II SA/Gl 1124/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K., G. K., M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych w kwestii wniosku skarżących E. K. i G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskutek sprzeciwu ww. skarżących od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2010 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a : oddalić wniosek skarżących E. K. i G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy E. i G. K. wystąpili o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Motywując ów wniosek wskazali, iż prowadząc wspólnie gospodarstwo domowe zamieszkują w lokalu mieszkalnym o powierzchni [...]m 2. Źródłem ich utrzymania się jest świadczenie emerytalne uzyskiwane przez E. K. w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. G. K. nie uzyskuje żadnego świadczenia, natomiast posiada zasoby pieniężne w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oddalił wniosek skarżących o przyznanie im prawa pomocy wskazując, iż posiadając oszczędności w wysokości [...]zł skarżący są w stanie uiścić wpis od skargi jak i ponieść inne koszty sądowe. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od otrzymanego rozstrzygnięcia wnosząc o zwolnienie w całości z kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący wskazali jedynie, iż powoływane przez refrerendarza sądowego zasoby pieniężne w wysokości [...] zł przeznaczone są na rozpoczęcie budowy przybudówki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy w tym miejscu, iż stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, że znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy. Skarżących nie można uznać bowiem za osoby rzeczywiście ubogie, które nie byłyby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena ich stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego przez nich formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew stanowisku skarżących są oni w stanie ponieść koszty postępowania, albowiem posiadają znaczne oszczędności w kwocie [...] zł. Zaś na obecnym etapie postępowania jedynymi kosztami, które skarżący muszą ponieść jest wpis od skargi w kwocie [...]zł, który są w stanie uiścić. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.