza, że Prezydent Miasta J. musiałby pełnić rolę organu, który jest władny do wydania decyzji w przedmiocie przekazania nieruchomości w wieczyste użytkowanie. Zdaniem Wojewody nie jest to dopuszczalne w świetle obecnie obowiązujących przepisów prawa, albowiem przekazanie w użytkowanie wieczyste następuje wyłącznie w oparciu o umowę zawartą w formie aktu notarialnego (art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami), nie zaś w oparciu o decyzję właściwego organu administracji publicznej. Stąd też postępowanie w tej sprawie od chwili wznowienia stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w sytuacji, kiedy stwierdzono nieważność decyzji z [...] roku, należało rozważyć wzruszenie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w trybie art. 156 kpa. W skardze do Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja jest niewłaściwa i sprzeczna wewnętrznie. Skoro bowiem organ odwoławczy sam stwierdził, ze do wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. doszło z naruszeniem prawa, to rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w tej części należy uznać za prawidłowe. Jeżeli tak, to konsekwencją winno być uchylenie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd nie podziela wszystkich zawartych w niej argumentów. Na wstępie wskazać przyjdzie, że sąd administracyjny zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że została ona wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie. Zasadnie organy obu instancji przyjęły, iż zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania i to zarówno na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 kpa jak i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Wątpliwości Sądu budzi co prawda terminowość złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania w świetle art. 148 kpa, jednakże okoliczność ta nie miała w sprawie znaczenia wobec zaistnienia innej przesłanki, uzasadniającej ewentualne wznowienie postępowania z urzędu (art. 147 kpa). Skoro doszło do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, to zakończenie wznowionego postępowania administracyjnego następuje w formie decyzji rozstrzygającej dalszy byt prawny decyzji ostatecznej, której to postępowanie dotyczyło. Zgodnie z art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której albo odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wówczas wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Natomiast w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek upływu terminu organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 kpa). W konsekwencji takiego brzmienia powyższego przepisu art. 151 § 2 kpa na organie spoczywa obowiązek stwierdzenia, że dana decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż w powołanym przepisie użyto wyrazu "ograniczy się do stwierdzenia", co stanowi obligatoryjność w tym względzie. Natomiast wystąpienie tzw. przesłanki negatywnej wyłączające dopuszczalność uchylenia tej decyzji przesądza, iż dana decyzja nie podlega eliminacji z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują wydania decyzji o umorzeniu postępowania wznowieniowego. Tym samym organ odwoławczy nie mógł uchylając decyzję organu pierwszej instancji umorzyć postępowania przed tym organem. Jedynym przypadkiem, kiedy mogłoby dojść w niniejszej sprawie do umorzenia, byłby przypadek, kiedy organ pierwszej instancji wydawałby decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa. W takim bowiem przypadku organ uchyliłby decyzję objętą postępowaniem wznowieniowym i orzekłby o istocie sprawy. To właśnie takie orzeczenie o istocie sprawy musiałoby być decyzją o umorzeniu postępowania z przyczyn wskazanych przez organ odwoławczy. Tym samym stwierdzić przyjdzie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 kpa. W ocenie Sądu decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu, co organ odwoławczy uwzględni przy ponownym rozpoznaniu odwołania. Odnośnie bowiem zarzutów skarżącej w kwestii konieczności uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] roku, to zważyć należy, iż w myśl art. 146 § 1 kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych m.in. w art. 145 § 1 pkt 4 i 8 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie przez doręczenie decyzji, o jakim mowa w art. 146 § 1 kpa, należy rozumieć doręczenie decyzji w odniesieniu do którejkolwiek ze stron biorących udział w danym postępowaniu, przy czym termin, od którego liczy się upływ pięcioletniego okresu, biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie (wyrok NSA z 28 listopada 1996 r., II SA/Gd 766/96; NSA z 12 sierpnia 1997 r., II SA/Kr 865/96). Określona zacytowanym przepisem sytuacja wyłącza możliwość uchylenia danej decyzji i jej zaistnienie w sprawie powoduje, iż decyzja mimo że jest obarczona wadą nie podlega uchyleniu, a organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których jej nie uchylił. Wadliwa decyzja pozostaje zatem w obrocie prawnym. Nie korzysta już jednak z domniemania legalności, a przy tym strona, która poniosła szkodę w związku z jej wydaniem może dochodzić odszkodowania od organu, który taką decyzję wydał. W rozpatrywanym przypadku kwestionowana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. doręczona została Syndykowi Masy Upadłości "B" w upadłości z siedzibą w J. w dniu [...] roku (k. [...] akt administracyjnych) i od tej daty należy liczyć 5 letni termin warunkujący dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowieniowym. Okoliczność bowiem, że skarżąca nie otrzymała decyzji, wobec czego brak jest podstaw do liczenia powyższego terminu, nie znajduje oparcia w przedstawionych uwarunkowaniach prawnych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.s.a., a na wysokość zasądzonych kosztów postępowania składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie radcy prawnego ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).