II SA/Gl 1131/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: przyznać adwokatowi P. C. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć zł 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; Odpowiadając na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, J. L. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z równoczesnym zażaleniem na powyższe zarządzenie. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zwalniając go od kosztów sądowych oraz ustanawiając dla niego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach wyznaczyła adwokata P. C. Pismem procesowym datowanym na 16 marca 2017 r. wspomniany adwokat oświadczył, iż podtrzymuje zażalenie skarżącego na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. Sąd umorzył postępowanie zażaleniowe podnosząc, iż wobec zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, jego zażalenie na wezwanie do uiszczenia wpisu stało się bezprzedmiotowe. Następnie, na rozprawie przeprowadzonej w dniu 25 sierpnia 2017 r., upoważniona przez wspomnianego pełnomocnika aplikantka adwokacka podtrzymała skargę, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poparła swoje stanowisko stosowną argumentacją Równocześnie zażądała przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, iż nie zostały one poniesione przez skarżącego w całości ani w części. Wyrokiem ogłoszonym w dniu 25 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o oddaleniu skargi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpoznanej sprawie mają zastosowanie zasady określone w uregulowaniach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801). Jakkolwiek bowiem materia objęta niniejszym postanowieniem podlega aktualnie regulacjom rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714), to jednak zgodnie z § 22 tego aktu, w sprawach wszczętych i niezakończonych przed jego wejściem w życie (czyli przed 1 listopada 2016 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Niniejsza sprawa została wszczęta 12 września 2016 r. (data wniesienia skargi), zatem przyznając koszty pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika skarżącego w postępowaniu sądowym pierwszej instancji należało zastosować przepisy dotychczasowe, czyli przywołane wyżej rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. Zgodnie z § 2 tego aktu wykonawczego, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Stosownie do § 4 ust. 1 rzeczonego aktu, opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w jego rozdziałach 2-4. Ustęp 2 tego przepisu określa zaś, że ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w przywołanym ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej unormowań, w tym oceniwszy działanie pełnomocnika strony przez pryzmat kryteriów wskazanych w cytowanym § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., przyznano mu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w kwocie 295,20 zł, na co składa się wynagrodzenie za udział w postępowaniu pierwszej instancji, w kwocie 240 zł, ustalone na podstawie § 4 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, jako ½ opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c tego aktu, którą to kwotę podwyższono - stosownie do § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia - o podatek od towarów i usług obliczony według stawki 23 %, wynoszący 55,20 zł. Brak jest natomiast podstaw do przyznania wnioskującemu adwokatowi opłaty za udział w postępowaniu zażaleniowym. Należy bowiem w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu, przysługuje mu tylko za faktycznie udzieloną pomoc prawną. Przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a nadto że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście trudno zgodzić się, aby udział adwokata P. C. w postępowaniu wszczętym zażaleniem J. L. na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi stanowił rzeczywiście udzieloną pomoc prawną. Po pierwsze bowiem, jedyną czynnością podjętą przez rzeczonego adwokata w zakresie tego postępowania było złożenie pisma procesowego datowanego na 16 marca 2017 r., w którym ograniczył się on wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, iż podtrzymuje to zażalenie. Po drugie zaś - przede wszystkim - w dacie złożenia przezeń tegoż pisma, postępowanie zażaleniowe było już bezprzedmiotowe wobec wcześniejszego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, o czym rozstrzygnięto w postanowieniu z dnia 13 lutego 2017 r. Zważywszy powyższe, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.