II SA/Gl 1127/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-01-08
Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Edyta Kędzierska, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odpłatność za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, oparta na zarzutach dotyczących wadliwej wyceny nieruchomości (pominięcie wartości budynku i podatku VAT), jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu weryfikację istnienia kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy ani postępowanie dowodowe. Kwestionowanie prawidłowości operatu szacunkowego i ustaleń z niego wynikających nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie jest to rażące naruszenie prawa. Organ odwoławczy prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ nie wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy P. ustalającej odpłatność za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, zarzucając pominięcie w wycenie wartości budynku i podatku VAT. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło stwierdzenia nieważności, a następnie utrzymało w mocy swoją decyzję po ponownym rozpatrzeniu sprawy. KOWR zaskarżył decyzję SKO do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz przepisów proceduralnych dotyczących postępowania dowodowego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w W. Oddział Terenowy w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 czerwca 2025 r. nr SKO.GN/41.8/128/2025/7093/WS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 23 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach - w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w W. – Oddział Terenowy w C. - utrzymało w mocy decyzję tego samego organu z dnia 11 kwietnia 2025 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności [...] Spółdzielni [...] w M. za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r. nr [...] - zwaną dalej także "decyzją z dnia 12 września 2022 r." - po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni [...] w M., ustalono odpłatność za wymienione w tej decyzji nieruchomości rolne Skarbu Państwa, w tym za działkę oznaczoną numerem [...], km. 4., położoną w M.. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 30 i art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (zwanej dalej "u.o.g.n.r.S.P.", ówczesny tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 514). Uzasadniając decyzję organ stwierdził, że w dniu 19 kwietnia 2022 r. [...] Spółdzielnia [...] (dalej również jako [...]S[...]) w M. zwróciła się z wnioskiem o ustalenie odpłatności za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. Wójt Gminy P. został wyznaczony jako organ do prowadzenia postępowania w sprawie wszczętej z wniosku [...]S[...] z 6 sierpnia 1984 r. dotyczącego nabycia nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, jako następca prawny Naczelnika Gminy P.. [...] Spółdzielnia [...] w M. otrzymała uprawnienie do nabycia wymienionych nieruchomości położonych w M. na podstawie decyzji Wójta Gminy P. z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] W związku z art. 56 ust. 1 u.o.g.n.r.S.P. sprzedaż nieruchomości kandydatowi ustalonemu na nabywcę w myśl dotychczasowych przepisów następuje na warunkach u.o.g.n.r.S.P. Zgodnie z tymi przepisami cenę nieruchomości z zasobu nieruchomości rolnych Skarbu Państwa ustala się w wysokości nie niższej niż wartość tej nieruchomości określona przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Wartość wymienionych w decyzji nieruchomości została określona na podstawie operatu szacunkowego z dnia 14 czerwca 2022 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.
