II SA/Gl 1093/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podziału nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...]. W dniu [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wpłynął wniosek Wójta Gminy J. o stwierdzenie nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] r. nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,2177 ha k.m. [...] obręb L., będącej własnością K. i E. małżonków K.. W wyniku tego podziału wydzielono działki nr [...] i [...]. W uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójt Gminy J. wskazał, że część działki nr [...] (po podziale działka nr [...]) sąsiadowała z drogą krajową oraz drogą gminną. W czasie wykonywania w latach 90. nawierzchni drogi gminnej biegnącej przez wieś L., wykonawca działający na zlecenie gminy J., wykonał nakładkę asfaltową na drodze gminnej, a także na części nieruchomości małżonków K. Z tą chwilą nieruchomość w tej części została zajęta pod drogę publiczną, bowiem droga prowadząca przez wieś L. (nr drogi [...]) jest drogą publiczną zgodnie z uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr [...] z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] z dnia [...] r., poz. [...] ). Stosownie więc do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r., Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), część nieruchomości małżonków K. zajęta pod drogę stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własnością Gminy J. Decyzją nr [...] Wójt Gminy J. na wniosek małżonków K. zatwierdził projekt podziału działki [...] na działkę [...] i [...], nie uwzględniając zaistniałego stanu prawnego. Powstała na skutek podziału działka [...] stanowi bowiem tę część działki, która od początku lat 90. jest wykorzystywana przez Gminę J. jako droga. W konsekwencji wniosek małżonków K. powinien skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania gdyż zatwierdzenie podziału działki już wcześniej nabytej z mocy prawa przez Gminę J. nie było dopuszczalne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zawiadomieniem z dnia [...] r. powiadomiło strony o wszczęciu postępowania na podstawie art. 157 § 2 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójt Gminy J. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zatwierdzenia na wniosek K. i E. małżonków K. podziału nieruchomości położonej w obrębie L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Wnioskiem z dnia 4 marca 2015r. K. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że jego zdaniem stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy J. jest niezgodne z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało wydaną przez siebie decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 518 z późn. zm.) podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Z wnioskiem o podział nieruchomości wystąpić mogą zatem jedynie właściciel (współwłaściciele) lub użytkownik wieczysty (współużytkownicy wieczyści) nieruchomości, a także osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości (art. 244 k.c.), jeśli wykażą swój interes prawny. Nadto trzeba mieć na uwadze art. 73 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację. publiczną. Zgodnie z art. 73 ust. 1 wymienionej ustawy, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Mając na uwadze treść ww. przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz stan faktyczny przedmiotowej sprawy, tj. zajęcie pod drogę publiczną (gminną) części działki nr [...], która to część z mocy prawa stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy J., stwierdzić należy, zdaniem Kolegium, że decyzja z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż podziału omawianej nieruchomości dokonano na wniosek osoby, która ma interes prawny tylko w stosunku do części nieruchomości nie zajętej pod drogę publiczną. Natomiast w stosunku do części działki nr [...], która jest zajęta pod drogę publiczną i z mocy prawa stanowi własność Gminy J., K. i E. małżonkowie K. składając wniosek mieli tylko interes faktyczny. Kolegium wskazało nadto, że ww. decyzja podziałowa z dnia [...] r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Pismem z dnia 26 kwietnia 2015 r. K. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podnosząc, że decyzja Wójta Gminy J. nr [...] z dnia [...] r. jest prawomocna, a skoro Gmina przejęła część działki pod drogę, to podział był zgodny z prawem i zasadny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego oraz nadesłania odpisu skargi celem doręczenia uczestnikowi postępowania. W wyznaczonym przez Sąd terminie skarżący zwrócił się z prośbą o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego. Do pisma nie został załączony odpis skargi. Postanowieniem z dnia 6 października 2015 r. sygn.. akt II SA/GI 540/15 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 listopada 2015 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. W wyznaczonym terminie skarżący nie uiścił wpisu. W konsekwencji Sąd odrzucił skargę postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. sygn.. akt II SA/GI 540/15. Pismem z dnia 7 stycznia 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. II SA/GI 540/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie wskazując w uzasadnieniu uiszczenie po terminie wpisu od zażalenia. Pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu "do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego", jednak z treści skargi wynikało, że skarżący wnosi o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z 26 kwietnia 2015 r. Skarżący wskazał w piśmie, że jest osobą schorowaną, w 1993 r. przebył zawał serca, którego skutki odczuwa do dziś. Od 15 lat cierpi na zaburzenia osobowości, które w okresie nasilenia się choroby powodują brak możliwości podjęcia nawet prostych czynności. Skarżący wniósł o przyznanie pomocy prawnej, załączył nadto dwa odpisy skargi z 26 kwietnia 2015 r., zaświadczenie lekarskie i karty leczenia szpitalnego. Postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego radcę prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/GI 540/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2017, poz. 1369). Zażalenie na ww. postanowienie wniósł K. K. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu r. pr. P. B., zarzucając naruszenie art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 5 i art. 88 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OZ 1490/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA i przywrócił termin do usunięcia braków formalnych skargi. W ocenie NSA skarżący uprawdopodobnił w sposób dostateczny brak swej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W konsekwencji przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków skargi, faktu uzupełnienia tychże braków i zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych sprawa wniesionej przezeń skargi na decyzję Kolegium w przedmiocie nieważności zatwierdzającej podział nieruchomości decyzji podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia decyzję tę poprzedzającego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, musiała zostać uwzględniona. Wskazać w tym miejscu należy, że słusznie Kolegium w uzasadnieniach obydwu wydanych w sprawie decyzjach wskazuje, iż zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Nadto zgodnie z art. 73 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację. publiczną. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Z tych poprawnych uwag Kolegium wysnuwa jednak wadliwy, z uwagi na jego przedwczesność, wniosek, iż zatwierdzająca podział decyzja z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż podziału omawianej nieruchomości dokonano na wniosek osób, które miały interes prawny tylko w stosunku do części nieruchomości nie zajętej pod drogę publiczną. Natomiast w stosunku do części działki nr [...], która jest zajęta pod drogę publiczną i z mocy prawa stanowi własność Gminy J., K. i E. K. mieli tylko interes faktyczny. Cytowany wniosek byłby bowiem poprawny gdyby w obrocie prawnym istniała już decyzja deklaratoryjna Wojewody [...], o której mowa powyżej. To jedynie ten bowiem organ, nie zaś Wójt Gminy J. i nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, władny jest ocenić czy w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość istotnie spełniała przesłanki wynikające z art. 73 ww. ustawy i czy w związku z tym, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Gminy J. W dacie podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium decyzja taka nie została jednak jeszcze wydana, a jak wynika z akt sprawy nie zostało nawet wszczęte w tej sprawie postępowanie. Fakt ten został pominięty przez Kolegium, a tym samym stwierdzające nieważność decyzji podziałowej rozstrzygnięcia są co najmniej przedwczesne albowiem kwestią wstępną w sprawie winno być przeprowadzenie stosownego postępowania przez Wojewodę [...]. Notabene Sąd zauważa, że jak wynika z akt sprawy wniosek o wydanie stosownej decyzji deklaratoryjnej został wniesiony do Wojewody [...] dopiero w dniu [...] r. a więc ponad dwa lata po wydaniu przez Kolegium zaskarżonej decyzji, niejako z góry przesądzającej fakt nabycia przez Gminę przedmiotowej działki. Pismem z dnia [...] r. Wojewoda wezwał Wójta Gminy J. do uzupełnienia wniosku, zaś pismem z [...] r. Wójt powiadomił Urząd Wojewódzki, że wniosek zostanie uzupełniony do dnia [...] r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.