II SA/Gl 110/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści pisma procesowego nadanego do Sądu w dniu 30 czerwca 2011 r. Wspólnota [...] w C., reprezentowana przez zarządcę – R. R., wniosła o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 6 lipca 2011 r., strona skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, a nadto także ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Wspólnota utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich, które wystarczają jedynie na pokrycie kosztów eksploatacyjnych i ma w związku z tym poważne problemy finansowe, jako że część członków zalega z opłacaniem omawianych należności, a wysokość zaległości z tego tytułu na dzień 30 czerwca 2011 r. wynosiła ponad 16.000 zł. Równocześnie zadeklarowano, że strona nie posiada żadnych środków trwałych, zaś stan jej rachunku bankowego na 30 czerwca 2011 r. wyniósł 1.279,22 zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (pismo z dnia 8 sierpnia 2011 r.), skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nadesłała kopię zestawienia przychodów i rozchodów za okres od stycznia do sierpnia 2011 r., wykazującego stratę w kwocie 4.170,06 zł oraz wyciągi obrazujące operacje dokonane na należącym do niej rachunku bankowym w okresie od 10 czerwca do 17 sierpnia 2011 r. Przedłożyła nadto pismo procesowe, w którym wskazała na fakt, iż obciążają ją zaległości z tytułu wynagrodzenia dozorcy i zarządcy oraz z tytułu zobowiązań wobec "wodociągów" oraz firmy "L.", w kwocie ogółem 4.880,43 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej należy przywołać zasady sformułowane w art. 246 §2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stanowią one, że przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym (z mocy art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) nastąpić może wtedy, gdy nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania takiemu podmiotowi prawa pomocy w zakresie częściowym (z mocy z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) jest wykazanie, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, iż treść przywołanego art. 246 §2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Jest zatem jednoznaczne, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie zdołała wykazać, że zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie wobec niej prawa pomocy. Jakkolwiek jej zestawienie przychodów i rozchodów za okres od stycznia do sierpnia bieżącego roku wykazuje stratę, a równocześnie powoływała się ona na problemy finansowe związane z zaległościami płatniczymi, jakie mają wobec niej niektórzy członkowie, to jednak z nadesłanych wyciągów obrazujących operacje dokonane na jej rachunku bankowym w okresie od 10 czerwca do 17 sierpnia 2011 r. wynika, że posiada środki wystarczające na pokrycie pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego. Należy bowiem podkreślić, iż wspomniany rachunek bankowy w całym tym okresie wykazywał saldo dodatnie, które wynosiło 1.279,24 zł (na 30 czerwca 2011 r.), 2.314,66 zł (na 31 lipca 2011 r.) i 2.294,19 zł (na 17 sierpnia 2011 r.). Z rzeczonych wyciągów wynika zatem, że Wspólnota, pomimo ponoszenia stosownych wydatków, uzyskuje regularne wpływy środków i stale dysponuje pewną rezerwą pieniężną mogącą stanowić źródło finansowania jej udziału w postępowaniu, umożliwiając uiszczenie opłat sądowych, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 500 zł, jak również na opłacenie ewentualnego udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Strona skarżąca powoływała się przy tym wprawdzie na istnienie po jej stronie zaległości płatniczych z tytułu należności przysługujących wobec dozorcy, zarządcy oraz firm prywatnych, w kwocie ogółem 4.880,43 zł. Tak znaczna wysokość zaległych zobowiązań nie została jednak przez nią uprawdopodobniona. Wraz z pismem procesowym, w którym okoliczność tę podniesiono, przedłożona została bowiem jedynie faktura VAT wystawiona w dniu 30 lipca 2011 r., potwierdzająca istnienie zobowiązań wobec Przedsiębiorstwa [...] S.A. w C. w kwocie ogółem 1.260,37 zł (w tym należność za sierpień w kwocie 444,22 zł i za poprzednie miesiące, w rozmiarze 816,15 zł) i tylko taka kwota może więc być brana pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku. Tymczasem, nawet po jej uiszczeniu do dyspozycji strony pozostałaby rezerwa środków pozwalająca na pokrycie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Rezerwa ta wynosiłaby bowiem 1.033,82 zł, co stanowi różnicę pomiędzy stanem środków na jej koncie na dzień 17 sierpnia 2011 r. (końcowa data okresu objętego nadesłanym wyciągiem bankowym), a wysokością rzeczonej należności. Niezależnie od powyższego godzi się zaznaczyć, że zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, osoba prawna bądź inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem ale - co więcej - że podjęła wszelkie niezbędne kroki, zmierzające do zdobycia funduszy na pokrycie tych należności (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 318/08, publ.: Lex nr 479111). Tymczasem wymóg ten nie został w sprawie zachowany. W sytuacji bowiem, gdyby okazało się, że wpływy z tytułu składek członków Wspólnoty nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania, zarządca mógł w trybie art. 31 lit. a) ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) zwołać zebranie współwłaścicieli, na którym przedstawione zostały by okoliczności związane z koniecznością poniesienia tych należności, zaś właściciele mogli podjąć uchwałę, mocą której przeznaczyliby określone środki na ten cel. Z treści wniosku nie wynika jednak, aby działania takie miały miejsce. Reprezentujący wnioskującą Wspólnotę Mieszkaniową zarządca nie podał również, aby podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległych należności, które zgodnie z jego wywodami mają przysługiwać Wspólnocie od jej członków. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności uznano, że strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 246 §2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.