W piśmie z dnia 21 lutego 2024 r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w W. Oddział Terenowy w C. (zwany dalej stroną skarżącą) powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 i 4 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a., wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w całości decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, zarzucając, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. z pominięciem w wycenie nieruchomości wartości budynku administracyjno - socjalnego położonego na działce nr [...], jak również z pominięciem w wycenie należnego podatku VAT od przedmiotowej nieruchomości, albowiem działka o nr [...] k. m. 4, obręb [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy P. stanowi tereny aktywności gospodarczej, a więc decyzja jest obarczona wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższy wniosek [...]S[...] wniosła o jego nieuwzględnienie. Wskazała, że wydanie przedmiotowej decyzji było możliwe dzięki uprzedniemu wydaniu ostatecznej decyzji Wójta Gminy P. nr [...], a także prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 1981/19 i ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2021 r. nr [...]. Rozstrzygnięcia te potwierdzały uprawnienie Spółdzielni do nabycia nieruchomości rolnych Skarbu Państwa na podstawie art. 274 ustawy Prawo spółdzielcze po rozpatrzeniu wniosku tej Spółdzielni z dnia 6 sierpnia 1984 r. Następnie [...]S[...] wskazała, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż w przypadku stosowania art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1990r., Nr , poz. 37) po wejściu w życie ustawy z 19 października 1991r. o gospodarce nieruchomościami rolnymi skarbu Państwa (dalej również u.o.g.n.r.S.P.), czyli po dniu 1 stycznia 1992 r., w przypadku gdy z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych nie wydano decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 Prawa spółdzielczego, ustalenie ceny nabycia nieruchomości powinno być dokonane według aktualnego stanu prawnego, czyli u.o.g.n.r.S.P. Wykładnia taka jest konsekwencją przyjętej w orzecznictwie interpretacji skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r. SK 7/00 (pub. OTK 2000 nr 7 poz. 256), który wielokrotnie był już przywoływany w sprawie oraz postulatu likwidacji uprzywilejowania spółdzielni produkcji rolnej w nabywaniu mienia Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2015 r. II OSK 2869/13). Wartość nieruchomości rolnych nabywanych w wyniku decyzji ustalających wydanych na podstawie art. 274 § 2 Prawa spółdzielczego po wydaniu wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego powinna być ustalana w taki sam sposób, jak w przypadku innych nieruchomości nabywanych z Zasobu. Stąd powołanie jako podstawy prawnej wydania decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r., art. 30 u.o.g.n.r.S.P. było prawidłowe, z tym zastrzeżeniem, iż podstawa ta powinna być uzupełniona o wskazanie ust. 1 tego przepisu, zgodnie z którym cenę nieruchomości Zasobu ustala się w wysokości nie niższej niż wartość tej nieruchomości określona przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 11 kwietnia 2025 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności [...] Spółdzielni [...] w M. za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy dana decyzja jest dotkniętą taką wadliwością, którą przewiduje art. 156 § 1 k.p.a., względnie przepis szczególny. Następnie organ dodał, że dla rozpatrywanego przypadku oprócz uregulowań art. 156 § 1 k.p.a. nie ma innych podstaw do dokonywania ocen co do zaistnienia wady nieważności w decyzji z dnia 12 września 2022 r. Podniósł, że nie sposób uznać za rażące naruszenie prawa, wskazanego we wniosku z dnia 21 lutego 2024 r. "pominięcia w wycenie nieruchomości wartości budynku administracyjno - socjalnego położonego na działce nr [...], jak również pominięcia w wycenie należnego podatku VAT od przedmiotowej nieruchomości, albowiem działka o nr [...] k. m. 4 obręb [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy P. stanowi tereny aktywności gospodarczej".
