II SA/Gl 1142/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 3 lipca 2025 r. nr C.RUZ.4217.1.2025.1.BS w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalizacji urządzenia wodnego oddala skargę. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G., w 2023 r. prowadził postępowanie administracyjne dotyczące obowiązku likwidacji urządzenia wodnego- wylotu do rzeki [...], zlokalizowanego na działce nr [...], obręb Dz. [...], m. K., które zostało wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 28 września 2023 r. znak [...], nakładającej na M. J., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą I. (dalej "inwestorka") obowiązek likwidacji tego urządzenia. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2024r. znak [...], po rozpatrzeniu adresatki decyzji, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. uchylił tę decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązku, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Wyrokiem z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/GI 806/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę inwestorki. Na powyższy wyrok została złożona skarga kasacyjna, która do dnia dzisiejszego nie została rozpatrzona. Pismem z dnia 10 kwietnia 2024 r. inwestorka złożyła wniosek o legalizację przedmiotowego urządzenia wodnego. Postanowieniem z dnia 27 maja 2024 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji wnioskowanego urządzenia. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/GI 1160/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na to ostatnie postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wykładnia systemowa art. 190 Prawa wodnego w sposób jednoznaczny wskazuje, że po ostatecznym nałożeniu obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, brak jest możliwości skutecznego złożenia wniosku o legalizację tego urządzenia. Sąd stwierdził, że Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. w postanowieniu z dnia 27 maja 2024 r. znak [...] prawidłowo uznał, że w sprawie zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego "z innej przyczyny", tj. z powodu wydania ostatecznej i wykonalnej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej nakładającej na skarżącą obowiązek likwidacji urządzenia wodnego. Skład orzekający stwierdził, że organ I instancji wskazał prawidłowo oczywistą i wynikającą z wykładni art. 190 Prawa wodnego przesłankę odmowy wszczęcia postępowania. Kolejnym wnioskiem, z dnia 11 lipca 2024 r. inwestorka ponownie wniosła o legalizację przedmiotowego urządzenia. Pierwotnie, postanowieniem z dnia 29 lipca 2024 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Jednakże na skutek zażalenia strony Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. postanowieniem z dnia 27 września 2024 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując na naruszenie przez organ I instancji art. 61a. W konsekwencji powyższego organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie a następnie aktem zatytułowanym "postanowienie" z dnia 30 stycznia 2025 r. nr [...] odmówił wydania decyzji w sprawie legalizacji urządzenia wodnego. Zażalenie (nazywane również odwołaniem) na ten akt zostało złożone przez jej adresatkę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucono w nim: - naruszenie art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego rozpatrzenia materiału dowodowego i uznanie, że właściwym w niniejszej sprawie będzie wydanie postanowienia o odmowie wydania decyzji w sprawie legalizacji; - naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez wydanie przez organ postanowienia o odmowie wydania decyzji w sprawie legalizacji, podczas gdy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa Prawo wodne nie przewiduje tego typu rodzaju postanowienia w przedmiotowej sprawie; - naruszenie art. 104 § 1 k.p.a., poprzez niewydanie decyzji w przedmiocie legalizacji urządzenia wodnego, mimo iż organ I instancji miał obowiązek wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty; - naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji określonego przez organ odwoławczy ([...]) zakresu okoliczności, które organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy; - naruszenie art. 190 Prawa wodnego, ze szczególnym uwzględnieniem ust. 1 i 2 tego przepisu, poprzez jego niezastosowanie w części uprawniającej do wydania decyzji o legalizacji urządzenia wodnego; - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niewłaściwym uznaniu, iż zaistniały stan uniemożliwia wydanie decyzji w sprawie; - naruszenie art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. w sytuacji, gdy uprzednio, a to w piśmie z dnia 4 marca 2024 r. ([...]) organ wskazał, że istnieje możliwość załatwienia sprawy (przyp. wydania decyzji w przedmiocie legalizacji), przez co działałam w zaufaniu do organu, że złożenie ponownego wniosku (zgodnie z pouczeniem) jest możliwe, albowiem świadczyły o tym czynności organu w toku uprzedniego postępowania, a zatem także poprzez nienależyte informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, jak też poprzez zobowiązanie przez organ wnioskodawczyni - już w toku niniejszego postępowania o legalizację - tj. pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. do przedstawienia uzupełniających danych w celu wydania decyzji o legalizacji. Zaskarżoną obecnie decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Wskazał, że pierwotnie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało nazwane postanowieniem, co zostało sprostowane postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r . Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja dotyczy tożsamej sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem tego organu, tj. postanowieniem z dnia 27 maja 2024 r. znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku z dnia 10 kwietnia 2024 r. w przedmiocie wydania decyzji w przedmiocie legalizacji urządzenia wodnego. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaskarżoną decyzję należało uchylić, a postępowanie administracyjne organu I instancji umorzyć jako bezprzedmiotowe. Organ odniósł się również do zarzutów odwołania wskazując, że są one bezprzedmiotowe. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi odwoławczemu: 1) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego rozpatrzenia materiału dowodowego i uznanie, że właściwym w niniejszej sprawie będzie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przed organem I instancji, 2) naruszenie art. 190 prawa wodnego, ze szczególnym uwzględnieniem ust. 1 i 2 tego przepisu, poprzez jego niezastosowanie w części uprawniającej do wydania decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a także nieprawidłowej interpretacji, iż w sprawie ustawa nie przewiduje wydania w formie decyzji administracyjnej żądanej w podaniu skarżącej z dnia 11 lipca 2024 r. legalizacji urządzenia wodnego poprzez zapłatę opłaty legalizacyjnej, 3) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, w sytuacji, gdy: skarżąca działa w zaufaniu do organów, że złożenie powtórnego wniosku jest możliwe, albowiem świadczyły o tym czynności organu w toku uprzedniego postępowania, także poprzez nienależyte informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, co doprowadziło do błędnego określenia stanu faktycznego i prawnego, a w rezultacie do narażenia na szkodę skarżącej, 4) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie w jakim organ zaniechał zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący, co skutkowało uznaniem, iż skoro pismo z dnia 4 marca 2024 r. ([...]), które to m. in. stanowi podstawę żądań skarżącej, nie stanowiło akt niniejszej sprawy, to nie jest możliwe odniesienie się do ustaleń w nim zawartych, 5) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. wobec uznania, iż zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w niniejszej sprawie, podczas gdy zebrany w sprawie materiał oraz charakter ówczesnego postępowania prowadzonego przez organ I i II instancji, z wniosku skarżącej, prowadzi do zgoła odmiennych wniosków, w tym do wniosku, iż w sprawie nie wydano decyzji co do meritum sprawy, 6) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niewłaściwym uznaniu, iż zaistniały stan dotyczy tożsamej sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem organu. Wniesiono również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia 4 marca 2024 r. ([...]), wydanego przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. - celem wykazania, iż organ deklarował skarżącej, że może ona w każdym czasie wnieść nowe (kompletne) podanie - wniosek w tej samej sprawie, czyli wniosek o legalizację urządzenia wodnego. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na początku należy podkreślić, że w rozstrzyganej sprawie zapadło już kilka rozstrzygnięć, które są ostateczne. Przede wszystkim decyzją dnia 28 września 2023 r. znak [...] organ I instancji orzekł obowiązek likwidacji urządzenia wodnego. Ta decyzja stała się ostateczna a tutejszy Sąd oddalił skargę inwestorki wyrokiem z dnia 6 listopada 2024r. sygn. akt II SA/GI 806/24. Pismem z dnia 10 kwietnia 2024 r. inwestorka złożyła wniosek o legalizację przedmiotowego urządzenia wodnego. Postanowieniem z dnia 27 maja 2024 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji wnioskowanego urządzenia. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/GI 1160/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na to ostatnie postanowienie. Co więcej, w tym ostatnim wyroku WSA w istocie przesądził w sprawie. Wskazał, że treść art. 190 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r., poz. 960) wskazuje jednoznacznie, że zanim dojdzie do wydania nakazu likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego organ powinien zainteresowanemu podmiotowi umożliwić legalizację tego urządzenia. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu 20 grudnia 2023 r. złożyła wniosek do organu I instancji o legalizację urządzenia wodnego. W związku z uzyskaniem informacji o wystąpieniu przez skarżącą z wnioskiem o legalizację oraz o wydanie pozwolenia wodnoprawnego organ odwoławczy zawiesił postępowanie odwoławcze. Jednak wobec pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania postanowieniem organu I instancji z dnia 12 marca 2024 r. organ odwoławczy podjął zawieszone postępowanie a następnie wydał decyzję z 12 kwietnia 2024 r. W sytuacji, w której skarżącą poinformowano o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania organ odwoławczy nie miał podstaw do uznania, że sprawa dotycząca wniosku skarżącej jest jednak nadal w toku. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca zakwestionowała zasadność pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania poprzez skorzystanie z możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu administracji. W ocenie Sądu wykładnia systemowa art. 190 ustawy w sposób jednoznaczny wskazuje na brak takiej możliwości. W systematyce przywołanego artykułu kluczową rolę odgrywa jego ust. 13, który wyraźnie odnosi się do braku działania ze strony właściciela urządzenia wodnego lub nieuzyskania przez niego decyzji o jego legalizacji. W tym momencie aktualizuje się obowiązek organu właściwego w sprawach pozwoleń wodnoprawnych do nałożenia na właściciela urządzenia wodnego obowiązku jego likwidacji. Artykuł 190 ustawy prawo wodne. w sposób oczywisty uniemożliwia właścicielowi urządzenia wodnego wnoszenie wniosku po nałożeniu na niego obowiązku likwidacji urządzenia wodnego. Skład obecnie orzekający w pełni przedstawione wyżej stanowisko akceptuje i przyjmuje jako swoje. W związku z tym, że w odniesieniu do urządzenia wodnego została wydana decyzja o nakazie rozbiórki, brak podstaw by dokonać jego legalizacji. Organ I instancji powinien tu odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Jeśli jednak do postępowania legalizującego doszło, to powinno ono zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, Zupełnie chybiona jest argumentacja skargi oparta o treść pisma Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G., gdzie zdaniem strony skarżącej organ deklarował, że może ona w każdym czasie wnieść nowe (kompletne) podanie - wniosek w tej samej sprawie, czyli wniosek o legalizację urządzenia wodnego. Treść tego pisma informowała jedynie, że pozostawienie sprawy bez rozpatrzenia nie pozbawia strony złożenia kompletnego wniosku. Nie stanowi jednak jakiejkolwiek "promesy" legalizacji, zwłaszcza gdy w odniesieniu do urządzenia wodnego nakazano już rozbiórkę. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.