II SA/Gl 1096/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi E. S., A. S. i K. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 64 b w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.), nałożył na E. S. A. S. i K. S. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, tj. fragmentu rowu zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w P., na długości tej działki. Organ nakazał w terminie do [...] r. usunięcie materiału, którym został zasypany w/w rów celem umożliwieniu swobodnego spływu wód do rzeki P. W odwołaniach od tej decyzji zobowiązani do wykonania nałożonego w niej obowiązku wskazali m.in. że przedmiotowy rów nie stanowi urządzenia wodnego, lecz samowolę budowlaną i służy głównie odprowadzaniu ścieków bytowych przez właścicieli posesji przy ul. [...] w P. Po rozpoznaniu tych odwołań Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza jednoznacznie, że na działce nr ew. [...] w P. zlokalizowane jest urządzenie wodne – odcinek rowu przebiegający od ul. [...] do rzeki P.). W oparciu o pisma ze "A" w Z. organ wyjaśnił, że rów w latach wcześniejszych był urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, którego konserwacją na odcinku od rzeki P. zajmował się w latach 1970-2000 ten Związek. Wyjaśnił przy tym, że funkcja rowu uległa z czasem zmianie i obecnie służy odwadnianiu terenów przyległych, zbierając wodę z całej jego zlewni i transportując ją do odbiornika – rzeki P. Powołując się na regulację zawartą w art. 64 ust. 1 Prawa wodnego organ odwoławczy wskazał, że podmioty władające urządzeniem wodnym – rowem, mają obowiązek utrzymania go w takim stanie technicznym, aby zachowywał swoją funkcję, czyli umożliwiał odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez szkód na nieruchomościach sąsiednich. Tymczasem przeprowadzone w sprawie oględziny wskazują, że przedmiotowy odcinek rowu na działce nr [...] nie jest należycie utrzymywany, a nawet zasypany częściowo uniemożliwiając swobodny przepływ wód. Również wnoszący odwołania nie przeczą tej okoliczności. W oparciu o te ustalenia, organ odwoławczy uznał zasadność nałożonego na nich obowiązku. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołań, organ drugiej instancji podał, że nie przedstawiono żadnego dowodu na potwierdzenie, że rów ten jest samowolą budowlaną. W toku postępowania dowodowego organ pierwszej instancji ustalił natomiast, że sporny fragment rowu był wykonany w latach 60 ubiegłego wieku, podczas prac regulacyjnych koryta rzeki P. Stałe istnienie tego rowu potwierdzają również jego przebieg i wieloletnia funkcja. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kwestia nielegalnego wprowadzania ścieków bytowych do tego rowu, wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania i należy do zadań własnych gminy. Przedmiotem odrębnego postępowania, mogłaby być również kwestia ewentualnego ustalenia zmian stosunków wodnych na nieruchomościach. Organ odwoławczy powołując się na regulację § 68 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (tj. z 2015 r. poz. 542) oraz załącznika nr 6 do tego rozporządzenia, wyjaśnił, że sporny rów nie figuruje w wydanym przez Starostwo Powiatowe w Z. wypisie z rejestru gruntów z dnia [...] r., gdyż nie stanowi on obecnie urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. Organ drugiej instancji odniósł się także do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału A. S. w postępowaniu. Ponownie zwrócił również uwagę na przedmiot niniejszego postępowania, wskazując, że część z zarzutów odwołań wykracza poza jego zakres. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. S., K. S. i A. S. wnieśli o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jako zarzut skargi wskazali naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej zwanej Kpa) w zw. z art. 7 i art. 8 Kpa oraz art. 138 § 2 Kpa, poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i ustalenia: - czasu powstania rowu jako urządzenia wodnego i podmiotu, który wykonał ten rów oraz jaką faktycznie pełnił funkcję. Skarżący zaznaczyli, że do 2008 r. działkę nr [...] uprawiano rolniczo i nie było na niej faktycznie rowu. Skarżący powołali się na kserokopię mapy wydanej w dniu [...] r. przez Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne "B" w K., na której nie zaznaczono istnienia jakiegokolwiek rowu melioracyjnego, mimo obowiązku w tym zakresie; - czasu wykonania pod ul. [...] przepustu wodnego, którego przedłużeniem miałby być sporny rów oraz podmiotu, który ten przepust wykonał; - faktycznej funkcji rowu służącej zasadniczo odprowadzaniu na bieżąco ścieków bytowych, a jedynie czasem wody opadowej. Zdaniem skarżących skoro ścieki bytowe są na bieżąco odprowadzane rowem, to nie jest on urządzeniem wodnym w rozumieniu powołanych w decyzji przepisów Prawa wodnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 2 grudnia 2016 r. skarżąca powołała się na okoliczności i dokumenty mające, w jej ocenie, potwierdzić, że spornym rowem odprowadzane są ścieki bytowe. Ustosunkowując się do skargi uczestnicy postępowania L. S. i Z. S. wskazali okoliczności mające, ich zdaniem, wykazać datę powstania rowu. Wyjaśnili, że problem z odprowadzeniem wody płynącej rowem powstał dopiero po zasypaniu i zabetonowaniu przepustu pod drogą gminną – ul. [...]