II SA/Gl 1117/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. obecnie skarżąca K. G. zwróciła się do Prezydenta Miasta T. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jako przedmiot żądania wskazała działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, położoną w T. przy ul. [...]. Działka ta powstała w wyniku podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. Prawo użytkowania wieczystego tej działki nabyła na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. i prawo to zostało ujawnione na jej rzecz w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w T. nr [...]. W toku postępowania sporządzony został na zlecenie organu operat szacunkowy określający wartość praw własności i użytkowania wieczystego dla wnioskowanej nieruchomości. Ujawniono ponadto, że na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., Nr [...], uchylona została decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i odmówiono zatwierdzenia projektu podziału tej działki. Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 445/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję SKO w K. z dnia [...] r. Wskazując na powyższe okoliczności postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta T. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego wnioskowanej przez skarżącą działki w prawo własności. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] r. wykreślono z ewidencji gruntów działki powstałe na podstawie uchylonej decyzji podziałowej i przywrócono działkę pierwotną tj. działkę nr [...]. W celu wyłączenia Prezydenta Miasta T. i wskazania organu, który będzie właściwy do załatwienia sprawy wszyscy właściciele i użytkownicy wieczyści winni złożyć nowy projekt podziału i wniosek do SKO. W ocenie organu pierwszej instancji zaszły zatem okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wskazała, że ponownie prowadzone w przedmiocie podziału nieruchomości postępowanie zostało umorzone prawomocną decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. Nie toczy się zatem postępowanie, od wyniku którego uzależnione by było rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto skarżąca wskazała, że stan prawny nieruchomości jest uregulowany od roku [...]. W postępowaniu administracyjnym nie można regulować praw nabytych o charakterze prywatno-prawnym. Ponadto zainteresowane strony oprotestowały czynności podjęte w celu usunięcia dotychczasowego podziału z ewidencji gruntów. Rozpoznając to zażalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem uchyliło w całości postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przychylił się do stanowiska skarżącej, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Rozpatrzenie sprawy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie organu postępowanie dotyczące działki nr [...] jest bezprzedmiotowe i kwalifikuje się do umorzenia. Spowodowane jest to faktem, że obecnie w ewidencji gruntów nie figuruje działka oznaczona takim numerem, a decyzja w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mająca stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej musi posługiwać się danymi z ewidencji gruntów. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 oraz błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez zawarcie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia na okoliczność umorzenia dalszego postępowania w sprawie, co nie stanowiło przedmiotu postępowania zażaleniowego i doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że co prawda zaskarżonym postanowieniem uchylone zostało postanowienie organu pierwszej instancji, jednakże nie z przyczyn wskazywanych przez nią w zażaleniu ale z powodu stwierdzenia, że postępowanie w sprawie winno zostać umorzone. Wskazała, że ustalenia organu odwoławczego dotyczące podstaw umorzenia nie zostały oparte o jakikolwiek materiał dowodowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazano, że skarżąca błędnie rozumie istotę decyzji Prezydenta Miasta G. o umorzeniu postępowania podziałowego. Odwołano się do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym stwierdzono, że brak było podstaw do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4. Nie zgodzono się z zarzutem wykroczenia poza przedmiot orzekania. Pismem procesowym z dnia [...] r. skarżąca poinformowała, że przed Sądem Rejonowym w T. toczy się postępowanie w przedmiocie wpisu ostrzeżenia do księgi wieczystej, a wpis ten jest przez nią kwestionowany z powodu braku podstawy prawnej do jego dokonania. Pismem z dnia [...] r. T. F. nie będąca stroną ani uczestnikiem niniejszego postępowania, przekazała do akt sprawy odpisy postanowień Sądu Rejonowego w K. i Sądu Okręgowego w K. dotyczące postępowania rejestrowego z wniosku m.in. skarżącej o dokonanie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w T. Na rozprawie w dniu 18 lutego 2009r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę w całości oraz zarzucił wewnętrzne sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i