II SA/Gl 1147/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. J. R., po sprecyzowaniu żądania, w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w M. wniósł o wydanie za odpłatnością wykazu właścicieli – władających sąsiednią nieruchomością, stanowiącą działkę nr 1, położoną w M. – M.. W piśmie tym wskazał, że jest w sporze z osobami zamieszkującymi na tej nieruchomości na tle przebiegu granicy między działkami i immisji związanych ze spływem wód na teren jego działki. Starosta [...] postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 1 i art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), odmówił udzielenia informacji wskazanych we wniosku. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że zasady udostępniania danych ewidencyjnych określa art. 24 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wnioskodawca nie należy do kręgu osób wymienionych w pkt 1 i 2, zatem żądając wypisu z operatu zawierającego dane osobowe, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, winien był wykazać interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu (pkt 3). Wnioskodawca takiego interesu prawnego nie posiada. Jednocześnie organ stwierdził, że na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wnioskodawca może uzyskać, odpłatnie dane o gruntach i budynkach lub lokalach podając jednak konkretny numer lub adres (położenie) nieruchomości. W zażaleniu na to postanowienie J. R. zakwestionował pogląd organu, że nie posiada interesu prawnego w domaganiu się udzielenia mu danych o właścicielach – władających sąsiednią nieruchomością. Przepisy art. 144 i art. 153 Kodeksu cywilnego wykazują jego interes prawny, skoro zamierza złożyć do organu administracji wniosek o rozgraniczenie, a do sądu – powództwo przeciwko sąsiadom. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Jednakże na skutek skargi wniesionej przez J. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sygn. akt II SA/GL 783/10) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. postanowieniem z dnia [...] r. 1) w ramach autokontroli organu, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, 2) po rozpatrzeniu zaś zażalenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...]. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że zawarte w skardze zarzuty odnoszące się do terminu wniesienia zażalenia są całkowicie zasadne, zatem istniały powody do uwzględnienia skargi w całości. Z merytorycznych jednak przyczyn zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy podzielił pogląd Starosty [...], iż przedmiotowy wniosek dotyczył udostępnienia danych osobowych z operatu ewidencyjnego, stąd wnioskodawca winien był wylegitymować się interesem prawnym w żądaniu takich informacji (art. 24 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Takiego interesu prawnego wnioskodawca nie posiada. We wniosku o rozgraniczenie nieruchomości, składanym do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) należy wskazać oznaczenie geodezyjne nieruchomości, nie zaś imiona i nazwiska właścicieli lub władających, ustalenie stron postępowania należy do organu. Z kolei wnioskodawca nie wykazał, by wszczął jakiekolwiek postępowanie sądowe, zatem by został obowiązany przez sąd do wskazania danych adresowych właściciela lub władającego sąsiednią nieruchomością. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że odwołujący może uzyskać od organu ewidencyjnego informacje o gruntach, budynkach lub lokalach niezawierających dane osobowe. Od powyższego postanowienia J. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jego uchylenia i zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania. Skarżący w uzasadnieniu skargi odwołał się do argumentacji zawartej w zażaleniu od postanowienia organu pierwszej instancji. Ponownie wskazał, że posiada własny, indywidualny interes prawny w żądaniu udzielenia mu informacji o sąsiedniej nieruchomości zawierających dane osobowe właścicieli (władających). Interes ten oparty jest na treści art. 144 i art. 153 Kodeksu cywilnego. Prawo do ochrony swojej własności może bowiem realizować mając pełne rozeznanie co do danych osobowych właściciela lub władającego sąsiednią nieruchomością. Składając poprawny wniosek o rozgraniczenie ma obowiązek wskazać właściciela sąsiedniej nieruchomości, aby zaś to uczynić musi mieć pewność, że nieruchomość ta posiada uregulowany stan prawny. Również wytaczając powództwo przed sądem powszechnym jest zobowiązany wskazać prawidłowo stronę biernie legitymowaną. Skarżący na poparcie swoich twierdzeń odwołał się do czterech orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację i wniósł o oddalenie skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że w toku postępowania administracyjnego nastąpiła zmiana stanu prawnego, a zaskarżone postanowienie wydane zostało już po nowelizacji ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne dokonanej ustawą z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz. U. Nr 76, poz. 489), która weszła w życie z dniem 7 czerwca 2010 r. Wobec tego, że wymieniona ustawa nie zawiera przepisów międzyczasowych odnoszących się do spraw wszczętych i niezakończonych, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa organ odwoławczy wydając w dniu [...] r. zaskarżone postanowienie winien był stosować przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Uwaga ta jest o tyle konieczna, gdyż organ odwoławczy nie zamieścił w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia materialnoprawnych przepisów, a powołał się jedynie na przepisy stosowane przez organ pierwszej instancji. Uchybienie to zdaniem Sądu nie wywarło wpływu na ostateczny wynik sprawy. Bezspornym jest bowiem, że wniosek skarżącego dotyczył udostępnieniu mu z ewidencji gruntów i budynków danych dotyczących właściciela lub władającego sąsiednią nieruchomością, a zatem danych osobowych podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W przeciwieństwie do innych danych ewidencji gruntów i budynków wymienionych w art. 20, które są jawne i dostępne (art. 24 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne), udostępnienie danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, oraz wydanie wypisu z operatu ewidencyjnego, zawierającego takie dane osobowe, może nastąpić na zasadach określonych w art. 20 ust. 5. Analiza treści tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy prowadzi do wniosku, że w zasadzie stanowi odpowiednik poprzedniego art. 24 ust. 3 (w przepisie tym mowa była tylko o wypisie z operatu ewidencyjnego zawierającego dane osobowe, zaś w art. 24 ust. 5 – oprócz wypisu także o udostępnieniu danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane osobowe). Na gruncie art. 24 ust. 5 pkt 3 dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe właścicieli i władających nieruchomością udostępnia się podmiotom innym niż wymienione w pkt 1 i 2 wówczas, gdy mają interes prawny w tym zakresie (art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Rozstrzygnięcie więc sporu między stronami uzależnione jest od oceny, czy skarżący posiada interes prawny w udostępnieniu mu danych osobowych (podanie imion i nazwisk) właścicieli i władających sąsiednią nieruchomością, stanowiącą działkę nr 1 w obrębie M. W orzecznictwie i doktrynie dominuje pogląd, że interes prawny winien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1694/97 – Lex nr 48702). Zatem, stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacja prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99 – Lex nr 47938). Ponadto podkreśla się, że jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, poza tym interes prawny powinien znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA 4537/03 – http: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew zarzutowi skarżącego w ustalonym przez organy administracji stanie faktycznym sprawy brak podstaw do przyjęcia, by przepisy art. 144 i art. 153 Kodeksu cywilnego przesądzały o posiadaniu interesu prawnego w żądaniu udostępnienia danych osobowych. Pierwszy z tych przepisów reguluje kwestię zakłócania korzystania z nieruchomości sąsiednich (tzw. immisji) w każdy sposób, jeżeli stopień zakłócenia przekracza zwykłą w stosunkach miejscowych miarę. Drugi z powołanych przepisów odnosi się do sytuacji, gdy granice sąsiednich gruntów stały się sporne i wskazuje na przesłanki rozgraniczenia. Zgodzić się przyjdzie ze stanowiskiem organów, że wszczęcie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości nie wymaga podania imienia i nazwiska osób będących właścicielami lub władającymi nieruchomością. W każdym razie nie stanowi przeszkody we wszczęciu takiego postępowania. Zasadniczo rozgraniczenie nieruchomości w początkowym stadium przeprowadza się w trybie administracyjnym (art. 29 i następne ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne), natomiast w procesie cywilnym rozgraniczenia można się domagać z pominięciem tego trybu wówczas, gdy do istoty sporu należy problem własności, a ustalenie przebiegu granicy między nieruchomościami w tym sporze ma charakter wtórny. Jednakże skarżący nie wykazał, a przynajmniej uprawdopodobnił w sposób graniczący z pewnością, niekoniecznie poprzez przedłożenie dokumentów, że w istocie powstał spór graniczny. Natomiast w odniesieniu do sporu na tle korzystania z sąsiedniej nieruchomości i zakłóceń przenoszących się na teren jego działki również i to roszczenie winno zostać uwiarygodnione w sposób pozwalający ocenić organowi ewidencyjnemu, że dane osobowe właściciela lub władającego są niezbędne do ochrony prawa własności skarżącego. Nie jest wystarczające samo ogólne powołanie się na ochronę własnego prawa podmiotowego, bez skonkretyzowania swego roszczenia względem podmiotu, którego danych osobowych żąda się od organu ewidencyjnego. Oczywiście do kompetencji organu nie zależy ocena zasadności takiego roszczenia, lecz wyłącznie ocena, czy udzielenie informacji zawierających dane osobowe, w przedstawionych przez wnioskodawcę okolicznościach faktycznych, znajduje usprawiedliwienie. Tym samym, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się udzielenia informacji z ewidencji zawierających dane osobowe. Przyjęcie odmiennego kierunku wykładni przepisu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne prowadziłoby do wniosku, że przepis ten jest zbędny, skoro w takiej sytuacji wystarczyłoby ogólne powołanie się na istnienie prawnego. Poza tym taka wykładnia pozostałaby w kolizji z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), w szczególności z art. 29 ust. 3, który stanowi, że dane osobowe udostępnia się na umotywowany wniosek, chyba że przepis innej ustawy stanowi inaczej. Zgodnie z tym co rozważono, ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne umożliwia każdemu uzyskanie wszelkich informacji zawartych w operacie ewidencyjnym z tym, że dane zawierające dane osobowe udostępnia się podmiotom niewymienionym w art. 24 ust. 5 pkt 1 i 2 wyłącznie po wykazaniu interesu prawnego w tym zakresie. Powoływanie się przez skarżącego na orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych jest o tyle chybione, że wymienione w skardze orzeczenia odnoszą się do odmiennego stanu faktycznego. W orzeczeniach tych wskazano ponadto, że poszukiwanie majątku dłużnika nie przesądza o interesie prawnym wierzyciela w domaganiu się udostępnienia danych osobowych dłużnika z operatu ewidencji gruntów i budynków. Pogląd taki zaakceptowany został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1030/09 i wskazane tam orzecznictwo). Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść zamierzonego celu, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, pomimo niepowołania przepisu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.