II SA/Gl 1148/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach Krystyny Marchewki sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu oddala skargę. W wyniku wznowienia postępowania Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił rozstrzygnięcie z dnia [...] r. Nr [...] o zarejestrowaniu na rzecz W. B. oraz R. B. pojazdu marki [...], o nr rej. [...] o nr [...] i odmówił zarejestrowania tego pojazdu na rzecz wskazanych osób. Jak organ wyjaśnił w uzasadnieniu, postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte w wyniku sprzeciwu wniesionego przez Prokuratora Okręgowego w Gliwicach nr [...] z dnia [...] r. w odniesieniu do decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia [...] r. o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], na rzecz W. B. i R. B. Jak wynika z treści sprzeciwu, w toku śledztwa nadzorowanego przez Prokuraturę Okręgową w Gliwicach, sygn. [...] stwierdzono, że dokumenty przedłożone do rejestracji w/w pojazdu w postaci dowodu rejestracyjnego "Fahrzeugschein" oraz karty pojazdu -"Fahrzeugbrief są fałszywe. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie opinii biegłego z zakresu badań technicznych dokumentów z dnia 13 kwietnia 2011r., nr [...]. Fałszerstwo tych dokumentów potwierdzają informacje uzyskane od organów niemieckich. W trakcie postępowania Prokurator przedłożył prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r., sygn. akt [...], na podstawie którego A. L. została skazana za popełnienie przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., polegającego na podrobieniu m.in. umowy z dnia [...] r. kupna-sprzedaży samochodu m-ki [...] (pkt.73 wyroku), który to pojazd miał być zakupiony za granicą. Mając na względzie fakt, że postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 k.p.a. z wyłączeniem określonej w pkt 4 - Przesłane przez Prokuraturę Okręgową w Gliwicach orzeczenie to wskazuje w tej sprawie na nową okoliczność, która może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym stanie rzeczy, ze względu na zaistnienie podstawy uchylenia decyzji była przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (fałszu dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne) organ uchylił decyzje o rejestracji pojazdu. Jednocześnie, w związku z tym nie zostały spełnione warunki konieczne do wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, o których mowa w art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odwołaniu z dnia 12 czerwca 2015 r. W. B. wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Podkreśliła w szczególności to, że osoba która dopuściła się podrobienia dokumentów została prawomocnie ukarana grzywną, a ponadto od [...] r, tj. od dnia popełnienia czynu zabronionego minęło 5 lat. Wszystkie dane pojazdu, jej zdaniem, są prawdziwe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało powyższe rozstrzygnięcie w całości w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż ostateczna decyzja administracyjna ma charakter trwały. Jej weryfikacja możliwa jest tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych. Możliwości takie stwarza m.in. tryb wznowienia postępowania administracyjnego. Zaistnienie którejkolwiek I przesłanek określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub I45b § 1 k.p.a., przy braku przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 146 k.p.a., pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej. Organ I instancji uchylił dotychczasową decyzję ostateczną i wydał nowe rozstrzygnięcie o istocie sprawy wskazując na przesłankę fałszywości dowodów (dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe - art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zastosowanie wskazanego przepisu wymaga łącznego zaistnienia trzech wymogów: 1) w postępowaniu dowodowym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wystąpił fałszywy dowód, 2) sfałszowanie takiego dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, 3) fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Brak któregoś z tych wymogów oznacza - co do zasady – niedopuszczalność uznania wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania. Przepis art. art. 145 § 2 dopuszcza jednak wyjątek: z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wskazana możliwość uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jest konstrukcją wyjątkową. Oznacza to, że jej zastosowanie wymaga precyzyjnego ustalenia wystąpienia przesłanek wskazanego działania nadzwyczajnego, tj. oczywistości fałszu oraz niezbędności dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Zdaniem Kolegium, kwestia spełnienia pierwszego i trzeciego ze wskazanych wymogów zastosowania przepisu art 145 § 1 pkt 1 k.p.a nie budzi w niniejszej sprawie wątpliwości. Z opinii eksperta Laboratorium Wojewódzkiej Policji w K. z dnia [...] r., Nr [...] wynika, że dokument Fahrzeugbrief Nr [...] oraz Fahrzeugschein wydane na pojawi [...] o nr nadwozia [...] i nr rej. [...] zostały sfałszowane przez podrobienie. Także z informacji uzyskanych od władz niemieckich wynika, że w dokumentach tych dokonano fałszerstwa. Jednocześnie wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w R. uznał A. L. winną podrobienia umowy kupna - sprzedaży ww. pojazdu (pkt 73 opisu czynu). Wobec tego sfałszowane dokumenty był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Dokumenty te mają bowiem podstawowe znaczenie dla rejestracji pojazdu. Zaistniała także przesłanka druga - w odniesieniu do części dokumentów oparta na dopuszczalnym wyjątku, a w odniesieniu do umowy kupna - sprzedaży pojazdu - oparta na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. Poza umową kupna - sprzedaży pojazdu, sfałszowanie pozostałych dowodów nie zostało do tej pory stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, jednak należy przyjąć, że sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, czyli wznowienie jest także dopuszczalne jest na podstawie wyjątku określonego w art. 145 § 2 k.p.a. Jak podkreśla judykatura. "przez oczywistość fałszu dowodu należy (...) rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że jest on np. podrobiony (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2007 