II SA/Gl 1134/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 26 czerwca 2025 r. nr WINB-WOA.7722.127.2025.PG w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) po rozpatrzeniu zażalenia obecnie skarżącego J. G. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB) z dnia 13 maja 2025 roku, nr [...], oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 17 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu ŚWINB wskazał, że decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 roku PINB nakazał skarżącemu rozbiórkę wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] w L. z uwagi na niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Z uwagi na niewykonanie obowiązku wynikającego z tej decyzji PINB w dniu 14 lutego 2024 roku wystawił skarżącemu upomnienie, przy czym skarżący nie podjął awizowanego pisma. W dniu 11 kwietnia 2024 roku PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...] o treści obowiązku "dokonać rozbiórki wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] w L. ". Skarżący nie podjął awizowanego pisma. Postanowieniem z 24 maja 2024 roku PINB nałożył na skarżącego grzywnę w kwocie 4.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z powyższego tytułu wykonawczego. Skarżący nie podjął awizowanego pisma. W dniu 17 czerwca 2024 roku PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z uwagi nieuiszczenie przez skarżącego grzywny w celu przymuszenia. W odniesieniu do tego tytułu wykonawczego skarżący wniósł zarzuty egzekucyjne na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie: t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej w skrócie u.p.e.a.), tj. nieistnienie obowiązku. Jednak postanowieniem PINB z 13 maja 2025 roku zarzut ten został oddalony. Jako powód jego oddalenia PINB wskazał, że skarżący był świadomy ciążącego na nim obowiązku, a wiata nie została rozebrana. W zażaleniu na powyższe postanowienie PINB skarżący zarzucił, że "brak jest adresata co do osoby owego postępowania", a postępowanie jest prowadzone z naruszeniem prawa. Uzasadniając oddalenie tego zażalenia ŚWINB wskazał, że wystawione skarżącemu upomnienie nie zawiera braków formalnych i zostało prawidłowo sporządzone. Skarżący nie podjął awizowanego pisma. Zatem miała miejsce tzw. fikcja doręczenia. ŚWINB poddał również analizie wystawiony przez PINB w dniu 11 kwietnia 2024 roku tytuł wykonawczy, znak: [...] Dostrzegł przy tym, że tytuł ten został sporządzony na podstawie nieaktualnego na dzień wystawienia wzoru tytułu wykonawczego. Jednak okoliczność tą uznał za bez znaczenia. ŚWINB stwierdził zarazem, że przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera dane personalne skarżącego, podstawę prawną jego wydania oraz decyzję, którą zobowiązano do wykonania określonego obowiązku. ŚWINB wskazał, że zobowiązany nie wykonał obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 21 sierpnia 2023 nr [...] roku, co potwierdza kontrola przeprowadzona przez PINB w dniu 12 maja 2025 roku. Jednocześnie ŚWINB stwierdził, że skarżący nie uzasadnił swojego stanowiska w sprawie i nie przedstawił dowodów nieistnienia obowiązku. Decyzja PINB nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem obowiązek z niej wynikający jest wymagalny. ŚWINB nie zgodził się ze skarżącym, że zaskarżone postanowienie nie zawiera adresata, do którego powinno zostać skierowane. PINB w sentencji postanowienia wskazał bowiem, że " po rozpoznaniu zarzutów zobowiązanego (...), postanawiam oddalić zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej". Ponadto sama decyzja PINB z dnia 21 sierpnia 2023 roku nr [...] także określa skarżącego jako adresata obowiązku. Niepodjęcie awizowanego pisma nie powoduje zaś nieistnienia obowiązku. Na końcu uzasadnienia zaskarżonego obecnie postanowienia ŚWINB stwierdził, że z uwagi na bezzasadność zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu postanowienie PINB należało utrzymać w mocy. Pismem z dnia 30 lipca 2025 r. skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie ŚWINB. Sformułował w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania. W kontekście odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego wskazał on na brak przymusu ciągłego przebywania w miejscu zamieszkania. Skarżący wskazał także, że "całe postępowanie jak również wyroki są prowadzone do osoby zmarłej". Zarzucił, że ŚWINB powołuje się