Organ wskazał, że we wniosku o stwierdzenie nieważności nie określono, jaki przepis i to w sposób rażący został naruszony w sposób wskazany we wniosku. Organ podniósł, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, kiedy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (NSA w wyroku z dnia 15 lutego 2013 r., II OSK 2045/11, LEX nr 1358495). Ponadto dodał, że nie istnieje również regulacja prawna, która określałaby zasady doliczania/nie doliczania podatku VAT do oszacowanej w operacie wartości nieruchomości mającej podlegać sprzedaży jej użytkownikowi. W kwestii dotyczącej zbycia nieruchomości jej użytkownikowi, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia 12 września 2022 r., podstawę ustalania wartości nieruchomości regulował art. 56 ust. 1 i art. 30 u.o.g.n.r.S.P., stanowiąc, że sprzedaż nieruchomości kandydatowi ustalonemu na nabywcę w myśl dotychczasowych przepisów następuje na warunkach niniejszej ustawy (art. 56 ust. 1), cenę nieruchomości Zasobu ustala się w wysokości nie niższej niż wartość tej nieruchomości określona przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami - art. 30 ust. 1 u.o.g.n.r.S.P. Organ podkreślił, że w rozpatrywanym przypadku podstawą ustalenia wartości nieruchomości był art. 30 ust. 1 u.o.g.n.r.S.P., gdyż zastosowanie zasad z art. 30 ust. 2 tej ustawy jest wyłączone zgodnie z art. 30 ust. 3 - w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego na cele niezwiązane z prowadzeniem gospodarki rolnej lub leśnej, jak w przypadku działki nr [...] k.m. 4, obręb [...]. W związku z tym organ podniósł, że w przepisach u.g.n. - do której odesłano w art. 30 ust. 1 u.o.g.n.r.S.P., jak również w przepisach ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555) nie uregulowano kwestii podniesionych we wniosku z dnia 21 lutego 2024 r., mających stanowić podstawę zarzutu rażącego naruszenia prawa. Organ dodał, że podważanie wyceny z dnia 14 czerwca 2022 r. i wynikających z niej konsekwencji dla sprawy w zakresie metodologii wyceny mogłoby nastąpić wówczas, gdyby wycena ta została poddana ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców, która by taką ocenę negatywną dla operatu wówczas wydała (przed wydaniem decyzji z dnia 12 września 2022 r.). Ponieważ nikt nie kwestionował ówcześnie operatu (nie poddał go ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych), to operat ten mógł stanowić dowód w sprawie i zostać wykorzystany przy wydaniu decyzji z dnia 12 września 2022 r., zważywszy, że w myśl art. 30 ust. 1 u.o.g.n.r.S.P. cenę nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż wartość tej nieruchomości określona przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami, czyli przepisach u.g.n., a te przepisy dla ustalenia wartości nieruchomości przewidują sporządzenie operatu szacunkowego.
Nie sposób w konsekwencji uznać, że decyzja z dnia 12 września 2022 r. została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto decyzja ta została skierowana do podmiotów, które miały być uczestnikami zbycia nieruchomości, co wyłącza w sprawie zaistnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzją z dnia 23 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach - w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę skarżącą - utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję tego samego organu z dnia 11 kwietnia 2025 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zarzuty wnioskodawcy, mające uzasadniać wystąpienie rażącego naruszenia prawa, opierają się na nieprawidłowej wycenie nieruchomości - nieprawidłowo sporządzonym operacie szacunkowym. Taka argumentacja nie wyczerpuje jednak znamion rażącego naruszenia prawa (nawet procesowego) jako przesłanki dla stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie dowodowe, wbrew twierdzeniom strony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało przeprowadzone, zaś Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w W. Oddział Terenowy w C. (dalej jako "KOWR") nie zaskarżył odwołaniem zapadłej w tym postępowaniu decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może zaś "służyć" zastępowaniu postępowania odwoławczego w kontroli zapadłej przed I instancją decyzji, ani prowadzić bezpośrednio do ponownego przeprowadzania postępowania dowodowego. Jest to postępowanie nadzwyczajne i jako nadzwyczajne należy też traktować okoliczności, w których możliwe jest wyrugowanie decyzji z obrotu prawnego na tej podstawie w tym postępowaniu. Sporządzając operat szacunkowy będący podstawą dla wydania decyzji z 12 września 2022 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za nieruchomości rolne Skarbu Państwa nie naruszono przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.; zwanej dalej "u.g.n.") traktujących o wycenie nieruchomości, tj. art. 154 i n. u.g.n. w zw. z art. 30 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 5890). Wnioskodawca w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym w sprawie ustalenia