II SA/Gl 1089/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1089/16 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie leśnej postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. , | Wnioskiem z dnia 9 listopada 2016 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych | |oraz ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia | |za pracę w kwocie 1380 zł brutto miesięcznie. | |W skład majątku skarżącego wchodzi lokal mieszkalny o pow. 80 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. około 2ha. Skarżący zadeklarował, że | |nie posiada żadnego innego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł.| |Skarżący przedstawił swoje wydatki w postaci: energii elektrycznej około 50 zł miesięcznie, odbiór ścieków 64 zł kwartalnie, usługa RTV| |– 14,90 zł, podatek około 100 zł rocznie, ubezpieczenie budynku około 120 zł rocznie. | |Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał kserokopię umowy o pracę na okres próbny od dnia 17 października 2016 r. do dnia 16 stycznia| |2017 r., z której wynika, że otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 1600 zł brutto. Nadesłał także dokumenty wykazujące, że jego miesięczne | |wydatki to: 30 zł opłata za usługi telekomunikacyjne, 59,04 zł za energię elektryczną,14,90 zł za usługi Tv ([...]). Dostawa wody 68,34 | |zł w ujęciu kwartalnym, zaś łączny wymiar podatku od nieruchomości | |58 zł za 2016 r. | |Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy powyższy wniosek oddalił, uznając, że nie zasługuje on na | |uwzględnienie, albowiem sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest wyjątkowo trudna, a ponadto analiza akt sprawy ujawniła okoliczności | |rodzące wątpliwości odnośnie wiarygodności podanych przez stronę informacji. Referendarz porównując dochody skarzącego (ok.1300 zł | |netto) oraz stałe miesięczne wydatki skarżącego (ok. 160 zł) uznał, że pozostająca w dyspozycji kwota pozwala skarżącemu na pokrycie | |pozostałych, bieżących kosztów utrzymania oraz wygospodarowanie środków, zarówno na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych, jak i na | |opłacenie usług fachowego pełnomocnika. Zdaniem referendarza nie można jednoznacznie stwierdzić, że opisana wyżej sytuacja skarżącego | |jest wyjątkowo ciężka. Tymczasem tylko osoba, która nie ma żadnego stałego źródła utrzymania się ani też żadnego majątku może | |oczekiwać, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zostanie uwzględniony. | |Referendarz zwrócił również uwagę na szereg wątpliwości, jakie wyłoniły na tle przedstawionych przez skarżącego okoliczności | |dotyczących kwestii zamieszkiwania w K. przy ul. [...] a ponoszeniem opłat związanych z utrzymaniem nieruchomości położonej w U. przy ul.| |[...]. Wskazał przy tym na wagę tych informacji dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy. Referendarz nie zgodził się z twierdzeniem| |wnioskodawcy odnośnie samotnego prowadzenia gospodarstwa domowego, podczas, gdy korespondencja w aktach administracyjnych była | |odbierana przy H. P. jako "dorosłego domownika " lub "współlokatora", co jest zatem sprzeczne z w/w stanem faktycznym. W ocenie | |referendarza oświadczenie skarżącego odnośnie jego stanu rodzinnego i majątkowego nie może być zatem uznane za w pełni wiarygodne. | |Referendarz zaakcentował, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej | |sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku, zaś udzielenie niekompletnych albo nieprawdziwych | |informacji może być podstawą do odmowy przyznania tego uprawnienia. | |W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. | | | Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej Ppsa) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 Ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W zawisłej sprawie skarżący zwrócił się o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak w myśl art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak słusznie zauważył referendarz, prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą, każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Oceniając zasadność wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony – interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt miejsca zamieszkania skarżącego. W treści formularza wniosku skarżący podaje, że mieszka w U. przy ul. [...] i ponosi koszty utrzymania tej nieruchomości, samodzielnie prowadząc gospodarstwo domowe. Nadesłał dokumenty wskazujące wysokość tych wydatków. Lokal w K. przy ul. [...] wskazuje jako adres jedynie do korespondencji. Tymczasem, jak słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy, okoliczności sprawy – korespondencja odbierana osobiście w postępowaniu sądowym – potwierdzają, że skarżący zamieszkuje pod powyższym adresem w K. Sam skarżący w piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2016 r. wskazuje, że mieszka w K. Ma rację w tym zakresie referendarz twierdząc, że zamieszkanie pod innym adresem niż w U. może wiązać się z dodatkowymi kosztami wynikającymi z koniecznością utrzymania innego lokalu, choćby w partycypując w części związanych z tym wydatków. W ślad za referendarzem należy także zwrócić uwagę na kolejną niejasność rozpatrywanego wniosku - kwestia prowadzenia przez skarżącego samodzielnie gospodarstwa domowego. Jeżeli bowiem zamieszkuje on pod adresem w K. przy ul. [...] to akta administracyjne sprawy potwierdzają, że w lokalu tym mieszka inny dorosły domownik – H. P. Skarżący wnosząc sprzeciw nie udzielił jednak żadnych wyjaśnień odnośnie powyższych kwestii, wskazanych w sposób klarowny w postanowieniu referendarza jako te, które nasuwają wątpliwości w zakresie stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy. Wobec wskazanych okoliczności niemożliwa jest weryfikacja twierdzeń skarżącego i wolna od wątpliwości ocena jego możliwości płatniczych. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie jest uprawniony do wystosowania do strony wezwania mającego na celu wyjaśnienie powstałych wątpliwości, gdyż zgodnie z regulacją art. 260 Ppsa, po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia, a nie rozpoznaje natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo. Działając na podstawie art. 260 Ppsa, Sąd orzekł zatem o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.