. Poinformowali, że Gmina podjęła starania związane z wykupem przedmiotowej działki od skarżących. Przy piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2017 r. skarżąca złożyła kolejne dokumenty celem ustalenia, że na nieruchomości o dawnym nr [...], nigdy nie przebiegały żadne rowy jako urządzenia wodne. Na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. skarżący podtrzymali skargę, a skarżąca dodatkowo swoje stanowisko zaprezentowane w powyższych pismach procesowych. Jednocześnie skarżąca złożyła do akt odpisy pisma kierowanych w sprawie do organów administracji wraz z uzyskanymi odpowiedziami. Podniosła również, że to uczestnik Z. S. wyłożył rów materiałami budowlanymi przez siebie produkowanymi, gdyż takie same leżą na jego posesji. Skarżący K. S. uznał za nieprawidłowe wykonane w sprawie opinie w świetle przedstawionych dokumentów. Zaznaczył, że na żadnej mapie Starostwa Powiatowego nie figuruje sporny rów. Skarżący K. S. wskazał, że zna przedmiotowy teren od dziecka i wie, że woda płynęła przez pola swobodnie tworząc bruzdę. Oświadczył nadto, że do chwili rozprawy nie doszło do wykupienia przedmiotowej działki przez Gminę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza bowiem prawa materialnego, ani nie uchybia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że na działce nr [...] w P. znajduje się rów. Rów ten na odcinku od ul [...] do granicy z działką nr [...] jest zasypany i nie odprowadza wody z przyległych gruntów. Sami skarżący nie przeczą natomiast, że przez ich działkę, we wcześniejszym okresie, woda spływała swobodnie z terenów położnych powyżej tworząc naturalne wgłębienie. Zasadnicza kwestia, która wymagała rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy istnieje podstawa do zastosowania w tym stanie faktycznym regulacji przewidzianej w art. 64b Prawa wodnego. Zastosowanie przepisu art. 64 b ustawy - Prawo wodne jest możliwe w przypadku nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, powodującego zmiany jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i terminy wykonania tych czynności. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r, nałożył na właścicieli działek położonych w P., przez które przebiega powyższy odcinek rowu obowiązek przywrócenia jego poprzedniej funkcji. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z rowem, który jest urządzeniem wodnym odwadniającym tereny przyległe oraz zapewniającym swobodny odpływu wód opadowych i roztopowych do odbiornika, tj. rzeki P. Tymczasem zdaniem skarżących sporny odcinek rowu nie może być uznany za urządzenie wodne, gdyż służy zasadniczo odprowadzaniu ścieków bytowych. Nadto, według ich twierdzeń, przez należącą do nich nieruchomość nigdy nie przebiegały żadne rowy jako urządzenia wodne. W ocenie skarżących organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 Kpa uznając, że sprawa nie wymaga wyjaśnienia istotnych do jej rozstrzygnięcia kwestii. Przez to nie dochował wymogom regulacji art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 7 i 8 Kpa. Powyższy zarzut nie mógł jednak odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został bowiem dostatecznie wyjaśniony do jej rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny na gruncie w dniach [...] r. Nadto, w aktach sprawy znajduje się dokumentacja zawierająca informacje dotyczące powstania rowu i jego funkcji – pisma "A" w Z. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. Przeprowadzono również dowód z opinii biegłego L. G. posiadającego uprawnienia w zakresie melioracji wodnych, a zatem dysponującym odpowiednią wiedzą specjalistyczną w tym przedmiocie. Żadna ze stron postępowania nie przedstawiła kontrdowodu w postaci innej ekspertyzy formułującej inne wnioski końcowe. Wbrew twierdzeniom skarżących sporny rów powstał i istniał w latach 60-tych ubiegłego wieku. Wynika to z powyższej opinii sporządzonej w 2014 r., jak i z pisma "A" w Z. z dnia [...] r., w którym wskazano, że podmiot ten zajmował się utrzymaniem rowu w latach 1970-2000. Biegły, który wykonał w 2014 r. opinię posiadał niezbędne uprawnienia i stwierdził, że umocowania betonowe zostały wykonane 30-40 lat wcześniej, co przeczy stanowisku skarżących, że rów ten powstał po 2008 r. W ślad za organem odwoławczym wyjaśnić wymaga, że rów nie pełni funkcji urządzenia melioracji szczegółowych, wobec tego nie był odnotowywany w ewidencji gruntów (wypisie z dnia [...] r. wydanym przez Starostwo Powiatowe w Z.) i nie musiał być nanoszony na mapy. Z kolei przedłożone przez skarżącą mapy dotyczą odtworzenia przebiegu granic na działkach, dlatego brak jest na nich naniesienia istniejącego rowu. Nadto, nie może budzić wątpliwości, że nie można samowolnie zasypywać urządzenie wodnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym argumentacja podnoszona przez skarżących, dotycząca konieczności wyeliminowania odprowadzania ścieków degradujących środowisko. Słusznie zauważył organ odwoławczy, że kwestia nielegalnego wprowadzania ścieków bytowych do przedmiotowego rowu, wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania, dotyczącego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymanie czystości i porządku w gminach (zatem także prawidłowej gospodarki ściekowej) należy natomiast do obowiązkowych zadań własnych gminy. W świetle przywołanych okoliczności Sąd uznał, że organy wydając decyzje w sprawie dysponowały pełną wiedzą niezbędną do zastosowania regulacji z art. 64 b Prawa wodnego. Ich działania nie noszą również znamion naruszenia art. 7 Kpa, jak również nie godzą w wyrażoną w art. 8 Kpa zasadę zaufania obywatela do organu. W sprawie dokonano bowiem wnikliwego zbadania wszelkich okoliczności, co znalazło swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym odniesiono się również do zarzutów skarżących. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że organ w sposób nie odpowiadający treści art. 77 § 1 Kpa zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie. Ze wskazanych względów, nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 Ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 Ppsa. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.