II SA/Gl 1101/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi "A". w K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prawomocną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nałożył na obecnie skarżącą "A" S.A. z siedziba w K. obowiązek rozbiórki słupa energetycznego wraz z częścią linii napowietrznej, usytuowanego na nieruchomości oznaczonej numerem [...], położonej w T., stanowiącej własność G. K. (K.). Upomnieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. organ nadzoru budowlanego zobowiązał skarżącą do dobrowolnego wykonania obowiązku nałożonego wskazaną wyżej decyzją. Wobec dalszego uchylania się adresata decyzji od wykonania obowiązku, w dniu [...] r. organ wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nałożył na "A" S.A. Oddział w G. grzywnę w wysokości 50.000,00 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w decyzji tego organu z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ podał, że obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości należącej do G. K. nie został zrealizowany, co daje podstawę do nałożenia grzywny i w ten sposób przymuszenia zobowiązanego do wykonania ciążącej na nim powinności. Na postanowienie to zażalenie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości. W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej, przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych, w pierwszej kolejności powołał zarzut niewłaściwego oznaczenia strony postępowania, wywodząc, iż powinien być nią "A" S.A. a nie jeden z jej oddziałów – jednostka organizacyjna. W dalszej części uzasadnienia zażalenia obszernie opisano dotychczasowy przebieg postępowania wskazując okoliczności, które zdaniem strony skarżącej usprawiedliwiały niewykonanie decyzji z dnia [...] r. Rozpoznając to zażalenie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, w okolicznościach sprawy uzasadnione było nałożenie grzywny w celu przymuszenia we wskazanej wyżej wysokości, albowiem zobowiązany, pomimo uprzedniego upomnienia, nie wykonał decyzji nakładającej nań obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego (słupa energetycznego) wraz z częścią linii napowietrznej. Zarzuty zażalenia, dotyczące błędnego oznaczenia strony zobowiązanej nie zostały zaś uwzględnione, gdyż zgodnie z treścią art. 120 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), grzywnę w celu przymuszenia nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego bądź też na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. W ocenie organu odwoławczego uzasadnionym było nałożenie grzywny w celu przymuszenia na Oddział "A" S.A. chociażby z tego względu, że to właśnie ten podmiot występował przed organem administracji architektoniczno – budowlanej w sprawie przebudowy napowietrznej linii energetycznej. Z faktu prawidłowego doręczenia upomnienia oraz tytułu wykonawczego organ wywiódł fakt prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, ewentualnie o uchylenie rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji; wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., co miało polegać na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków, które pozwoliłyby ustalić stan faktyczny sprawny, a w szczególności zaś fakt, iż wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę spornego słupa wiąże się z uprzednim dokonaniem przebudowy fragmentu sieci; - art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanego postanowienia dotyczącego oceny możliwości rozbiórki słupa energetycznego i fragmentu sieci; - art. 120 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten dopuszcza możliwość nałożenia grzywny na oddział osoby prawnej; - art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że strona zobowiązana uchyla się od wykonania ciążącego na niej obowiązku; - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej opisał przebieg dotychczasowego postępowania akcentując brak podstaw do uznania, iż oddział skarżącej powinien być traktowany jako adresat grzywny w celu przymuszenia. Zarazem powołano okoliczności, które w ocenie autora skargi miały świadczyć o braku winy strony w zaniechaniu wykonania decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki słupa energetycznego, co miało świadczyć o bezpodstawnym przyjęciu, iż doszło do uchylenia się od ciążącego na stronie obowiązku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko, prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, odwołując się zarazem do treści uzasadnienia wydanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga okazała się być zasadną, aczkolwiek nie wszystkie powołane w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r. nakładająca na skarżącą obowiązek rozbiórki słupa energetycznego wraz z częścią linii napowietrznej, nie została przez skarżącą wykonana, co zresztą nie było kwestionowane w toku postępowania egzekucyjnego. Wbrew przekonaniu strony skarżącej żaden z przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) nie daje podstaw do wstrzymania się z egzekucją administracyjną w sytuacji, w której strona zobowiązana do wykonania określonego obowiązku nie wykonuje go, powołując się na okoliczności o charakterze obiektywnym, które zarazem nie dają podstawy ani do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 u.p.e.a.) ani też do jego umorzenia (art. 59 § 1 u.p.e.a.). Stąd też powoływanie się przez skarżącą na konieczność przygotowania dokumentacji technicznej, w sytuacji, gdy pomiędzy datą wydania decyzji nakazującej rozbiórkę słupa ([...] r.) a wystosowaniem upomnienia dobrowolnego wykonania obowiązku ([...] r.) upłynęło ponad dwa miesiące, a Spółka dopiero w dniu 23 października 2015 r. wystąpiła do organu administracji architektoniczno – budowlanej z wnioskiem o wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości w celu przeprowadzenia likwidacji spornego słupa, są niezasadne. Nie do odparcia okazały się jednak zarzuty dotyczące niewłaściwego oznaczenia adresata postanowienia wymierzającego grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki wspomnianego słupa energetycznego. Zgodnie z treścią art. 120 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Z treści § 2 przywołanego przepisu wynika natomiast, że gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela, przedsiębiorstwo państwowe lub inna państwowa jednostka organizacyjna, organizacja spółdzielcza, samorządowa, zawodowa lub inna społeczna osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Brzmienie przywołanej regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ile stroną zobowiązaną jest osoba prawna, to wyłącznie ona może być stroną ewentualnego postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie, decyzja organu nadzoru budowlanego z dnia [...] r. skierowana była do "A" S.A. z siedzibą w K., który to podmiot został zresztą prawidłowo wskazany w tytule wykonawczym z dnia [...] r. Z niezrozumiałych powodów organ pierwszej instancji uznał, że grzywnę w celu przymuszenia należy wymierzyć "A" S.A. Oddziałowi w G. podczas, gdy podmiot ten ani nie był adresatem decyzji z dnia [...] r. ani też nie został wskazany jako dłużnik egzekucyjny we wspomnianym tytule wykonawczym. Zarzut w tej materii pomimo podniesienia go w złożonym przez skarżącą zażaleniu nie został przez organ odwoławczy uwzględniony, a w swoim orzeczeniu organ ten odwołał się do treści art. 120 § 2 u.p.e.a. Tymczasem przepis ten nie jest adekwatny w niniejszej sprawie albowiem stanowi on lex specialis względem § 1 cyt. przepisu. Znajdzie on bowiem zastosowanie wszędzie tam, gdzie stroną zobowiązaną jest albo osoba fizyczna, która nie działa samodzielnie (działa przez swojego ustawowego przedstawiciela) albo jest to jeden z podmiotów wymienionych w dalszej części tego przepisu, które zarazem nie są "zwykłymi" osobami prawnymi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że "A" S.A. w K. należy zaliczyć do kategorii osób prawnych, o których mowa w art. 120 § 1 u.p.e.a. a wobec tego tylko ów podmiot, niezależnie od przyjętej struktury organizacyjnej ma zdolność procesową i powinien być adresatem postanowienia organu. Możliwa rzecz jasna jest sytuacja, w której to oddział osoby prawnej uzyska status strony postępowania egzekucyjnego, nie mniej jednak wystąpi ona wówczas, gdy taki oddział dysponował będzie osobowością prawną, a więc będzie samodzielnym bytem prawnym. W niniejszej sprawie tego rodzaju konstatacji nie sposób poczynić. Oddział taki jest jedynie jednostką organizacyjną osoby prawnej, która to osoba na mocy stosownych pełnomocnictw może upoważnić określone osoby do reprezentowania spółki jako takiej. Zwykle jednak pełnomocnictwa są ograniczone do zakresu związanego z funkcjonowaniem tego oddziału przedsiębiorstwa, natomiast nie kreują one po stronie oddziału bądź też jego pracowników zdolności procesowej. Oddział spółki akcyjnej nie mieści się w katalogu podmiotów wymienionych w art. 120 § 2 u.p.e.a. To spółka bowiem jest osobą prawną i przymiot zdolności prawnej i sądowej przysługuje jej z tego tytułu. Pojęcie jednostki organizacyjnej, którym posłużono się w przywołanym przepisie dotyczy zaś jednostek organizacyjnych, które nie stanowią osób prawnych ani ich części. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 1.500,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącą pełnomocnika w wysokości 2.400,00 zł, obliczonej na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 z póżn. zm.), w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na zasadzie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.