II SA/Gl 1148/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. i K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącą J. S., 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w uchylonej części, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta R. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie toczącej się z wniosku J. i K. małżonków S. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], k.m. [...], obręb [...]. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny zgodności przepisu art. 4 ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.) z art. 2, art. 165 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zażalenie na to postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wnieśli J. i K. S. zarzucając, że z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wystąpili już [...]r. Do wniosku dołączyli wszystkie wymagane przepisami dokumenty, opłacili również wycenę nieruchomości. W dniu [...]r. podtrzymali swój wniosek, a uchwałą z dnia [...]r. Rada Miejska w R. wyraziła zgodę na udzielenie im 80 % bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ich działki w prawo własności. W tym stanie rzeczy od kilku lat oczekują oni na wezwanie do uiszczenia ustalonej z tego tytułu opłaty. W tej sytuacji niezrozumiałym jest dla nich zawieszenie postępowania w stosunku do wniosku , który praktycznie został już rozpatrzony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 2 i art. 144 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ II instancji podał, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a. Postanowienie organu I instancji zostało bowiem doręczone w dniu [...]r, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Tym samym skoro zażalenie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu [...]r. to należało uznać, że zostało wniesione po dwunastu dniach od upływu terminu wynikającego z art. 141 § 1 k.p.a. Powyższe powoduje zaś, że nie było możliwe merytoryczne rozpatrzenie złożonego środka odwoławczego, a organ był zobowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. i K. S. domagali się ponownego rozpatrzenia ich zażalenia. Wskazali, że SKO nie doszukało się w aktach sprawy dowodu doręczenia im drugiego pisma zawierającego postanowienie Prezydenta Miasta R., które organ przesłał im ponownie i które otrzymali w dniu [...]r. Zażalenie tymczasem wnieśli oni od tego drugiego pisma. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się zarzutu skargi Kolegium podało, że istotnie nie doszukało się w aktach sprawy drugiego dowodu doręczenia postanowienia, gdyż dokument ten nie został przesłany z aktami sprawy przez organ I instancji. Po zapoznaniu się z dowodem doręczenia skarżącym drugiej przesyłki z dnia [...]r. którą odebrali oni w dniu [...]r. SKO uznało, że okoliczność ta nie ma jednak wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Pogląd ten organ oparł na ustaleniu, że kolejna przesyłka zawierająca postanowienie organu I instancji została wysłana w dacie gdy postanowienie to uzyskało już status ostateczności. Wysłanie po raz kolejny postanowienia do stron, nie otworzyło na nowo terminu do wniesienia zażalenia. Przyjęcie zaś odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, w której ostateczność aktu administracyjnego byłaby fikcją, bowiem poprzez wysyłanie aktu administracyjnego, który już wcześniej stał się ostateczny, możliwe byłoby otwieranie na nowo terminów do wnoszenia środków zaskarżenia, co przeczyłoby zasadzie pewności obrotu prawnego. Tym samym skoro pierwsze doręczenie postanowienia organu I instancji w dniu [...]r. nastąpiło skutecznie, to zażalenie wniesione czy to przez K. S., czy to przez jego małżonkę, winno nastąpić najpóźniej w dniu [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie, chociaż Sąd nie podzielił w pełni podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie był jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi i dostrzeżone naruszenia przepisów prawa uwzględnił z urzędu. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z uwagi na treść żądań skarżącym przyjdzie wyjaśnić, że w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd władny jest uchylić zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i wreszcie naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej zakresie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. Kontrolowany akt został bowiem w ocenie Sądu wydany z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zostało oparte na art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Norma wynikająca z przywołanego przepisu ma charakter bezwzględnie obowiązujący, jej dyspozycja wskazuje bowiem, że nie pozostawiono tu organowi odwoławczemu jakiejkolwiek sfery uznania. Stosownie do przepisu art. 141 § 2 k..p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu, już stanowi jego uchybienie jest to bowiem okoliczność obiektywna (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665, Biul. Skarb. 1997, nr 5, s. 32; wyrok NSA z dnia 18 października 1995 r., SA/Gd 2865/94, niepubl.). Wobec powyższych ustaleń istotną okazuje się data, w jakiej doręczono przedmiotowe postanowienie stronom postępowania. Nie ulega wątpliwości, że stronami tymi byli zarówno K. jak i J. S. bowiem wspólnie wystapili oni do Prezydenta R. o przekształcenie w prawo własności objętego ich wspólnością majątkową małżeńską prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] położonej w R. przy ul. [...]. Tym samym w ocenie Sądu organ był zobowiązany doręczyć postanowienia osobno każdej ze stron postępowania. Obowiązek taki wynika wprost z art. 40 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pisma. W sytuacji gdy oboje małżonkowie byli stronami postępowania sam fakt prawidłowego doręczenia postanowienia, od którego przysługuje zażalenie, jednemu z małżonków, nie ma bezpośredniego wpływu na bieg ustawowego terminu do wniesienia zażalenia przez drugiego z nich. Poza sporem w sprawie jest, że postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. zostało doręczone skarżącemu K. S. w dniu [...]r., a zatem liczony dla niego siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął we wtorek [...]r. Bezsporne jest jednak także, że postanowienie to doręczono J. S. dopiero w dniu [...]r., a zatem liczony dla niej termin do wniesienia zażalenia upłynął w poniedziałek [...]r. Ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że obie przesyłki z przedmiotowym postanowieniem zostały zaadresowane na J. i K. S. Odnosząc się do tej kwestii przywołać należy akceptowane przez skład orzekający stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2003 r.. II SA/Gd 1735/00, [w:] LEX Nr 203427. W orzeczeniu tym wyjaśniono, że sytuacji gdy w jednej kopercie przesyłany jest dwóm adresatom jeden egzemplarz decyzji brak jest podstaw do stwierdzenia, że domownik odebrał przesyłkę kierowaną do drugiego adresata, bowiem przesyłka ta jest tylko jedna i zostaje doręczona tylko osobie kwitującej jej przyjęcie. Osoba ta może jedynie umożliwić drugiemu adresatowi zapoznanie się z treścią decyzji. Nie jest to jednak równoznaczne z doręczeniem decyzji i rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zauważyć wreszcie należy iż ze stempla pocztowego umieszczonego na kopercie znajdującej się w aktach sprawy wynika, że zażalenie od postanowienia Prezydenta Miasta R. skarżący nadali w UP w S. w dniu [...]r., a zatem przed upływem siedmiodniowego terminu liczonego od daty doręczenia drugiej przesyłki. W tym stanie rzeczy Sąd działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia przez J. S. zażalenia na postanowienie Prezydenta R. z dnia [...]r. oraz w oparciu o art. 152 tej ustaw orzekł o niewykonalności tego aktu, w uchylonej części, do czasu uprawomocnienia wyroku. W oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił natomiast skargę na postanowienie SKO orzekające o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia przez K. S. O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie rozstrzygał w związku z brakiem stosownego wniosku skarżących, o jakim mowa w art. 210 § 1 p.p.s.a. Na skutek wyroku Sądu w obrocie prawnym pozostanie zatem postanowienie o stwierdzeniu uchybienia przez K. S. terminu do wniesienia zażalenia, a SKO w K. rozpozna merytorycznie zażalenie wniesione przez J. S.