II SA/Gl 1103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent - stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi W. P. i S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy oddala skargę. W związku z otrzymanym wykazem nieruchomości, które w strefie ochrony ujęcia wody przy ul. [...] w C. nie są podłączone do sieci kanalizacji sanitarnej, Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa UM w C. pismem z [...] r. wezwał W.P. i S.P. do złożenia wyjaśnień w sprawie wykonania obowiązku podłączenia nieruchomości przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Do protokołu w dniu [...] r. S.P. wyjaśnił, że nieruchomość jest zabudowana pawilonem handlowym. Ścieki są odprowadzane do zbiornika bezodpływowego. Na opróżnianie zbiornika jest zawarta umowa z odbiorcą ścieków. Zarówno pawilon jak i zbiornik powstały w oparciu o pozwolenie na budowę, udzielone decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zbiornik znajduje się na tyłach nieruchomości, wyjście instalacji wewnętrznej budynku zlokalizowane jest w efekcie z przeciwnej strony niż istniejący sięgacz kanalizacyjny. Podłączenie do sieci kanalizacji wiąże się z koniecznością przełożenia instalacji w budynku oraz zniszczenia nawierzchni drogi dojazdowej na tył nieruchomości i parkingu, wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę. S.P. oświadczył, że w związku z powyższym oraz ze względu na już poniesione koszty wybudowania istniejącej infrastruktury, w tym zbiornika, nie planuje podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej. Pismem z dnia [...] r. organ I instancji zawiadomił W. i S. P. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Decyzją z [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C. Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa UM nakazał W.P. i S.P. przyłączenie nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]) do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej i udokumentowane tego faktu poprzez przedłożenie protokołu podłączenia. W podstawie prawnej podano przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., nr 236, poz. 2008 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że adresaci decyzji są użytkownikami wieczystymi działki zabudowanej pawilonem handlowym. Działka, położona na obszarze skanalizowanym, wyposażona jest w zbiornik bezodpływowy a użytkownik wieczysty zadeklarował brak woli podłączenia do sieci kanalizacji. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele zapewniają utrzymanie porządku i czystości poprzez przyłączenie działki do sieci kanalizacji lub, w przypadku gdy budowa kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacji nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Zatem w sytuacji, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, powstaje obowiązek przyłączenia do niej, nie zwalnia z niego posiadanie zbiornika bezodpływowego, lecz wcześniejsze posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Sieć kanalizacyjna jest doprowadzona do nieruchomości przy ul. [...] a nieruchomość nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązku o jakim mowa, Prezydent wydaje decyzję nakazującą jego wykonanie. Decyzja nie ma charakteru uznaniowego, wysokie koszty przyłączenia nie stanowią okoliczności pozwalającej na odstąpienie od nałożenia obowiązku. Dokumentem potwierdzającym wykonanie przyłącza jest protokół podłączenia instalacji do sieci. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik zobowiązanych wniósł o uchylenie decyzji. Podał, że nieruchomość jest wyposażona w zbiornik na nieczystości. Powstał on na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę i poprzedzającej ja decyzji o warunkach zabudowy, która została wydana już pod rządami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie. Pomimo obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci, organ wydał jednak decyzję zobowiązującą do wybudowania zbiornika na nieczystości. W tej sytuacji strona nie może ponownie ponosić kolejnych nakładów na swoją nieruchomość, jeżeli w dacie wydawania decyzji o warunkach zabudowy istniał obowiązek przyłączenia do sieci a organ zobligował stronę do wykonania zbiornika bezodpływowego. Pełnomocnik podniósł, że organ związany jest wydaną decyzją ustalającą warunki zabudowy i decyzją o pozwoleniu na budowę a także decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Aby nakazać podłączenie do kanalizacji organ winien wcześniej doprowadzić do wzruszenia wymienionych decyzji ostatecznych. Organ wydając stronie decyzję na budowę zbiornika wiedział, że w niedalekiej przyszłości będzie realizował inwestycję w postaci kanalizacji sanitarnej, winien zatem w decyzji ustalającej warunki zabudowy zastrzec, że decyzje pozwalają na korzystanie ze zbiornika warunkowo i do czasu wybudowania kanalizacji. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji i ich prawną kwalifikację. Odnosząc się do zarzutów odwołujących się do skutków wynikających z ostatecznych decyzji będących podstawą wybudowania zbiornika na nieczystości Kolegium wskazało, że decyzje te były wydane na podstawie innych ustaw i w innych sprawach, zaś podstawę orzeczonego nakazu stanowi ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Eliminacja decyzji będących podstawą legalnego wykonania zbiornika nie jest niezbędna, aby wydać decyzję w sprawie przyłączenia do kanalizacji. Nie można powoływać się na nieważność decyzji z tego powodu, że zawarte w niej rozstrzygnięcie jest sprzeczne z ustaleniami innej decyzji. W aktach administracyjnych znajduje się kopia protokołu przeglądu technicznego kanalizacji sanitarnej w ul. [...],[...] w C. z dnia [...] r., stwierdzającego, że zgłoszony do przeglądu odcinek może być dopuszczony do eksploatacji. W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżących zawnioskował o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości (...) poprzez bezzasadne przyjęcie, że wybudowany zbiornik na nieczystości nie spełnia wymogów stawianych przez ten przepis oraz naruszenie interesu prawnego skarżących poprzez nakazanie im wybudowania przyłącza kanalizacyjnego w sytuacji, gdy istnieje sprawy, legalnie wybudowany osadnik na nieczystości ciekłe. W uzasadnieniu pełnomocnik podał, że zbiornik został wykonany w oparciu o dwie decyzje Prezydenta Miasta C.: z dnia [...] r. nr [...] o warunkach zabudowy i z dnia [...] r. nr [...] o pozwoleniu na budowę. Decyzje były wydane w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i obowiązujące przepisy z zakresu prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego. W dacie ich wydania obowiązywała ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, w szczególności jej art. 5. Pozwolenia na budowę nie zostało jednak wydane z zastrzeżeniem, że korzystanie ze zbiornika jest ograniczone w czasie. W tej sytuacji organ nie może żądać od stron ponoszenia kolejnych kosztów związanych z podłączeniem do kanalizacji, jest to niesłuszne, skoro zbiornik jest sprawny, stosunkowo nowy i wybudowany w nowoczesnej technologii. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, albowiem orzeczony przez organy nakaz przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji jest prawidłowy. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić stronie skarżącej, że zarzut bazujący na argumencie, że zbiornik na nieczystości ciekłe został wybudowany legalnie i w oparciu o udzielone przez Prezydenta Miasta decyzje, nie jest trafny i skuteczny. W szczególności nie znajduje uzasadnienia przekonanie pełnomocnika, jakoby warunkiem dopuszczalności wydania orzeczonego nakazu musiało być uprzednie usunięcie z obrotu prawnego decyzji ustalającej warunki zabudowy i decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak przyznaje to pełnomocnik skarżących w odwołaniu, w dacie wydawania tych decyzji nie istniała w sąsiedztwie inwestycji sieć kanalizacji. Pełnomocnik stwierdza, że organ miał jedynie świadomość, że inwestycję taką będzie w przyszłości realizował. Fakt późniejszego wykonania tej sieci potwierdza też protokół przeglądu technicznego z [...] r. W tej sytuacji nie budzi zastrzeżeń, że udzielając pozwolenia na budowę przewidziano wykonanie zbiornika na nieczystości ciekłe, jako jednego z dopuszczalnych rozwiązań w zakresie gromadzenia i usuwania nieczystości ciekłych. Jeżeli strona skarżąca uważa, że wydane jej decyzje są z jakichś powodów wadliwe, może domagać się ich weryfikacji czy usunięcia z obrotu prawnego a następnie przeprowadzić postępowanie legalizacyjne w stosunku do obiektów wykonanych na podstawie usuniętej z obrotu decyzji o pozwoleniu na budowę. Kwestie te pozostają bez znaczenia dla niniejszej sprawy, której przedmiotem nie jest legalność obiektów, lecz spełnienie wymagań wynikających z regulacji szczególnej, normującej utrzymanie porządku w gminie. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., nr 236, poz. 2008 ze zm.) określa m.in. obowiązki właścicieli nieruchomości, dotyczące utrzymania czystości i porządku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości, rozumie się przez to także użytkowników wieczystych. Jako użytkownicy wieczyści zabudowanej nieruchomości skarżący mogą zatem być adresatami rozstrzygnięć wydawanych na podstawie tej ustawy. Art. 5 ustawy wymienia różne formy i działania, poprzez które właściciele zapewniają utrzymanie czystości swoich posesji. Sprawą podlegająca reglamentacji w ustawie jest w szczególności gromadzenie i odprowadzanie nieczystości ciekłych. W tym zakresie ustawa różnicuje obowiązki w zależności od stanu infrastruktury w gminie. Gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje, właściciele realizują swój obowiązek zapewnienia czystości i porządku poprzez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Jeśli natomiast istnieje sieć kanalizacji sanitarnej, wówczas właściciele są zobowiązani dokonać podłączenia swoich posesji do tej sieci. Od tego obowiązku zwalnia tylko posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych, spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych. Regulację taką przewiduje przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nieruchomość skarżących nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię. Nie jest także kwestionowane, że właścicielom nieruchomości została zapewniona możliwość dokonania przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. W tej sytuacji są oni zobowiązani przyłączyć swoją nieruchomość do sieci kanalizacyjnej. Gromadzenie nieczystości w zbiorniku bezodpływowym było dopuszczalną formą utrzymania czystości, gdy nie istniała kanalizacja sanitarna. Jej wykonanie stanowi podstawę do zaniechania użytkowania zbiorników bezodpływowych (legalnie zbudowanych i użytkowanych) i podłączenia nieruchomości do kanalizacji. Obowiązek taki wynika dla właścicieli (użytkowników wieczystych) z ustawy. W razie jego niewykonania, na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazująca wykonanie obowiązku, czyli podłączenie posesji do kanalizacji. Podłączenie to winno być faktyczne i skuteczne, czyli pozwalające na legalne odprowadzanie ścieków do sieci. Skarżący bezspornie nie przyłączyli dobrowolnie swojej posesji do sieci i zadeklarowali brak zamiaru wykonania takiego przyłączenia. W tej sytuacji podjęcie przez organ działań i wydanie decyzji nakazującej podłączenie było zasadne i konieczne. Wydanie takiej decyzji jest obowiązkiem organu i nie może on odstąpić od orzeczenia nakazu ze względu na warunki finansowe i koszy takiego przyłączenia. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.