odpłatności mógł przedstawić swoje wątpliwości co do zgromadzonego materiału dowodowego, mógł zaskarżyć decyzję odwołaniem. Nieprawidłowe jest tym samym wywodzenie przez stronę rażącego naruszenia prawa materialnego (którego wnioskodawca nie wskazał), poprzez przeprowadzenie, w ocenie strony, nieprawidłowego postępowania dowodowego. Ponadto organ podniósł, że w sprawie nie wystąpiły także inne przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., mogące doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym – podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie albowiem organ stwierdził, że nieważność decyzji na tej podstawie może zaistnieć jedynie w razie łącznego spełnienia trzech przesłanek: oczywistego naruszenia prawa, naruszenia przepisu o szczególnym charakterze, wystąpienia skutków decyzji - ekonomicznych lub gospodarczych, podczas gdy zastosowanie tego przepisu nałożyłoby na organ obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, wynikiem którego byłoby ustalenie, iż pominięcie w wycenie nieruchomości wartości budynków posadowionych na działce nr [...], jak również pominięcie w wycenie należnego podatku VAT od nieruchomości stanowiło rażące naruszenie prawa o daleko idących skutkach ekonomicznych i gospodarczych. Ponadto zarzuciła naruszenie przez organ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes skarżącej. Podniosła zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa i w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, a także art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak wyjaśnienia prawnego i faktycznego przyjętego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. W związku z tymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzją z dnia 12 września 2022 r. organ ustalił odpłatność za nieruchomości z pominięciem wartości zabudowy, "bazując na jednostronnym twierdzeniu Spółdzielni dotyczącym posadowienia budynku administracyjno-socjalnego". Organ bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego w pełnym zakresie, zlecił sporządzenie operatu szacunkowego, który nie obejmował wartości budynku. Skarżąca podniosła, że decyzją z dnia 20 lutego 1979 r. nieruchomości zostały przekazane [...] Spółdzielni [...] w trwały zarząd i użytkowanie na czas nieokreślony, co wyklucza traktowanie budynku jako nakładu odrębnego od własności Skarbu Państwa. Wygaszenie trwałego zarządu oraz użytkowania nastąpiło decyzją z dnia 18 czerwca 1997 r. nr [...] Z opisu technicznego sporządzonego we wrześniu 1973 r. wynika, iż na gruncie znajdował się m.in. budynek administracyjno – mieszkalny. Ponadto, również budynki były przedmiotem przekazania na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych, co jednoznacznie wynika z protokołu zdawczo- odbiorczego Starosty [...] z dnia 18.05.2006 r. W związku z tym skarżąca podkreśliła, że organ oparł rozstrzygnięcie wyłącznie na twierdzeniach strony wnioskującej, nie przeprowadzając wnikliwego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, kto jest właścicielem budynku na działce nr [...]
W podsumowaniu skargi wskazała, iż "mając na uwadze powyższe w przypadku gdyby organ I oraz II instancji należycie wyjaśnił stan faktyczny oraz prawny sprawy bez wątpliwości doszedłby do wniosku, że brak jest zasadności uznania, że w sprawie niniejszej nie doszło do rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 k.p.a."
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu wymienionej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym wymienionego w skardze art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności [...] Spółdzielni [...] w M. za nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa.
Jako podstawę prawną wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji, strona skarżąca wskazała art. 156 § 1 pkt 2 i 4 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a., podnosząc, że rażące naruszenie prawa polegało na pominięciu w wycenie nieruchomości, wartości budynku administracyjno - socjalnego położonego na działce nr [...], jak również na pominięciu w wycenie należnego podatku VAT od przedmiotowej nieruchomości, albowiem działka o nr [...] k. m. 4, obręb [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy P. stanowi tereny aktywności gospodarczej.
Zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji wynikają zatem z określonej oceny zmierzającej do zakwestionowania ustaleń dokonanych na podstawie operatu szacunkowego z dnia 14 czerwca 2022 r. w decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r.