skierowanie do organu pierwszej instancji stwierdzeń przesądzających o załatwieniu sprawy. Dodał, że z postanowienia tego nie wynika, jakie działania ma podjąć strona w celu uzyskania oczekiwanego przekształcenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie organu odwoławczego uchylające postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania. Nie jest zatem kontrolowane w niniejszej sprawie orzeczenie co do meritum sprawy, a więc co do wydania lub odmowy wydania decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o przekształceniu. Przedmiotem kontroli jest zatem postanowienie proceduralne w tzw. kwestii wpadkowej, wydane w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i w oparciu o ustalony stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ pierwszej instancji uznał, że taka okoliczność zachodziła w sprawie, a owym zagadnieniem wstępnym miało być uzyskanie decyzji w przedmiocie podziału nieruchomości, w którym wyodrębniona zostanie działka stanowiąca przedmiot postępowania o przekształcenie. Już w tym miejscu należy zauważyć, że zawieszenie postępowania nastąpiło z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, jednakże z odmiennych przyczyn, aniżeli te, które zostały wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem postępowania, co już wyżej zaznaczono, było przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dla przeprowadzenia tego postępowania niezbędne jest istnienie podmiotu uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o takie przekształcenie oraz istnienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, spełniających przesłanki określone w art. 1 ustawy o przekształceniu. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości jest prawem podlegającym ujawnieniu w księgach wieczystych, a wpis tego prawa do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny (art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Z kolei z art. 3 i nast. ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) wynika zasada domniemania prawa wpisanego oraz zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Przepisy te określają ponadto, w jakich sytuacjach i w jakim trybie zasady te podlegają ograniczeniu. Powołane wyżej przepisy prawa nie pozwalają na przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie podziału nieruchomości w sytuacji, kiedy istnieje prawomocny wpis prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Można by rozważać, czy zagadnieniem wstępnym byłoby postępowanie sądowe prowadzone w oparciu o art. 8 i art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jednakże wobec treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji rozważania takie wykraczają poza granice kontrolowanej sprawy. Skoro zatem brak było podstaw do zawieszenia postępowania, to zasadnym było wyeliminowanie z obrotu przez organ odwoławczy postanowienia w tym przedmiocie. Zauważyć też przyjdzie, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zgodne z żądaniem zażalenia skarżącej. W ocenie Sądu kontrolowane rozstrzygnięcie jest również zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności z odpowiednio stosowanym na mocy art. 144 kpa - art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Odnosząc się natomiast do zasadniczego zarzutu skargi, a mianowicie do zarzutu "przesądzenia" przez organ odwoławczy o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przekształcenia stwierdzić przyjdzie, że jest on zasadny. W szczególności organ odwoławczy w postępowaniu zażaleniowym wykroczył poza granice orzekania. Jak wyżej wspomniano brak przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania nie wynikał z bezprzedmiotowości postępowania głównego lecz z braku zagadnienia wstępnego. Postępowanie, w świetle zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 1 ustawy o przekształceniu, nie jest bezprzedmiotowe i do czasu ewentualnego wzruszenia aktu notarialnego - umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i prawa własności budynku z dnia 19 października 1999 r., a co za tym idzie, prawomocnego wpisu w księdze wieczystej - takim się nie stanie. Pomimo, iż Sąd podziela powyższy zarzut skarżącej, a zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, to jednak naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a jedynie wtedy stanowiłoby podstawę do uchylenia kontrolowanego postanowienia zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. W istocie bowiem zasadne było uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania, a właśnie takim rozstrzygnięciem jest zaskarżone postanowienie. Złożone do akt sprawy pismo T. F. z dnia [...] r. pozostawiono w aktach nie biorąc pod uwagę jego treści, jako że nie pochodziło ono od strony, ani też od uczestnika postępowania i nie dotyczyło tego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy obowiązujących przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia, a zatem skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.s.a.