II SA/Gl 1124/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi T. A. i W. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z [...] r. "A" S.A. Oddział w W. - Usługi Zakład [...] (zwana dalej Spółką) wystąpiła do Starosty [...] o wydanie zgody, w trybie art. 126 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2010, Nr 102, poz. 651 z późn. zm. zwanej dalej u.g.n.), na czasowe ograniczenie sposobu korzystania m.in. z nieruchomości stanowiącej własność T. i W. A., położonej w S., oznaczonej jako działka nr 1, celem awaryjnej wymiany linii napowietrznych zasilających podstację trakcyjną S.. W uzasadnieniu wskazano zły stan techniczny przewodów i słupów oraz dużą awaryjność linii. Do wniosku załączono protokół z kontroli rocznej stanu sprawności technicznej ww. linii napowietrznej, z którego wynika, iż stan zarówno jej konstrukcji wsporczych, jak i przewodów i osprzętu jest zły i wymaga kapitalnego remontu. W trakcie postępowania przedłożono także ekspertyzę techniczną sporządzoną w dniu [...] r. stwierdzającą, że stan linii uległ znacznemu pogorszeniu, słupy betonowe i kratowe wymagają natychmiastowej modernizacji niezbędnej do dalszej bezpiecznej eksploatacji. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] , działając na podstawie art. 126 ust. 1 i 2 u.g.n. udzielił "A" S.A. Zakładowi [...] zezwolenia na czasowe zajęcie działki nr 1 stanowiącej własność W. A. i T. A. na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji, w celu awaryjnego remontu linii kablowych zasilających podstację trakcyjną linii kolejowej [...]. Decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że ze względu na zły stan techniczny linii i słupów, dużą awaryjność oraz długi okres eksploatacji linie napowietrzne zasilające podstację trakcyjną S. z [...] S. muszą podlegać wymianie na nowe, nie zmieniając swojego dotychczasowego przebiegu na planie. Linie te wybudowano na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku, zgodnie z obowiązującym wtedy prawem, wymaganymi uzgodnieniami, w oparciu o dokumentację techniczną, z zachowaniem obowiązujących norm i przepisów. Linie te stanowią nieodłączną część układu zasilania urządzeń elektroenergetyki kolejowej, mającej wpływ na funkcjonowanie ruchu kolejowego, bezpieczeństwo osób oraz mienia - jest to obiekt celu publicznego, służący do zasilania linii kolejowej nr [...] o szczególnie dużym znaczeniu społecznym i gospodarczym. Z przedłożonej przez Spółkę ekspertyzy technicznej wynika, że stan linii uległ znacznemu pogorszeniu, słupy betonowe i kratowe wymagają natychmiastowej modernizacji niezbędnej do dalszej bezpiecznej eksploatacji. Zachodzi więc konieczność przeprowadzenia natychmiastowego remontu, w celu zapobieżenia bezpośredniemu zagrożeniu dla zdrowia i życia ludzkiego tj. katastrofy budowlanej i porażenia prądem elektrycznym. Według oceny Starosty zachodzi zatem przesłanka w postaci "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" do wydania w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości położonych w S. składających się z działek nr 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 i 1 stanowiących własność osób fizycznych - m. in. działki nr 1 stanowiącej współwłasność W. A. i T. A.. Po upływie okresu zajęcia nieruchomość zostanie doprowadzona do stanu poprzedniego lub zostanie wypłacone odpowiednie odszkodowanie. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, wyrażające niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, wnieśli T. i W. A. zarzucając naruszenie art. 107 k.p.a. i 126 u.g.n. Zdaniem odwołujących się art. 107 k.p.a. wskazuje bowiem elementy, które powinna zawierać każda decyzja administracyjna. Wskazuje m.in. podstawę prawną decyzji, która musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego wraz z powołaniem źródła jego publikacji. Należy również podawać zmiany aktu prawnego, które miały miejsce do daty wydania decyzji, ponieważ wskazuje to na stan prawny obowiązujący w czasie orzekania w sprawie. W momencie orzekania obowiązywały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 518, a nie jak podaje organ t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. Nadto odwołujący się wskazali, iż Spółka uzasadniła swój wniosek złym stanem technicznym linii i słupów, dużą awaryjnością oraz długim okresem eksploatacji co prowadzi do potrzeby wymiany istniejącej linii na nową. Zdaniem odwołujących się trudno zgodzić się z takim uzasadnieniem biorąc pod uwagę fakt, iż pierwsze rozmowy w przedmiocie planowanego remontu prowadzone były z właścicielami nieruchomości przez które przechodzi linia już w [...] roku, co wyraźnie wskazuje, iż remont nie ma charakteru niespodziewanego, a więc takiego, który musi być przeprowadzony w trybie pilnym, awaryjnym. Rzeczony remont ma bezwzględnie charakter planowy, co potwierdził sam wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku stwierdzając, iż przebudowa linii prowadzona ma być w związku z przygotowaną do realizacji modernizacją układu zasilania sieci trakcyjnej linii kolejowej nr [...] . Ponadto "A" S.A. jest właścicielem nieruchomości (nr 10) sąsiadującej z nieruchomością nr 1. Nasuwa się zatem pytanie dlaczego nie zrobiono nic przez kilkadziesiąt lat aby przenieść problemową linię na własną nieruchomość. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował stan faktyczny sprawy i poczynione przez organ I instancji ustalenia oraz przytoczył i omówił art. 126 u.g.n. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z załączonego do wniosku Spółki protokołu z kontroli rocznej stanu sprawności technicznej linii (sporządzonego [...] r.) wynika, iż stan zarówno konstrukcji wsporczych, jak i przewodów i osprzętu jest zły i wymaga remontu. Stan ten potwierdza sporządzona [...] r. ekspertyza stwierdzająca, że stan techniczny słupów grozi awarią urządzeń przesyłowych i może być przyczyną katastrofy budowlanej, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Wojewoda wskazał, że przesłanki określone w art. 126 ust. 1 u.g.n. oznaczają takie stany, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania znacznej szkody. W niniejszej sprawie bardzo zły stan techniczny linii, a przede wszystkim podtrzymujących je słupów energetycznych, stwarza bezpośrednie i realne zagrożenie istnieje zatem potrzeba nagłego działania. Wojewoda przywołał w tej mierze wyrok WSA w Łodzi z 25 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 1101/13, stwierdzający, iż "podstawa do wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości istnieje także wówczas, gdy znaczna szkoda może powstać w każdej chwili, choć nie można stwierdzić z całą pewnością, kiedy to nastąpi./.../Innymi słowy wydarzeniem uzasadniającym nagłość potrzeby jest uzyskanie informacji o ryzyku znacznej szkody, która może nastąpić w każdej chwili". Pismem z dnia [...] r. T. i W. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 126 u.g.n. poprzez błędną ocenę sytuacji i uznanie, iż zaistniał przypadek nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkodzie oraz naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że "nagła potrzeba" oraz "znaczna szkoda" należą do nieostrych pojęć i każdorazowo wymagają oceny w okolicznościach konkretnego przypadku. Z pewnością chodzi jednak o przypadki nieplanowane. Zatem nie można wydać decyzji na podstawie ww. przesłanki, jeżeli zajęcie nieruchomości jest związane z pracami, które były już wcześniej zaplanowane, nie ma też podstaw do wydania decyzji, jeśli co prawda istnieje zagrożenie powstania znacznej szkody, ale dopiero w dalszej perspektywie. Skarżący ponownie, tak jak uczynili to w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej wskazali w tej mierze, że ich zdaniem remont miał charakter planowany albowiem pierwsze rozmowy prowadzone były z właścicielami nieruchomości przez które przechodzi linia już w [...] r. Kolejnym dowodem potwierdzającym planowany charakter przebudowy jest pismo nr [...] z dnia [...] r., w którym Spółka zwraca się z propozycją spotkania w związku z realizacją zadania inwestycyjnego pn. "[...] ". Skarżący ponownie podnieśli też, iż "A" S.A. jest zarządcą nieruchomości nr 10 i tam powinna przenieść problemowe słupy końcowe linii zasilającej podstację trakcyjną S.. Z powyższego wynika, iż Wojewoda [...] , a wcześniej także Starosta [...] wydali swoje decyzje w oparciu o nieprawdziwy stan faktyczny przedstawiony przez wnioskodawcę albowiem w przedmiotowej sprawie art. 126 u.g.n. nie powinien być zastosowany. Organy naruszyły też art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Skarżący podnieśli również, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wszystkich zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Otóż w rzeczonym odwołaniu zarzucono organowi I instancji wadliwe cytowanie źródła publikacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami albowiem w momencie orzekania obowiązywały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarte w t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 518, a nie jak podaje organ orzekający w t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. Skarga zawierała nadto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten Sąd oddalił postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 126 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji (znowelizowany przepis wszedł w życie w dniu 23 kwietnia 2014 r.) w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Stosownie do ust. 2 cytowanego przepisu decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Jak ustalono w postępowaniu przed organem I instancji, linie napowietrzne SN 15 kV, zasilające PT S., o których mowa we wniosku z [...] r., przebiegają między innymi przez działkę nr 1, na której posadowione są ponadto dwa podtrzymujące te linie słupy energetyczne. Z załączonego do ww. wniosku protokołu z kontroli rocznej stanu sprawności technicznej tych linii wynika, iż stan zarówno konstrukcji wsporczych, jak i przewodów i osprzętu jest zły i wymaga kapitalnego remontu. Natomiast z przedłożonej przez wnioskodawcę w toku postępowania ekspertyzy, sporządzonej [...] r., wynika, że "istniejący stan techniczny tych linii uniemożliwia jej dalsze normalne eksploatowanie", "stan techniczny słupów grozi awarią urządzeń przesyłowych i może być przyczyną katastrofy budowlanej, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego". Nawiązując do powołanego wyżej protokołu kontroli rocznej, wskazano ponadto, iż "linię należy uznać za wymagającą natychmiastowej modernizacji, niezbędnej do jej bezpiecznej eksploatacji" Jak słusznie wskazał organ II instancji, przesłanki określone w art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznaczają takie stany, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania znacznej szkody. W niniejszej sprawie bardzo zły stan techniczny linii, a przede wszystkim podtrzymujących je słupów energetycznych, stwarza bezpośrednie i realne zagrożenie katastrofy, a zatem bezpośrednie niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzi. Na potrzebę nagłego działania w przedmiotowej sprawie wskazuje jednoznacznie przywołana wyżej ekspertyza, sporządzona przez biegłego, posiadającego wiadomości specjalne w zakresie robót budowlanych, dotyczących sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych. W konsekwencji, wobec realnego zagrożenia katastrofą zagrażającą życiu i zdrowiu ludzi przyjąć należy - jak uczynił to organ I instancji, a następnie zaakceptował Wojewoda [...] - że zaistniały okoliczności, uzasadniające wydanie decyzji zezwalającej na czasowe korzystanie z nieruchomości w trybie art. 126 u.g.n. Nie stanowi bowiem argumentu możliwego do uwzględnienia twierdzenie skarżących, iż w sprawie nie występowała nagła potrzeba zapobieżenia szkodzie na co dowodu skarżący dopatrują się w fakcie rozpoczęcia rozmów z "A" już w roku [...]. Stan techniczny linii z oczywistych względów nie jest bowiem czymś niezmiennym i w [...] r. kiedy to biegły dokonywał oceny, mógł znacznie różnić się od stanu w roku [...], kiedy to nagłego zagrożenia katastrofą jeszcze nie było. Słusznie natomiast skarżący wywodzą, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] nie odniósł się do ich zarzutu co do cytowania art. 126 u.g.n. w części nagłówkowej decyzji pierwszoinstancyjnej. Okoliczność ta jest jednak bez znaczenia dla wyniku sprawy. Zarówno bowiem wskazanie przez organ I instancji tekstu jednolitego z 2010 r. z adnotacją "z późn. zm," jak też żądane przez skarżących wskazanie tekstu jednolitego z 2014 r. co do meritum odsyła do tego samego brzmienia przepisu. Wskazanie "z późn. zm." jak to uczynił organ I instancji ujmuje bowiem wszystkie po roku 2010 następujące zmiany ustawy, a jedynie ze względu na ich mnogość w celu ułatwienia lektury ustawy w roku 2014 opublikowano kolejny tekst jednolity. Sąd wskazuje nadto, że przywoływane przez skarżącego w trakcie rozprawy przed tut. Sądem okoliczności związane z wykonaniem przez "A", po wydaniu zaskarżonej decyzji, opisanych w niej robót, wykracza poza przedmiot skargi i nie może podlegać w niniejszym postępowaniu ocenie. Przedmiotem zaskarżenia przez małżonków A. była bowiem decyzja Wojewody [...], nie zaś sposób jej późniejszego wykonania przez podmiot uprawniony do zajęcia nieruchomości. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają także twierdzenia skarżących o celowości, ich zdaniem, przeniesienia słupów na działkę stanowiącą własność "A". Jednocześnie Sąd wyjaśnia skarżącym, że stosownie do art. 126 ust. 3 u.g.n. po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Jeżeli zaś na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, to zgodnie z ust. 4 cytowanego artykułu może żądać, aby podmiot, który zajął nieruchomość, nabył od niego własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze umowy. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.