Twierdzenia te nie mogą więc uzasadniać zarzutu rażącego naruszenia prawa w decyzji administracyjnej. Jak bowiem wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie – "przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięcie o tym, czy określony akt stosowania prawa kończący postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne zawiera kwalifikowane wady prawne wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie przechodzi natomiast do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. Tak więc ocena dokonywana przez organ administracji w postępowaniu nieważnościowym dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie jest natomiast przedmiotem postępowania nieważnościowego ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta decyzją kontrolowaną. W postępowaniu nieważnościowym działanie organu nadzoru winno być zatem nakierowane wyłącznie na poszukiwanie najcięższych (kwalifikowanych) wad prawnych w kontrolowanej decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. To zaś oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli zostaną ujawnione, nie mogą być w postępowaniu nieważnościowym uwzględnione, bowiem nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia." (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 86/22 LEX nr 3835656).
W przedmiotowej sprawie argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości operatu szacunkowego i zmierzają do zakwestionowania ustaleń dokonanych na podstawie tego operatu w decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r.
Zasadnie zatem wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, że taka argumentacja nie dotyczy rażącego naruszenia prawa (nawet procesowego) jako przesłanki dla stwierdzenia nieważności decyzji. Prawidłowo przy tym organ ten podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może zastępować postępowania odwoławczego w zakresie kontroli decyzji zapadłej przed organem I instancji, ani prowadzić bezpośrednio do ponownego przeprowadzania postępowania dowodowego. Jest to postępowanie nadzwyczajne i jako nadzwyczajne należy też traktować okoliczności, w których możliwe jest wyrugowanie decyzji z obrotu prawnego w tym postępowaniu.
Natomiast w związku z błędnym rozumowaniem strony skarżącej, wyrażonym w skardze i wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe, podnieść należało, że – jak podkreślił NSA w cytowanym wyżej wyroku - nie jest przedmiotem postępowania nieważnościowego ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta decyzją kontrolowaną.
W postępowaniu tym działanie organu nadzoru obejmuje kontrolę decyzji w zakresie zaistnienia kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. To zaś oznacza – jak wskazano w cytowanym wyroku - że żadne inne uchybienia, nawet jeśli zostaną ujawnione, nie mogą być w postępowaniu nieważnościowym uwzględnione, bowiem nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia.
W niniejszej sprawie podstawę prawną stwierdzenia nieważności decyzji, wskazaną we wniosku złożonym przez stronę skarżącą, stanowił art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie określono, jaki konkretnie przepis i to w sposób rażący został naruszony przy wydaniu przedmiotowej decyzji.
W ramach kontroli zgodności z prawem decyzji wydanych w wyniku rozpoznania tego wniosku przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podnieść należało, że prawidłowo organ ten wskazał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, w kwestii dotyczącej zbycia nieruchomości jej użytkownikowi, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia 12 września 2022 r., podstawę ustalania wartości nieruchomości regulował art. 56 ust. 1 i art. 30 u.o.g.n.r.S.P.
W tym zakresie podkreślenia wymagało, że taka właśnie podstawa prawna została wskazana i zastosowana w przedmiotowej decyzji Wójta Gminy P.. Przy czym podstawą ustalenia wartości nieruchomości przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego na cele niezwiązane z prowadzeniem gospodarki rolnej lub leśnej, był art. 30 ust. 1 u.o.g.n.r.S.P.
W konsekwencji, prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że nie została spełniona przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 12 września 2022 r., określona w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także nie wystąpiły inne podstawy stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, w tym wymieniona również we wniosku przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. - Przedmiotowa decyzja została bowiem skierowana do podmiotów, które były stronami w sprawie.
Natomiast argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji – jak już była o tym mowa wyżej - wynikają z określonej oceny zmierzającej do zakwestionowania ustaleń dokonanych w decyzji Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2022 r. na podstawie operatu szacunkowego z dnia 14 czerwca 2022 r.
W wyniku przeprowadzenia w określonych wyżej ramach, kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić zatem należało, że skarga jest bezzasadna. Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji z dnia 12 września 2022 r.
Wobec tego, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wydanej w wyniku prawidłowo przeprowadzonej analizy w powyższym zakresie.
W związku z tym, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.), na wniosek strony skarżącej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło