II SA/Gl 1111/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] orzekł o zatrzymaniu obecnie skarżącemu A.W. prawa jazdy kat. B do czasu ustania przyczyny - tj. przedłożenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję, pomimo dwukrotnego awizowania nie została fizycznie doręczona skarżącemu. Organ I instancji, po zwrocie tej przesyłki, ponownie wysłał ją skarżącemu, który tym razem fizycznie ją odebrał w dniu 31 marca 2021 r. Pismem z dnia 14 kwietnia 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia ww. odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że pierwotnie wysłaną decyzję należało uznać za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. W tej sytuacji zaskarżona decyzja, w wyniku tzw. fikcji doręczenia, została doręczona skarżącemu w dniu 19 marca 2021 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 2 kwietnia 2021 r. Z kolei ponowne przesłanie skarżącemu decyzji przez organ I instancji miało charakter tylko informacyjny, albowiem skutek doręczenia nastąpił już wcześniej na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy, działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), wyznaczyło skarżącemu termin 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone, a skarżący pismem z dnia 10 czerwca 2021 r. zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Do wniosku zostało dołączone odwołanie od ww. decyzji. Skarżący wskazał, że o skierowaniu do niego decyzji organu I instancji we wcześniejszym terminie powziął wiedzę dopiero w dniu 24 maja 2021 r., czyli w dniu doręczenia postanowienia Kolegium z dnia [...] r. Wskazał również, że nie został prawidłowo poinformowany o skierowaniu do niego korespondencji w dniu 4 marca 2021 r., tj. decyzja organu I instancji nie została mu prawidłowo doręczona, ponieważ w przewidzianym terminie nie został w ogóle powiadomiony przez pocztę poprzez awizo, iż w placówce pocztowej została pozostawiona przesyłka do odbioru. Rozpoznając powyższy wniosek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 58 k.p.a. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podane przez skarżącego powody w ocenie organu nie uzasadniają przywrócenia terminu do wyniesienia odwołania. Wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dwukrotnie awizowana przesyłka, skierowana do skarżącego, wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego, zawierająca decyzję organu I instancji. Pierwsze zawiadomienie wraz z informacją o możliwości jej odbioru przez adresata w placówce pocztowej pozostawiono w miejscu określonym w art. 44 § 2 k.p.a., tj. w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, w dniu 4 marca 2021 r. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni awizowano ją powtórnie w dniu 12 marca 2021 r., zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. Skarżący nie podjął przesyłki w terminie wskazanym w art. 44 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle powyższego przedstawione okoliczności nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił: 1. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie zasad tegoż postępowania określonych w powyższym przepisie, w szczególności niepodjęcie przez organ administracyjny wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając przy tym na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, albowiem organ administracji wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania uznając, iż strona skarżąca pozostaje winna uchybieniu terminowi, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, iż strona skarżąca nie została powiadomiona w terminie o pozostawieniu dla niej korespondencji zawierającej przedmiotową decyzję, przedmiotowe druki awizo nie zostały złożone do skrzynki pocztowej skarżącego; 2. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 44 k.p.a. albowiem w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania, że doszło do tzw. doręczenia zastępczego, w sytuacji gdy strona skarżąca nie została w sposób prawidłowy poinformowana o pozostawieniu dla niej korespondencji w placówce pocztowej, a tym samym nie miała ona możliwości odebrania w/w korespondencji w ustawowo przewidzianym terminie; 3. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 44 k.p.a. albowiem w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania, że doszło do tzw. doręczenia zastępczego, w sytuacji gdy nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące uznanie doręczenia zastępczego za skuteczne; 4. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 44 k.p.a. albowiem w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania, że doszło do tzw. doręczenia zastępczego, w sytuacji gdy skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za uchybienia podmiotu doręczającego w doręczeniu korespondencji, a tym bardziej, za uchybienie organu, który podczas wysłania skarżącemu po raz drugi decyzji nie poinformował go o tym, że przedmiotowa korespondencja została wysłana do niego ponownie - a termin do wniesienie odwołania liczy się od dnia doręczenia pierwotnej korespondencji; 5. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 58 k.p.a., albowiem w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki uzasadniające przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania; 6. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a., albowiem swobodna ocena dowodów winna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, czyli organ administracji winien opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ i ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, w niniejszej sprawie zaś organ administracji ustalił wedle własnego uznania, iż ponownie wysłana decyzja wydana przez organ I instancji jest jedynie decyzją informacyjną od której stronie skarżącej nie przysługuje odwołanie, podczas gdy skarżący nie został w terminie poinformowany przez operatora pocztowego o pozostawieniu w skrzynce odbiorczej korespondencji zawierającej przedmiotową decyzję i nie wiedział, że została do niego po raz drugi wysłana korespondencja zawierająca przedmiotową decyzję, tym bardziej, że na pouczeniu wydanym przez organ I instancji widniała informacja, iż od przedmiotowej decyzji przysługuje stronie skarżącej odwołanie; 7. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia przesłanek tzw. doręczenia zastępczego, podczas gdy strona skarżąca nie została poinformowana przez operatora pocztowego o pozostawieniu dla niej korespondencji od organu administracji; 8. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, iż strona skarżąca nie ponosi winy za uchybienie terminowi do złożenia odwołania, a okoliczność ta została przez niego uprawdopodobniona. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji (winno być postanowienia). Określił przy tym datę zaskarżonego aktu na dzień [...] r., jednakże wskazując jego numer i przedmiot, nie ulega wątpliwości, że chodzi o postanowienie z dnia [...] r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; względnie o zmianę zaskarżonej decyzji (winno być: postanowienia) poprzez jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Dodatkowo z ostrożności procesowej wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 października 2021 r. tut. Sąd oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Z akt sprawy wynika ponadto, że odrębną decyzją z dnia [...] r. organ I instancji cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B, z uwagi na negatywny wynik badania lekarskiego. Z kolei decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o cofnięciu uprawnień. Ta ostatnio wymieniona decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do tut. Sądu, gdzie została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gl 1297/21 i obecnie oczekuje na rozpoznanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wskazać na wstępie przyjdzie, że z uwagi na obszerność sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków, w pierwszej kolejności ustalenia wymagało, co w istocie jest przedmiotem skargi. Z jednej bowiem strony zarzuty sformułowane są pod adresem postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, z drugiej zaś pod adresem postanowienia o odmowie przywrócenia tego terminu. Dodatkowo w skardze sformułowany został ewentualny wniosek o uchylenie merytorycznej decyzji organu I instancji orzekającej o zatrzymaniu prawa jazdy, a więc tej decyzji, co do której istnieje spór odnośnie terminowego wniesienia odwołania. Pomimo tych wątpliwości, Sąd przyjął, że przedmiotem skargi jest wyłącznie postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Tylko bowiem w odniesieniu do tego postanowienia skarga została wniesiona w ustawowym terminie, a ponadto, pomimo błędnie oznaczonej w skardze daty i formy zaskarżonego aktu, wskazanie przez skarżącego w petitum skargi numeru zaskarżonego aktu i jego przedmiotu, przesądza o takiej jego intencji. Dodatkowo z akt sprawy nie wynika, aby postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. było przedmiotem zaskarżenia, a to powoduje, że stało się ono prawomocne. Ta okoliczność w powiązaniu z faktem złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skłania do konkluzji, że skarżący miał świadomość uchybienia temu terminowi, a jego działania nakierowane były na próbę wykazania, że do tego uchybienia doszło bez jego winy. Przypomnieć zatem przyjdzie, że twierdzenia skarżącego usprawiedliwiające uchybienie terminu do wniesienia odwołania sprowadzają się w istocie do wskazania okoliczności, że nie otrzymał on żadnego zawiadomienia o pierwotnej przesyłce (tzw. awiza) zawierającej zaskarżoną decyzję. To z kolei wyczerpuje w jego ocenie przesłankę z art. 58 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Wprawdzie uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie, nie mniej jednak, z uwagi na fakt, iż art. 58 § 1 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie zasadności wniosku. Okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Organ orzekający nie jest upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Organ nie może domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu. Powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek określonych w art. 58 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 810/18 i powołane w nim dalsze orzeczenia tego Sądu). W niniejszej sprawie organ odwoławczy dysponował dowodem potwierdzającym, iż przesłanki z art. 44 k.p.a. zostały spełnione, jeśli chodzi o przesyłkę skierowaną w dniu 2 marca 2021 r. do skarżącego, zawierającą decyzję organu I instancji z dnia [...]r. Na kopercie i zwrotnym poświadczeniu odbioru znajdują się bowiem adnotacje wskazujące na niemożność doręczenia przesyłki zgodnie z art. 42 i 43 k.p.a. oraz pozwalające ustalić, iż doszło do dwukrotnego awizowania przesyłki, w jakim miejscu pozostawiono awizo oraz w jakim miejscu może zostać przesyłka odebrana. Zawarto również informację o niepodjęciu przesyłki. Powyższe adnotacje opatrzone zostały niezbędnymi podpisami i stemplami oraz datami. Przesyłka ta była również skierowana pod właściwy adres. W związku z tym zasadnie organ odwoławczy uznał, iż powyższa decyzja została doręczona skutecznie skarżącemu - zgodne z art. 44 § 1 i 4 k.p.a. - wraz z upływem 14 dni od dnia pierwszego awizo, tj. w dniu 19 marca 2021 r. Wskazać przyjdzie, że adresat pisma może oczywiście obalić domniemanie doręczenia mu pisma w dniu upływu ostatniego dnia terminu wskazanego w art. 44 § 1 k.p.a., jeżeli udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Ponadto adresat pisma może podjąć próbę podważenia mocy dowodowej treści zawiadomienia i adnotacji na kopercie, przez wniesienie reklamacji przesyłki pocztowej na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 lipca 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 2764/19). Zastępcze doręczenie na podstawie art. 44 k.p.a. opiera się na domniemaniu prawnym, że przesyłka dotarła do rąk adresata. Domniemanie to może podlegać wzruszeniu (obaleniu), co jednak wymaga od strony przedstawienia kontrdowodów (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 186/18). Skarżący nie wskazywał, aby podjął takie czynności reklamacyjne. Nie przedstawił również żadnych dowodów mogących podważyć powyższe domniemanie, ograniczając się do gołosłownego twierdzenia o braku awiza. Zasadnie przy tym organ odwoławczy przyjął, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, iż w sytuacji prawidłowego doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a., ponowne doręczenie tego rozstrzygnięcia miało jedynie charakter informacyjny i nie wpływało na bieg terminu do wniesienia zażalenia (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3233/19; wyrok NSA z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2933/12). Mając zatem powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, co czyniło skargę nieuzasadnioną i skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 powołanej ustawy. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl