II SA/Gl 1144/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. i W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. W. S. zam. w M. przy ul. [...] dnia 2 lipca 2008 r. wystąpiła do Starosty [...] (a jednocześnie do Wójta Gminy P.) o wypłatę odszkodowania za zajęcie pod drogę publiczną dwóch działek zlokalizowanych w Z. o numerach 1 oraz 2. Dnia [...] r. Starosta [...] decyzją nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było niedotrzymanie przez W. S. terminu do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W tym zakresie organ powołał się na treść art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie, za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 ust. 1 ustawy, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Stwierdzenie nabycia wyżej wymienionych nieruchomości przez Gminę P. nastąpiło na mocy decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] r. nr [...]. Dnia 8 listopada 2010 r. wnioskiem (pierwotnie określonym jako ‘"odwołanie") sprecyzowanym dnia 24 listopada 2011 r. P. S. zam. w C. przy ul. [...] reprezentowany przez kuratora M. S. zamieszkałego w C. przy ul. [...] wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. P. S. był współwłaścicielem dwóch działek zlokalizowanych w Z. o numerach 1 oraz 2. W związku ze śmiercią P. S. w jego miejsce wstąpił następca prawny, M. S. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] wznowił postępowanie w sprawie. Jednakże decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił uchylenia swej decyzji z dnia [...] r. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było to, iż przedmiotem rozstrzygnięcia z dnia [...] r. było umorzenie postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania w stosunku do W. S. Nie można zatem uznać, iż jej były mąż bez własnej winy nie uczestniczył w postępowaniu. Toczyło się ono z wniosku W. S. i tylko ona domagała się czynności organu. Odwołanie od tej decyzji złożyli W. S. i M. S. Zarzucili oni organowi I instancji, że: - roszczenie o odszkodowanie za nieruchomości wygasło nie z ich winy, - Starosta [...] pozostawił wniosek o odszkodowanie bez rozpoznania, - W. S. nie mogła złożyć wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęte nieruchomości, gdyż decyzja stwierdzająca nabycie nieruchomości na rzecz Gminy P. została wydana dopiero w 2012 r., - poprzednia właścicielka nie została powiadomiona o konieczności złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania. Skarżoną decyzją Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W ocenie Wojewody [...] w sprawie w ogóle nie powinno dojść do wznowienia postępowania. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. rozstrzygała jedynie o uprawnieniach W. S. P. S. nie składał wniosku o ustalenie odszkodowania. Nie można zatem twierdzić, iż bez własnej winy nie uczestniczył w postępowaniu, które w istocie go nie dotyczyło. Skargę na tę decyzje do tutejszego Sądu złożyli W. S. i M. S. Domagając się uchylenia decyzji Wojewody [...] oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucili organowi II instancji: - naruszenie art. 7, 8, 9 i 10 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pogwałcenie zawartych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego, - naruszenie art. 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W szczególności zwracają uwagę, iż niezrozumiały jest podgląd Wojewody, iż nie przysługuje im status strony w toczącym się postępowaniu. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Skargę na decyzję Wojewody [...] złożyła również M. W. W. Skarga ta jednak postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 31 grudnia 2015 r. została odrzucona Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Na początku Sąd zwraca uwagę, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. orzekająca w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz W. S. Zatem ocenie będzie podlegać jedynie to, czy w sprawie powinno, czy też nie dojść do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 poz. 23 – dalej jako k.p.a.) "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, iż żądanie P. S. zostało oparte na pkt 4 wspomnianego przepisu, gdyż wnoszący wyraźnie wskazał, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonego decyzją, której dotycz postępowanie wznowieniowe. Zatem poprzednik prawny skarżącego mógł skutecznie żądać wznowienia postępowania jeśli: - był stroną toczącego się postępowania a bez własnej winy nie mógł w nim uczestniczyć, - w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o wydaniu decyzji złożył stosowny wniosek (art. 148 k.p.a.). Analiza akt administracyjnych w sposób oczywisty wskazuje, że P. S. nie był ani inicjatorem ani uczestnikiem postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania dla W. S. Zatem organ I instancji po wpłynięciu wniosku o wznowienie postępowania powinien odmówić żądaniu działając w oparciu o art. 149 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Na takie postanowienie przysługuje samoistny środek prawny w postaci zażalenia. Starosta [...] uchybił tu przepisom proceduralnym i dopiero odmawiając uchylenia decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego powołał się na okoliczność braku przymiotu strony po stronie wnioskodawcy. Trafnie zatem Wojewoda [...] orzekł kasatoryjnie i umorzył postępowanie, które nie powinno się w ogólne toczyć, biorąc pod uwagę status osoby która je zainicjowała. W kontekście powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 8, 9 i 10 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pogwałcenie zawartych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego, oraz naruszenia art. 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, są zupełnie bezzasadne. Postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...] nie dotyczyło zasadności lub nie przyznania P. S. odszkodowania za nieruchomości. Jego celem było ustalenie, czy możliwe jest wznowienie postępowania ze względu na przesłankę przewidziana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że w sprawie ona nie występuje. Jednakże Starosta [...] dokonał owych ustaleń dopiero przy rozstrzygnięciu merytorycznym, co w sposób prawidłowy zostało zweryfikowane przez Wojewodę [...]. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.