II SA/Gl 1129/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. K. i K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (sprostowaną z powodu omyłki pisarskiej wskazującej błędną datę [...] r. postanowieniem z dnia [...] r.) Starosta [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości o powierzchni 0,0182 ha, położonej w P. oznaczonej numerem działki 1 opisanej na mapie 4, obręb P., dla której Sąd Rejonowy w L. prowadzi księgę wieczystą numer [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym M. i K. K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że M. i K. K. wnioskiem z dnia 28 października 2014 r. wystąpili o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości. Wnioskodawcy prawo użytkowania wieczystego nabyli od "A" z siedzibą w W. na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu z dnia [...]r. repetytorium numer [...]. Organ wskazał następnie, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. 2012, poz. 83), osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Jednak w myśl art. 1 ust. 1b pkt. 2 ww. ustawy art. 1 ust. 1 nie stosuje się do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz spółkach publicznych (Dz.U. 2009, Nr 185, poz. 1439 oraz Dz. U, 2010, Nr 167, poz. 1129). Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka pierwotna numer 2 zostało nabyte przez "B" w W. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...]. Następnie nieruchomość nr 2 uległa podziałowi na podstawie decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r., nr [...], a w wyniku podziału powstały działki numer 3 i 1. Na podstawie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "B" (Dz. U. 2000, Nr. 84, poz. 948 z późn. zm.) dokonano przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego "B" w spółkę "A", czyli jednoosobową spółkę akcyjną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa i taki stan trwa nadal, co potwierdza Krajowy Rejestr Sądowy Nr KRS: [...]. Tym samym w dniu 13 października 2005 r. przedmiotowa nieruchomość była w użytkowaniu wieczystym spółki, w której Skarb Państwa jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz spółkach publicznych. Z uwagi na fakt, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w W. Nr [...] z dnia [...]r., działka pierwotna numer 2 oznaczona jest symbolem KDd - droga dojazdowa, wystąpiono w dniu 12 lutego 2015 r. z zapytaniem do Urzędu Miejskiego w W., czy w stosunku do działki numer 1 toczy się postępowanie administracyjne mające na celu nabycie nieruchomości lub jej części pod inwestycję celu publicznego. Burmistrz W., pismem numer [...]z dnia [...] r., poinformował, iż nie toczy się postępowanie mające na celu nabycie ww. nieruchomości pod inwestycję celu publicznego. Mając na uwadze zarówno ustalony stan faktyczny, jak i prawny należy zatem stwierdzić, zdaniem organu I instancji, że skoro poprzednik wnioskodawców – "A" z siedzibą w W. - nie spełnia warunku określonego w art. 1 ust. 1, ust. 1a lub ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości to również następcy prawni, w tym wypadku – M. i K. K. - nie mają uprawnień do żądania przekształcenia. Od decyzji wydanej w I instancji odwołanie w przepisanym terminie wnieśli M. K. i K. K., podnosząc, że decyzja wydana została z naruszeniem: art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności poprzez przyjęcie, że wnioskodawcy nie mają prawa do żądania przekształcenia posiadanego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 1b pkt 2 ww. ustawy poprzez uznanie, że dla oceny dopuszczalności dokonania przekształcenia istotny jest nie status prawny aktualnego użytkownika wieczystego, ale użytkownika w dniu 13 października 2005 r. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym do 17 marca 2015 r.) osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogły wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W myśl natomiast ust. 3 tej ustawy z takim żądaniem mogły również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa m.in. w ust. 1. Wyrokiem z 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, że art. 1 ust. 1 i ust. 3 tejże ustawy w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw 17 marca 2015 r., zatem z tym dniem art. 1 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy, w zakresie uznanym za niekonstytucyjny, przestały obowiązywać. Zgodnie z obecnym brzmieniem ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z żądaniem mogą wystąpić osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 13 października 2005 r., użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych, osoby fizyczne, które użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed 5 grudnia 1990 r. lub na podstawie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Uprawnienie do przekształcenia przysługuje także osobom fizycznym i prawnym będącym właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, oraz spółdzielniom mieszkaniowym będącym właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Z żądaniem przekształcenia mogą również wystąpić następcy prawni wymienionych osób. Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że przedmiotowy grunt jest niezabudowany i oznaczony symbolem TK - jako tereny kolejowe. Z informacji Burmistrza W. zawartej w piśmie z [...]r. nr [...]wynika z kolei, że w planie zagospodarowania przestrzennego miasta W., zatwierdzonym przez Radę Miejskiej W. Uchwałą Nr [...] z [...] r. teren przedmiotowej nieruchomości obejmujący działkę nr 1 oznaczony jest symbolem KDd - jako droga dojazdowa. Brak jest zatem podstaw do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Ponadto odwołujący są następcami prawnymi osoby, o której nie ma mowy obecnie w art. 1 ust. 1 (osoby prawnej), a tylko następcy osób wymienionych w tym przepisie mogą ubiegać się o przekształcenie. Pismem z dnia 16 października 2015 r. M. i K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podnieśli, że niekorzystna dla nich decyzja Wojewody [...] uzasadniana jest treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. - sygn. akt K 29/13. Trybunał nie zakwestionował jednakże możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe, zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę, a także nieruchomości rolnych. Orzeczenie o niekonstytucyjności obejmuje osoby prawne oraz osoby fizyczne, które uzyskały użytkowanie wieczyste w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący korzystają z nieruchomości wyłącznie w celach mieszkaniowych. Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje osoby prawne i wąską kategorię osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. Nie dotyczy to odwołujących, skoro nieruchomość nabyli w roku 2013. Skarżący podkreślili nadto, że ww. nieruchomość nie jest drogą dojazdową. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności przypomnieć, iż ustawa z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, która weszła w życie w dniu 13 października 2005 r. w pierwotnym brzmieniu w art. 1, umożliwiała dokonanie przekształcenia osobom fizycznym, które w dniu jej wejścia w życie były użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych (w odniesieniu do tych ostatnich przekształcenie było wyłączone, w razie przeznaczenia ich w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne). Ponadto o przekształcenie mogły wnosić osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Ustawa prawo takie przyznawała również osobom fizycznym i prawnym będącym następcami prawnymi tych podmiotów. Krąg podmiotów mogących żądać przekształcenia został rozszerzony ustawą z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1371). Na jej podstawie przekształcenia mogły również żądać osoby fizyczne, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed 5 grudnia 1990 r., a także na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Kolejne rozszerzenie kręgu osób mogących ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło w ustawie z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2011 r., osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogły wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 wskazanej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogły również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art.1 ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu z 2005 r. Jednakowoż wyrokiem z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (opublikowanym w Dzienniku Ustaw w dniu 17 marca 2015 r. pod poz. 373) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w zakresie, w jakim przyznaje prawo do przekształcenia osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych staw (Dz. U. nr 187, po. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie to weszło w życie z dniem 17 marca 2015 r. i z tym dniem przepisy ustawy we wskazanym zakresie utraciły moc obowiązującą. W stanie prawnym obowiązującym po wejściu w życie przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego uprawnienie osób prawnych (pomijając spółdzielnie mieszkaniowe) do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje zatem tylko w jednym przypadku, a mianowicie gdy prawo to jest związane z własnością lokali jako odrębnym przedmiotem własności. W związku z treścią art. 1 ust. 1 ustawy należy przy tym przyjąć, że chodzi w tym względzie o lokale mieszkalne. Tylko bowiem w takim przypadku wniosek następców prawnych takiej osoby prawnej mógłby zostać załatwiony pozytywnie. Zdaniem Sądu, jak trafnie wskazał Wojewoda w zaskarżonej decyzji, okoliczności takie w niniejszej sprawie nie występują, a ustalony przez organy stan faktyczny przesądza o konieczności odmowy wnioskowanego przekształcenia. Jak bowiem wynika z akt sprawy na dzień 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym były "A" z siedzibą w W., a zatem podmiot, nie uwzględniony obecnie w art. 1 ust. 1 ustawy, nie będący nadto właścicielem lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego (art. 1 ust. 2 ustawy), a tylko następcy osób wymienionych w tym przepisie mogą ubiegać się o przekształcenie. Jak nadto ustaliły orzekające w sprawie organy z księgi wieczystej nr [...] wynika, że przedmiotowy grunt jest niezabudowany i oznaczony symbolem TK - jako tereny kolejowe. Z informacji Burmistrza W. zawartej w piśmie z [...] r. nr [...] wynika z kolei, że w planie zagospodarowania przestrzennego miasta W., zatwierdzonym przez Radę Miejską W. Uchwałą Nr [...] z [...] r. teren nieruchomości obejmujący działkę nr 1 oznaczony jest symbolem KDd - jako droga dojazdowa. Notabene także akt notarialny z dnia [...] r. Rep. A nr [...] przenoszący prawo użytkowania wieczystego gruntu ze Spółki na skarżących jednoznacznie wskazuje, że działka nr 1 w dacie sporządzenia aktu była niezabudowana. W konsekwencji w myśl obecnego stanu prawnego uprawnienie do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nie przysługiwałoby "A", a tym samym przekształcenie takie jest niedopuszczalne w stosunku do osób będących następcami prawnymi Spółki. Prawidłowo zatem co do meritum organ I instancji odmówił dokonania wnioskowanego przekształcenia, poprawnie w konsekwencji Wojewoda [...] rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy. Zarówno postępowanie przed organem I instancji, jak też postępowanie odwoławcze odpowiadały wymogom k.p.a., w tym skarżącym, zgodnie z art. 10 k.p.a. zapewniono możliwość czynnego udziału. Zaskarżona decyzja odpowiada nadto art. 107 § 3 k.p.a., zawierając wszystkie wskazane w przepisie tym elementy, w tym argumenty faktyczne i prawne uzasadniające wydane rozstrzygnięcie. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.