II SA/Gl 1138/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi C. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w C. nałożył na C. Z. prowadzącego Firmę [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł (zgodnie z pkt 4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /t.j. Dz. U. 2007, Nr 125, poz. 874 z późn. zm./ oraz w wysokości [...] zł (zgodnie z pkt 1.1. załącznika, o którym mowa powyżej) z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty oraz bez wymaganej licencji . Łączna kwota nałożonych kar wyniosła [...] zł. Od decyzji organu I instancji C. Z. wniósł odwołanie wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podał, iż w dniu [...] r. nie wykonywał transportu drogowego lecz jedynie prywatny przewóz ścinków materiałowych do ocieplenia altanki, użyczonym na tę okoliczność samochodem i dołączoną do niego wypożyczoną w wypożyczalni przyczepą bagażową. Brak zatem podstaw do wymierzenia mu kary. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], sprostowanym następnie z powodu omyłki pisarskiej postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył przepisy proceduralne dotyczące doręczeń i wskazał, iż jak wynika z akt sprawy oraz postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ odwoławczy wymieniona powyżej decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej została doręczona stronie w trybie, o którym mowa w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), a doręczenie to należy uznać za dokonane z dniem [...] r. Przedmiotowe w sprawie rozstrzygnięcie zostało wysłane do strony postępowania, jako pocztowa przesyłka polecona numer [...] w dniu [...] r. Przesyłka ta została jednak zwrócona do nadawcy w dniu [...] r. jako nie podjęta w terminie, po dwukrotnym awizowaniu. Po zwrocie decyzji organ pierwszej instancji próbował doręczyć ją ponownie jako przesyłkę listową, a następnie zwrócił się o dokonanie doręczenia do właściwego miejscowo komisariatu Policji. W ten sposób decyzja została w dniu [...] r. doręczona dorosłemu domownikowi strony. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. organ pierwszej instancji bezzasadnie podejmował jednak kolejne próby doręczenia decyzji administracyjnej, skoro hipoteza jej doręczenia zastępczego przewidziana w przepisach prawa administracyjnego została wypełniona. W konsekwencji termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji upłynął w dniu [...] r. Tym samym C. Z. wnosząc pismem z dnia [...] r. nadanym w tym samym dniu w urzędzie pocztowym [...] odwołanie od decyzji doręczonej zastępczo w dniu [...] r. uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Odwołanie zostało bowiem wniesione 45 dni po upływie terminu do jego wniesienia. Pismem z dnia [...] r. C. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na otrzymane postanowienie drugoinstancyjne. W skardze zakwestionował dokonane przez organ ustalenia stwierdzając, iż nakładającą na niego karę decyzję otrzymał dopiero w dniu [...] r., a tym samym odwołanie wniósł z zachowaniem ustawowego terminu. Natomiast przesyłka polecona, która została do niego w [...] r. skierowana wg jego ustaleń nie pochodziła od Urzędu Celnego w C. lecz Izby Celnej w K., a tym samym nie mogła zawierać decyzji pierwszoinstancyjnej. Nadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7, 8 oraz 44 §1 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o wstrzymanie wykonania decyzji pierwszoinstancyjnej (ten ostatni wniosek został przez Sąd oddalony postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r.). Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo zaakcentował, iż bezspornym jest, że przesyłka kwestionowana przez stronę nadana została przez Urząd Celny w C. co jednoznacznie wynika z koperty opatrzonej pieczątką organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 134 k.p.a. albowiem Dyrektor Izby Celnej w K. mylnie uznał, iż odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący C. Z. złożył z uchybieniem terminu. Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wyjaśnić też należy, że w myśl art. 42 i 43 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W przypadku z kolei nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Stosownie z kolei do art. 44 § 1-4 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 doręczenie nastąpić może w sposób zastępczy pod warunkiem dwukrotnego awizowania przesyłki i zawiadomienia strony o fakcie i miejscu pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W przypadku niepodjęcia przesyłki pomimo powtórnego zawiadomienia doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Niewątpliwym w świetle przedłożonych Sądowi akt sprawy jest, że nakładającą na C. Z. kary decyzję z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. nadał w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] r. Wbrew twierdzeniom skarżącego pieczątki na kopercie jednoznacznie dowodzą bowiem, iż nadawcą przesyłki był Urząd Celny, a nie, jak twierdzi skarżący powołując się na otrzymane zaświadczenie (podpisane przez nie wskazanego z imienia i nazwiska pracownika Poczty), Izba Celna w K. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka ta nie została przez adresata podjęta. W konsekwencji organ II instancji uznał, że w dniu [...] r. nastąpiło skuteczne doręczenie zastępcze, a tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu [...] r. Ocena ta, zdaniem Sądu, była jednak nieuprawniona. Uszło bowiem uwadze organu II instancji, iż w istocie skuteczne doręczenie zastępcze nie nastąpiło albowiem przesyłka została skierowana na błędny adres strony. Pomimo bowiem poprawnego wskazania w treści decyzji, iż adres C. Z. to ul. [...] w L., nie odebrana przesyłka, stosownie do dołączonej do akt sprawy koperty, została wysłana na adres ul. [...], błędnie wskazując tym samym numer mieszkania. Nie stanowiła skutecznego doręczenia zastępczego decyzji także druga, podjęta przez organ I instancji, próba doręczenia. Ponownie wysłaną, także nie odebraną przez adresata decyzję organ I instancji wprawdzie tym razem poprawnie już zaadresował, jednak ani z pieczątek i adnotacji na kopercie, ani też ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika by przesyłka była przez doręczyciela powtórnie awizowana. W konsekwencji przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona dopiero przez działającego na prośbę organu w ramach pomocy prawnej funkcjonariusza Policji, który w dniu [...] doręczył decyzję matce C. Z. W konsekwencji wniesienie przez C. Z. odwołania w dniu [...] r. (potwierdzona stemplem data nadania pisma w placówce pocztowej) nastąpiło w ustawowym terminie, co zresztą podkreślił organ I instancji w piśmie przekazującym Izbie Celnej wniesione przez stronę odwołanie. Rozpoznając ponownie wniesione przez C. Z. odwołanie orzekający w sprawie organ II instancji uwzględni zawarte powyżej wskazania i rozpatrzy odwołanie merytorycznie. Sąd podkreśla w tym miejscu, że kontroli podlegało w niniejszej sprawie jedynie postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mające zatem charakter wyłącznie proceduralny. W konsekwencji także Sąd, będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nakładającej na stronę kary w wysokości łącznej [...] zł. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a., a także § 18 w zw. z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).