wyłącznie na przepisy administracyjne bez żadnych wyjaśnień co do nałożenia grzywny i rozbiórki wiaty. Skarżący wskazał ponadto, że decyzja PINB z 21 sierpnia 2023 r. nr [...] stanowi "absurd nadzoru budowlanego ze względu na brak wiaty na działce nr [...] . Do skargi dołączono kopię jednej strony orzeczenia Sądu Okręgowego w B. , zakreślając punkt 4, w którym nakazano uczestniczce A. P. usunięcie "z powierzchni ustanowionego na mocy niniejszego postanowienia szlaku służebnego" obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem w postaci dwóch garaży pokrytych blachą posadowionych na działce nr [...] ". Skarżący podniósł przy tym, że A.P. nie żyje od [...] r. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w piśmiennictwie, zgodnie wskazuje się, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10). Kontrola Sądu odnosi się zaś do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. W realiach rozpoznawanej sprawy pismem z dnia 28 października 2024 r. skarżący wniósł środek zaskarżenia w postaci zarzutów od tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 17 czerwca 2024 r. przez wierzyciela, którym jest PINB. Ten tytuł wykonawczy został opatrzony numerem [...] r. Po wystawieniu PINB, działając jako wierzyciel, tytuł ten skierował do organu egzekucyjnego, którym w niniejszej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. . Po otrzymaniu powyższego tytułu wykonawczego skarżący wniósł od niego środek zaskarżenia w postaci zarzutów. Został on wniesiony do wierzyciela, czyli do PINB, przy czym wniesienie tego środka zaskarżenia nastąpiło za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. jako organu egzekucyjnego. Skarżący, wnosząc wskazanym powyżej pismem z dnia 28 października 2024 r. zarzuty od tytułu wykonawczego z dnia 17 czerwca 2024. nie wskazał żadnej z podstaw wymienionych w przytoczonym powyżej art. 33 u.p.e.a. Dopiero na wezwanie organu egzekucyjnego (tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego) skarżący wskazał na podstawę z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. tj. nieistnienie obowiązku. Zaakcentować w związku z tym należy, że tytuł wykonawczy, od którego wniesiono omawiany tutaj środek zaskarżenia dotyczył należności pieniężnej tj. nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia, która została wcześniej nałożona na skarżącego w kwocie 4000 zł. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż oznacza, że w oparciu o podstawę zarzutu wynikającą z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. skarżący mógł w istocie kwestionować wyłącznie istnienie obowiązku uiszczenia tej grzywny. Wyjaśnić przy tym należy, że pojęcie "nieistnienia obowiązku", o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Oznacza to, że zarzuty skarżącego mogłyby okazać się skuteczne tylko wtedy, gdyby okazało się, że wskazana powyżej grzywna w kwocie nie została nigdy na skarżącego nałożona (czyli, że nie doszło do wydania postanowienia o jej nałożeniu), albo pomimo nałożenia została później uchylona; ewentualnie, gdyby po jej nałożeniu skarżący grzywnę zapłacił. Ze skargi, a także z wcześniejszych pism skarżącego wynika, że kwestionuje on nie tylko samą grzywnę, co przede wszystkim obowiązek dokonania rozbiórki wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] w L. . Jednak zarzuty te już z samej zasady nie mogły odnieść żadnego skutku. Obowiązek rozbiórki wynika z ostatecznej decyzji PINB z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr [...] r. W ramach postępowania egzekucyjnego nie można więc już badać zasadności jego nałożenia na skarżącego. Brak też podstaw do tego, aby obecnie zajmować się kwestią zasadności nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Grzywna ta została nałożona wskazanym już wyżej postanowieniem PINB z dnia 24 maja 2024 r., a postanowienie to weszło do obrotu i wobec niewniesienia przez skarżącego skutecznego środka zaskarżenia stało się ostateczne. Znikąd nie wynika też, aby wspomniana grzywna została przez skarżącego zapłacona (z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 kwietnia 2025 r. – karta 9 akt administracyjnych – wynika, że egzekucja jest dotychczas nieskuteczna, sam zaś skarżący nie podniósł, że dokonał zapłaty grzywny). Wskazać przy tym należy, że sam tytuł wykonawczy z dnia 17 czerwca 2024 r. jest prawidłowy pod względem formalnym, w tym zawiera wszystkie wymagane elementy. Skoro zatem obowiązek uiszczenia grzywny nadal istnieje, to zasadnym było utrzymanie przez ŚWINB w mocy postanowienia PINB o oddaleniu zarzutów w sprawie administracyjnej. Odnotować przy tym należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ŚWINB poddał ocenie formalną poprawność tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2024 r., a więc wcześniej wystawionego tytułu wykonawczego dotyczącego bezpośrednio obowiązku rozbiórki. Badanie tego tytułu wykonawczego przez organ odwoławczy nie było potrzebne, gdyż jak już wcześniej wskazano rozpatrywane w niniejszej sprawie zarzuty dotyczą późniejszego tytułu wykonawczego z dnia 17 czerwca 2024 r. zmierzającego do wykonania przez skarżącego obowiązku zapłaty grzywny. Nie wpływa to jednak na ocenę legalność zaskarżonego postanowienia ŚWINB, gdyż zawarte w nim rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji, jakie powoduje nie podjęcie w terminie awizowanej przesyłki skierowanej do niego przez organ administracji. Należy więc wskazać, że zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. w przypadku nie podjęcia w terminie awizowanego pisma doręczenie uważa się za skuteczne. W piśmiennictwie prawniczym taką sytuacją nazywa się tzw. fikcją doręczenia, co oznacza, że w sensie prawnym pismo (w tym decyzje administracyjne oraz postanowienia) traktowane jest jako doręczone pomimo, że adresat w istocie nie zna jego treści. Jeżeli spełnione zostały wymagania, od których przepisy uzależniają zaistnienie tzw. fikcji doręczenia, organ nie może postąpić inaczej, jak tylko uznać doręczenie za skuteczne, ze wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami. Nie oznacza to, że skarżący nie może zmienić adresu swojego zamieszkania. Jednak w przypadku każdej zmiany powinien podać organowi nowy, aktualny adres, a zaniechanie wskazania nowego adresu powodować będzie skuteczność doręczenia pod pierwotnym adresem i w praktyce może skutkować utratą możliwości kwestionowania rozstrzygnięć zawartych w aktach administracyjnych, które skierowane zostały do danego podmiotu, a które po awizowaniu nie zostały w terminie podjęte z urzędu pocztowego. Dla porządku nie można nie dostrzec, że PINB w realiach rozpoznawanej sprawy sprawdził w dniu 12 maja 2025 r. czy przedmiotowa wiata została rozebrana. Działanie to wykraczało po zakres niezbędny do rozstrzygnięcia o zarzutach wniesionych przez skarżącego. Zarzuty te został bowiem wniesione na takim etapie postępowania, na którym przy pomocy tego środka zaskarżenia kwestionowane mogło być jedynie prowadzenie egzekucji dotyczącej grzywny. Skoro, jak już wcześniej wskazano, skarżący na tym etapie nie mógł już nawet podważać samej zasadność nałożenia grzywny, to okoliczność ewentualnego rozebrania wiaty z punktu widzenia oceny zarzutów była w istocie bez znaczenia. W razie bowiem stwierdzenia, że obowiązek rozbiórki został wykonany przed uiszczeniem grzywny zaistniałyby podstawy do jej umorzenia na podstawie art. 125 § 1 u.p.e.a. Instytucja umorzenia grzywny nie jest jednak powiązana z wniesieniem środka zaskarżenia w postaci zarzutów od tytułu wykonawczego. Jest to odrębna instytucja, przy czym do umorzenia grzywny może dojść na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek niepieniężny. Oznacza to, że jeżeli skarżący wykona obowiązek rozbiórki przedmiotowej wiaty, to wówczas może wystąpić o umorzenie grzywny nałożonej wskazanym powyżej postanowieniem z dnia 24 maja 2025 r., o ile do tego czasu grzywna nie została zapłacona bądź ściągnięta. Wymaga to jednak od skarżącego dodatkowej aktywności i złożenia do PINB, już po rozbiórce wiaty, dodatkowego wniosku o umorzenie grzywny w celu przymuszenia. Jednak wszystkie te sytuacje, wykraczają poza ramy obecnie rozpoznawanej sprawy. Jej ramy ograniczają bowiem wyłącznie do oceny stanowiska organów w sprawie zarzutów od tytułu wykonawczego dotyczącego obowiązku zapłaty grzywny. Samo zaś badanie przez organy kwestii wykonania obowiązku rozbiórki, choć w niniejszej sprawie niepotrzebne, pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia ŚWINB, które w ocenie Sądu jest prawidłowe. W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie tego postanowienia. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, gdyż przedmiotem zaskarżenia było postanowienie (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.).