II SA/Gl 1144/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 lipca 2025 r., nr SKO.PSŚ/41.5/671/2025/9683 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. S. K.(dalej: "skarżący") w dniu 17.04.2025 r. złożył do Prezydenta Miasta J. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną – K. K. (ur. [...]1997 r.). Prezydent Miasta Jaworzna (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 15.05.2025 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a."), odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że czynności jakie wykonuje względem żony mogą być realizowane także w warunkach zatrudniania i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej, choćby na część etatu. Pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być traktowane jako nagroda za sprawowanie opieki nad bliską osobą, lecz jest instytucją pomocy ze strony państwa w sytuacjach, w których niepełnosprawność osoby bliskiej wymusza rezygnację z pracy albo jej niepodejmowanie. Skarżący w odwołaniu podniósł, że żona cierpi na liczne i poważne choroby przewlekłe, które wymagają intensywnego leczenia specjalistycznego oraz stałej obecności i wsparcia osoby drugiej. Jej stan zdrowia jest wyjątkowo złożony, obejmujący wiele współistniejących schorzeń o różnym podłożu, z tego powodu domagał się pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Podał, że już wcześniej pobierał na żonę świadczenie pielęgnacyjne do dnia 31.03.2925 r. w związku z wcześniejszym jej orzeczeniem o niepełnosprawności. Obecnie żona ma nowe orzeczenie z dnia 1.04.2025 r. również zaliczające ją do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 30.04.2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 18.07.2025 r., nr SKO.PSŚ/41.5/671/2025/9683, utrzymało w mocy decyzję organu 1 instancji z dnia 15.05.2025 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaznaczyło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) wprowadzająca m.in. zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie art. 43 tej ustawy zmianie uległ art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczący prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie nie zaistniała żadna z okoliczności wskazanych w art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, dająca podstawę do zastosowania przepisów obowiązujących do dnia 31.12.2023 r. Skarżący wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożył w dniu 17.04.2025 r., a więc już pod rządami znowelizowanego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca zmieniając art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidział odrębnego przepisu dającego możliwość kontynuacji świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do osób, którym świadczenie pielęgnacyjne wygasło w związku tym, że zostało przyznane do daty ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym przypadku orzeczenie żony skarżącego na podstawie, którego świadczenie pielęgnacyjne zostało wcześniej przyznane utraciło moc z dniem 31.03.2025 r. Nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane w dniu 1.04.2025 r. Z faktem wydania przedmiotowego orzeczenia art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym nie wiąże jednak skutków prawnych. W związku z powyższym fakt, czy wniosek został złożony pod rządami dotychczasowych przepisów, czy też nowych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych będzie determinował, w oparciu o które przepisy prawa, powinien być rozpatrzony. Do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zastosowanie mają zatem przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym po dniu 01.01.2024r. Tym samym skarżącemu również w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu - nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną, gdyż sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, która ukończyła 18 rok życia. W skardze z dnia 28.07.2025 r. na powyższą decyzję Kolegium skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez błędne zastosowanie wyroku WSA w Lublinie z dnia 09.09.2021 r. sygn. akt II SA/Lu 420/21 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt Ml SA/Gd 233/22, wskazującego, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcony na czynności opiekuńcze nie absorbuje, przy należytej jego organizacji, zdecydowanej większości dnia. Zdaniem skarżącego, orzeczenie sądu nie jest przepisem prawa w rozumieniu formalnym. Rozstrzyga konkretną sprawę i dotyczy konkretnych stron i konkretnej sytuacji, natomiast przepis prawa ma zastosowanie do szerszego grona osób i sytuacji. Dodatkowo, zarzucił naruszenie art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.) bez uwzględnienia okoliczności, że nie jest zatrudniony ani nie podejmuje zatrudnienia ze względu na sprawowaną opiekę nad chorą żoną. Zasugerowanie, że może pracować, ponieważ nie sprawuje opieki całodobowej, narusza jego zdaniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Domagał się przyznania wnioskowanego świadczenia na zasadach kontynuacji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, bowiem skarżący aktualnie nie musi całodobowo wykonywać względem żony takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jego stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze. Jego żona jest w stanie samodzielnie wstać z łóżka, dokonać toalety i się ubrać. Samodzielnie spożywa posiłki i porusza się po domu. Tak więc wykonując względem żony czynności, takie jak pomiar ciśnienia tętniczego, podawanie leków, pomoc przy kąpieli. Kolegium uznało, że mogą być one realizowane w warunkach zatrudnienia i nie wymagają całkowicie rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej. Nadto, w orzeczeniu Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia 1.04.2025 r. zaliczającym żonę skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 30.04.2026 r. zaznaczono, że jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej. Odnosząc się do zarzutów skargi o niezastosowaniu przez Kolegium wprost art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, uznało że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Niniejsza sprawa dotyczy kolejnego wniosku skarżącego złożonego w dniu 17.04.2025 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną i jest odrębną sprawą. Stosownie do treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która to ustawa zmieniła m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest aktualnie konieczność powstania prawa do dnia 31 grudnia 2023 r. W praktyce oznacza to konieczność złożenia wniosku o przyznanie tego prawa do dnia 31 grudnia 2023 r. (wówczas prawo ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek), bądź po dniu 1 stycznia 2024 r., ale w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wówczas prawo ustala się co do zasady począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności). Zdaniem Sądu, ustalając zakres zastosowania przepisu przejściowego art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, należy uwzględnić art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych (obejmujących również świadczenie pielęgnacyjne - art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W konsekwencji, omawiany przepis intertemporalny należy rozumieć w ten sposób, że jedynie w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a) ustawy o świadczeniu wspierającym, zmieniającego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) organy, rozpatrując ten wniosek po dniu 1 stycznia 2024 r., zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Ze względu na użyte w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa", dotychczasowe przepisy należy stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. (czyli nie tak, jak skarżący) oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. W rezultacie kluczowe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było ustalenie prawnie relewantnej w kontekście wskazanej regulacji daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co miało miejsce w dniu 17.04.2025 r. Treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa początkowy termin, od którego ustalone zostanie prawo do tego świadczenia. Jest to termin prawa materialnego dotyczący okresu, w jakim może nastąpić ukształtowanie prawa strony w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Data złożenia wniosku przez skarżącego oznacza, że w myśl obowiązujących w tym czasie przepisów, nie przysługiwało już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną. Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Kolegium oraz decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzi przesłanka uzasadniająca ich uchylenie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wystarczające i wskazuje motywy podjętego rozstrzygnięcia, stąd niezasadne są zarzuty zawarte w skardze, dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, jak również materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 i art. 120 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo- administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.