II SA/Gl 1090/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...]. Prezydent Miasta S. decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. Z. (dalej strona lub skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji przywołano przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określające wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że przedmiotowe świadczenie nie przysługuje z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką nadto wskazano, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała po 25 roku życia. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Przedstawiła okoliczności, które zmusiły ją do rezygnacji z zatrudnienia celem zapewnienia stałej opieki matce i obecnie otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r.Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z wytłuszczeniem postanowień art. 17 ust. 1a oraz ust. 5 pkt. 1 lit. b tej ustawy, a także treść art. 24 przywoływanego aktu normatywnego. W dalszej kolejności organ ten przybliżył stan faktyczny sprawy i wskazał, że otrzymanie wnioskowanego świadczenia wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek wskazanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie osoba wymagająca opieki musi legitymować się stosownym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a osoba ubiegająca się o to świadczenie zrezygnowała z pracy lub zatrudnienia albo też nie podejmuje takowego i wystąpiła niezbędność sprawowania takiej opieki. W końcowej części uzasadnienia zamieszczono stwierdzenie, że w przypadku strony występuje przesłanka negatywna przyznania wnioskowanego świadczenia, a mianowicie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadto podzielono argumentację prezentowaną przez organ pierwszej instancji. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności postanowień art. 107 § 1 pkt 4 polegające na nie powołaniu podstawy prawnej. Dodatkowo zarzucono lakoniczność uzasadnienia sprowadzającą się do uznania, że pobieranie zasiłku dla opiekuna jest wystarczającą przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W jej ocenie organy administracji nie uwzględniły tego, że wskazane świadczenie jest jedynym dochodem posiadanym przez skarżącą i nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Pismem z 4 grudnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wniesioną skargę i zamieszczoną w niej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów przedmiotowej ustawy jak również postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi, przy czym uchybienie to Sąd dostrzegł z urzędu, ponieważ skarżąca na tę okoliczność w swojej skardze nie wskazywała. Do wskazanego wniosku związanego z naruszeniem przepisów prawa materialnego skłania analiza unormowań prawnych ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 ust. 1 tej ustawy. Skład orzekający ma świadomość, że z treści przywołanego przepisu nie wynika wprost, aby świadczenie pielęgnacyjne normowane przywołanym przepisem przysługiwało z tytułu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie składowi orzekającemu znane jest liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym uznaje się, że wskazane świadczenie przysługuje z tytułu opieki nad rodzicem, tytułem przykładu wymienić przyjdzie wyrok NSA z 29 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 4354/18, czy wyrok NSA z 26 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OKS 8/19 wszystkie dostępne w CBOSA. Tym samym ta część uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, która odwołuje się do występowania przesłanki negatywnej jaką jest sprawowanie opieki nad współmałżonkiem nie może być podzielona i uznana za prawidłową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy jako przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia uczynił fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku dla opiekuna. Faktycznie wśród przesłanek negatywnych przyznania tego świadczenia taka przesłanka występuje, jednakże przywołany organ pominął całkowicie mający w sprawie zastosowania art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do postanowień tego przepisu w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń; świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Oznacza to, że na mocy przywołanego przepisu osoba spełniająca wymogi do dwóch lub więcej świadczeń wymienionych w tym przepisie może otrzymać tylko jedno wybrane przez siebie. Przepis ten uszedł uwadze organu rozpoznającego odwołanie, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ organ ten dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Na marginesie można zauważyć, że przywołane powyżej wyroki akcentują podniesione to uwagi. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustali, czy w rozpoznawanej sprawie skarżąca spełnia wymogi wynikające z treści przywoływanego powyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy w jej sytuacji nie występuje któraś z przesłanek negatywnych, o których mowa jest w art. 17 ust. 5 tej ustawy oraz kierując się wykładnią przepisów prawa zamieszczoną w niniejszym wyroku podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.