II SA/Gl 1138/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy oddala skargę. Ostateczną decyzją z dnia [...] r., Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy B. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowej gospodarki ściekowej i pozbywania się z nieruchomości w B. przy ul. [...] nieczystości ciekłych oraz wykonania przez J. i M. J. postanowień art. 5 ust. 1 pkt 3b i art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W uzasadnieniu wskazano m.in., że postępowanie zostało wszczęte na wniosek obecnie skarżącej E. N. Przeprowadzone w toku postępowania dowody wykazały, że z terenu nieruchomości pp. J. nie wydostają się nieczystości płynne. Na podstawie przedłożonych w toku postępowania rachunków stwierdzono spełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3b i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie: Dz.U. z 2012 r., poz. 391 z późn. zm.). Pismem z dnia [...] r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy B. o wznowienie postępowania zakończonego opisaną na wstępie decyzją. Jako przesłankę wznowienia wskazała okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Podała, że na jej posesję nadal spływają ścieki z działki pp. J., które zalewają jej schody i budynek mieszkalny. Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania. Jednakże na skutek uwzględnienia zażalenia skarżącej na to postanowienie, postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, decyzją z dnia [...] r., Nr [...], organ pierwszej instancji z powołaniem na art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał na zgromadzone i przeprowadzone dowody, w tym na dokumentację pokontrolną Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. Z dokumentacji tej wynika, iż właściciele posesji (pp. J.) w roku [...] posiadali 6 faktur za wywóz ścieków oraz umowę na odbiór ścieków z uprawnioną firmą. Organ ochrony środowiska stwierdził, że w sposób niedostateczny wykazano opróżnianie nieczystości ciekłych, albowiem ilość zużytej wody znacznie przekraczała ilość udokumentowanych wywozów nieczystości ciekłych. Dalej organ pierwszej instancji powołał się na oświadczenie M. J., która wyjaśniła, że różnica wynika z faktu, iż nie wszystkie wywozy dokumentowane były fakturami. Stwierdzono ponadto, że zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają zalewania posesji skarżącej ściekami bytowymi. Wskazano, że toczy się równolegle odrębne postępowanie w celu wyjaśnienia sprawy naruszenia stosunków wodnych. Konkludując organ stwierdził, że nie zaistniała wskazywana przez skarżącą przesłanka wznowieniowa, co skutkuje odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na przepisy k.p.a. regulujące instytucję wznowienia postępowania wskazał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Warunkiem spełnienia tej przesłanki jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ, chyba że sfałszowanie dowodu jest oczywiste. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie, stąd brak jest podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W obszernych wywodach skarżąca przedstawiła problemy, jakie od wielu lat jej towarzyszą w związku z zalewaniem działki i domu. Wskazała na nierzetelność przeprowadzanych oględzin i ich nieobiektywne ustalenia, w szczególności z uwagi na warunki atmosferyczne. Powołała się na wyniki kontroli organu ochrony środowiska potwierdzające nieprawidłowości w wywozie nieczystości ciekłych z posesji pp. J. Stwierdziło, iż to właśnie te ustalenia dowodzą o sfałszowaniu dowodów w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Nieprawdą jest bowiem wskazywana przez ten organ okoliczność, że pp. J. prowadzą prawidłową gospodarkę ściekową. Zarzuciła też, że organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do tych dowodów, pomimo że zostały one dołączone do akt sprawy. W ocenie skarżącej dokumenty z kontroli przeprowadzonej przez inspektorów ochrony środowiska stanowią potwierdzenie fałszerstwa dowodów. Do skargi dołączono kopie tych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. skarżąca podtrzymała wnioski i wywody skargi. Dodatkowo wskazała, że w najbliższych dniach na skutek jej interwencji przeprowadzone zostaną oględziny terenu w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1). Kontrola o jakiej mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2) i polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Powyższe ustalenia dokonywane są wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, a sąd nie jest w ich toku związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - dalej zwanej p.p.s.a.). Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu należy wskazać, że kontrola Sądu w niniejszej sprawie obejmuje decyzje wydane w postępowaniu wznowieniowym. Wzruszenie ostatecznej decyzji w takim postępowaniu uzależnione jest w pierwszej kolejności od zaistnienia co najmniej jednej z przesłanek wznowieniowych, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Przesłanką, której spełnienia dopatruje się skarżąca jest przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Chodzi przy tym o dowody zgromadzone w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji wydając swoją ostateczną decyzję z dnia [...] r. oparł się m.in. na przedłożonych przez pp. J. fakturach za wywóz nieczystości ciekłych oraz na umowie o wywóz takich nieczystości zawartej z uprawnionym przedsiębiorcą. Organ na podstawie tych dokumentów oraz na podstawie oświadczenia strony uznał, że nie doszło do nieprawidłowości w zakresie wywozu nieczystości w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Żadne okoliczności sprawy nie wskazują, aby dokumenty te były fałszywe. Sama skarżąca nie podważa ich autentyczności. Skarżąca wskazując na wyniki kontroli przeprowadzonej przez organ ochrony środowiska stwierdza jedynie, że dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia będące podstawą wydania decyzji z dnia [...] r. pozostają w sprzeczności z wynikami przeprowadzonej kontroli. Ustalenia te nie uwzględniają bowiem różnicy pomiędzy ilością pobranej wody a ilością wywiezionych ścieków z posesji pp. J. Na tą ostatnią okoliczność zwracał uwagę organ odwoławczy w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a mianowicie w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] r. Organ ten wskazał ponadto, że okoliczności sprawy nie potwierdzają prowadzenia prawidłowej gospodarki ściekowej. Mimo tego wskazania organ pierwszej instancji uznał, że gospodarka ta jest prawidłowo prowadzona, opierając się w głównej mierze na oświadczeniu M. J. Powyższe może zatem świadczyć o naruszeniu przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r. Naruszenie to mogło polegać w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy oraz na błędnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Tego rodzaju naruszenie, jakkolwiek może stanowić przesłankę do uchylenia decyzji w postępowaniu zwykłym (na skutek wniesienia odwołania i ewentualnie skargi do sądu administracyjnego), to jednak nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym zakresie, pomimo swojej wadliwości, decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. jako ostateczna, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 16 k.p.a. W toku postępowania wznowieniowego nie stwierdzono również zaistnienia którejkolwiek z pozostałych przesłanek, jakie organ mógłby brać pod rozwagę z urzędu. W szczególności wyniki kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w marcu [...] r. nie świadczą o tym, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Jak już bowiem wyżej wspomniano, kontrola ta została przeprowadzona w oparciu o dokumenty, które były znane organowi pierwszej instancji w dacie wydania decyzji ostatecznej. Organ ochrony środowiska na podstawie tych samych dokumentów doszedł jednak do innych wniosków, a to nie stanowi przyczyny uzasadniającej wznowienie postępowania. Powyższe rozważania nie wykluczają natomiast innych możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej. Poza instytucją wznowienia postępowania przepisy k.p.a. regulują również inne tryby nadzwyczajne służące wzruszeniu decyzji ostatecznych i nic nie stoi na przeszkodzie, aby w sytuacji, kiedy wystąpią ustawowe przesłanki, z trybów tych skorzystać. Wskazać też przyjdzie, iż decyzja, której wzruszenia domagała się skarżąca wydana została w stanie faktycznym istniejącym w dacie jej wydania. Nie ma żadnych przeszkód, aby pomimo pozostawania tej decyzji w obrocie prawnym, domagać się ponownie wszczęcia postępowania w celu kontroli prawidłowości wykonywania obowiązków, o których mowa w Rozdziale 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ewentualne nowe postępowanie w tej sprawie dotyczyć może gospodarki ściekowej prowadzonej w okresie po wydaniu decyzji z dnia [...] r. aż do dnia jego zakończenia. W takim postępowaniu obowiązkiem organów będzie ocena wszelkich dowodów istniejących w tym czasie, w tym również dokumentów pokontrolnych organu ochrony środowiska. Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 29 Prawa wodnego. W kontrolowanym obecnie postępowaniu przepisy tej ustawy nie były stosowane, a zatem nie mogło dojść do ich naruszenia. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych jest w toku, a rozstrzygnięcia jakie zapadną w tym postępowaniu mogą być przedmiotem odrębnej kontroli, w tym również kontroli sądowoadministracyjnej, co zresztą miało już raz miejsce w sprawie zawisłej przed tut. Sądem pod sygn. akt II SA/Gl 563/11. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.