r.. 1OSK 41S 06. niepubl.). W tym samym orzeczeniu NSA podkreślił także - wprawdzie w odniesieniu do innego przedmiotu - że w takiej sytuacji zachodzi także drugi element wyjątku, czyli niezbędność dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego: "zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom stwierdzającym nieautentyczność jego cech identyfikacyjnych (sfałszowany numer nadwozia), stałoby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje także jego w właścicielom pewne uprawnienia, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. (...) osoby posługujące się takim dowodem, uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, co przecież nie jest prawdą. (...) Pozostawienie, zatem w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów, stanowiłoby poważna szkodę dla tak rozumianego interesu społecznego" (por. także: wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., OSK 134/10, niepubl). W skardze do sądu administracyjnego z dnia 15 listopada 2015 r. W. B. podnosi zarzut braku dostatecznych dowodów w sprawie oraz ograniczenia jej swobody w zakresie dysponowania samochodem. Wnosi o uchylenie zaskarżonych mnie decyzji oraz o umorzenie przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia decyzję tę poprzedzającego wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, musiała zostać oddalona. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca w całości w mocy decyzję Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił rozstrzygnięcie z dnia [...] r. Nr [...] o zarejestrowaniu na rzecz W. B. oraz R. B. pojazdu marki [...], o nr rej. [...] o nr [...] i odmówił zarejestrowania tego pojazdy na rzecz wskazanych osób. Kontrolowana decyzja została podjęta na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 i 5 w zw. z art. 145 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 1137 ze zm., dalej: u.p.r.d.). Ustalony stan faktyczny sprawy, nie kwestionowany przez skarżących, nie budzi wątpliwości. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. Nr [...] o zarejestrowaniu na rzecz W. B. oraz R. B. pojazdu marki [...], o nr rej. [...] o nr [...] była podjęta na podstawie nieprawdziwych (fałszywych) dowodów, w tym wystawionych przez organy niemieckie dokumentu w postaci dowodu rejestracyjnego oraz karty pojazdu. Stosownie do postanowień art. 72 ust 1 pkt. 1, 2 i 5 u.p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji o rejestracji, rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu, karty pojazdu, jeżeli była wydana oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Jest oczywiste nie wymaga to uzasadnienia, że przepis wskazując na dokumenty będące podstawą rejestracji, odnosi się tylko do dokumentów prawdziwych. Ponadto, warunki określone w art. 72 ust. 1 u.p.r.d. muszą zostać spełnione łącznie, stąd nawet brak jednego z wymaganych dokumentów potwierdzających ich spełnienie, czy też jego "nieprawdziwość" skutkują odmową rejestracji. Dowód własności pojazdu tj. umowa zakupu przedmiotowego samochodu z dnia [...] r, co potwierdza prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r., sygn. akt [...], na podstawie którego A. L. została skazana za popełnienie przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., była podrobiona (sfałszowana). Podobnie dowód rejestracyjny oraz karta pojazdu (także sfałszowane), przy czym w odniesieniu do tych dokumentów nie ma (nie było na dzień wydawania decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe) wyroku sądowego potwierdzającego fałszerstwo. Mimo tego Sąd aprobuje stanowisko przyjęte przez organ I instancji, a w ślad za nim i przez organ odwoławczy, iż do tej sytuacji mogła znaleźć zastosowanie norma zawarta w art. 145§ 2 k.p.a., zgodnie z którą z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Sfałszowanie dowodów tj. dokumentu w postaci dowodu rejestracyjnego oraz karty pojazdu było oczywiste, zaś dopuszczenie do ruchu pojazdu zarejestrowanego na podstawie fałszywych dokumentów powoduje nie tylko poważną szkodę dla interesu społecznego (korzystanie z publicznego uprawnienia uzyskane z pogwałceniem elementarnych wymogów), ale jest także niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego bowiem nie jest pewne czy pojazd taki może (powinien) w ogóle zostać dopuszczony do ruchu, a w szczególności czy spełnia wymogi dotyczące bezpieczeństwa koniecznego do udziału w ruchu drogowym. Niezależnie jednak od tego czy zaistniały podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 145§ 2 k.p.a. została spełniona przesłanka wznowieniowa określona w pkt. 5 tego przepisu. Ze względu na prawomocny wyrok sądu karnego, potwierdzający fakt sfałszowania umowy kupna samochodu przez skarżącą oraz jej męża, stanowiącą dowód własności pojazdu w rozumieniu art. 72 ust 1 pkt. 1 u.p.r.d., wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Okoliczność ta, co należy podkreślić, dotyczy faktu prawotwórczego dla załatwienia sprawy rejestracji pojazdu. Jednocześnie, ze względu na niespełnienie wymagań dotyczących rejestracji pojazdu w dacie wydania decyzji przez organy orzekające w sprawie (analogicznych jak obowiązujące w momencie rejestracji w roku [...]), polegających na braku tytułu własności, dowodu rejestracyjnego oraz karty pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt. 1,2 i 5 u.p.r.d.) zasadną była odmowa rejestracji samochodu. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze przyjdzie zauważyć, iż w trakcie postępowania zgromadzono dowody pozwalająca na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, jak również dokonano ich właściwej oceny. Natomiast co do ograniczenia możliwości dysponowania samochodem przez skarżącą Sąd wyjaśnia, że nawet gdyby była ona właścicielem samochodu (a nie jest to przesądzone ze względu na sfałszowany tytuł własności), to i tak w świetle obowiązujących przepisów prawa znajdują one uzasadnienie. Mając powyższe na względzie Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów mogących mieć wpływ na wynik sprawy i uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującym i powołanym wyżej prawem, a w związku z tym na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił – jak w wyroku