II SA/Gl 1153/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi O. L. (L.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 maja 2023 r. nr WINB-WOA.7721.122.2023.JB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odrzucić skargę. Decyzją nr [...] znak: [...] z dnia 24 lutego 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. (dalej: "PINB"), działając na podstawie art. 49e pkt 1 w zw. z art. 48a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej: "Pr.bud.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), nakazał O. L. (dalej: "Strona", "Skarżący") rozbiórkę utwardzonego placu składowego na działce nr [...] przy ul. [...] w K. , przeznaczonego na przechowywanie maszyn i sprzętu rolniczego oraz płodów rolnych, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w związku z niezłożeniem przez Inwestora w wymaganym terminie wniosku o legalizację ww. obiektu. W uzasadnieniu organ podał, że w związku z powziętą informacją w sprawie wybudowania na opisanej wyżej działce placu składowego wraz z ogrodzeniem z elementów betonowych zostały przeprowadzone czynności kontrolne. Nieruchomość jest własnością zmarłego A. S. . Jednym ze spadkobierców jest jego córka J.S. , obecnie zarządzająca ww. nieruchomością, a drugim spadkobiercą jej zmarły w 2018 r. brat K. S. . Działka nr [...] nie posiada uregulowanego stanu prawnego. W wyniku kontroli stwierdzono, w północnej części ww. działki usytuowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny, budynek gospodarczy i budynek byłej stolarni. Przy południowo - zachodniej granicy działki nr [...] wybudowane jest ogrodzenie z prefabrykowanych elementów betonowych o długości 50,50 m i wysokości ok. 2,31 m, objęte odrębnym postępowaniem. Wzdłuż ogrodzenia wykonany jest plac z drogowych płyt betonowych (o wymiarze 1 płyty - 3,00 x 1,50 m) na powierzchni o długości ok. 66,00 m i szerokości od ok. 13,25 m - 14,08 m - 14,12m. Wjazd na ww. plac dostępny jest od strony ul. [...] z gruntowego terenu działki nr [...]. Na utwardzonym placu znajdowały się maszyny rolnicze oraz skoszona trawa w stosie. W trakcie kontroli ustalono, że Inwestorem budowy utwardzonego placu składowego jest obecnie Skarżący, który wymienioną inwestycję wykonał w latach 2019-2020, bez zezwolenia budowlanego, jedynie za ustną zgodą J.S. . Skarżący oświadczył do protokołu kontroli, że prowadzi własne gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 100 hektarów, na terenie Gminy [...], na nieruchomości związanej z uprawami roślinnymi. W latach 2019-2020 wykonał utwardzenie terenu na działce nr [...] w celu uzyskania rolniczego placu gospodarczego. W ocenie PINB powstały obiekt budowlany - plac składowy utwardzony drogowymi płytami betonowymi wykorzystywany do składowania płodów rolnych, maszyn i sprzętu rolniczego, należało zakwalifikować jako budowlę, której definicja zawarta jest w art. 3 pkt 3 Pr.bud., ponieważ stanowi wyodrębnioną technicznie całość. Jednocześnie wykonanych robót o powierzchni ok. 912m2 nie można było zdaniem organu uznać za utwardzenie, o którym mowa w art. 29 ust. 4 pkt 4 Pr.bud. Organ postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. Nr [...] znak: [...]wstrzymał budowę utwardzonego placu składowego na działce nr [...] i poinformował Inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Po rozpoznania wniosku Inwestora, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2022r. znak WINB-WOA.7722.56.2022.AG odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie. Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 31 maja 2022r. znak [...] stwierdził niedopuszczalność złożonego zażalenia na ww. postanowienie. Zdaniem organu w sprawie zachodzi przesłanka z art. 49e pkt 1 Pr.bud. dotycząca niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, która skutkuje nakazem rozbiórki. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 2 marca 2023 r. Strona w dniu 14 marca 2023 r., złożyła odwołanie od wymienionej decyzji podnosząc naruszenie: - art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego oraz zbadanego w sposób dowolny i wybiórczy materiału dowodowego, - art. 3 pkt.3 Pr.bud. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Skarżący na działce nr [...] wykonał budowlę w postaci placu składowego, podczas gdy Skarżący wykonał jedynie roboty budowlane w postaci utwardzenia terenu, - art. 29 ust 4 pkt 4 Pr.bud. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni polegającej na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że Skarżący dokonał jedynie utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej, a nie budowy placu składowego, - art. 49e pkt. 1 w zw. z art. 48a Pr.bud. poprzez ich błędne zastosowanie i nakazanie rozbiórki placu składowego, pomimo, że roboty wykonane przez Skarżącego nie stanowiły budowy obiektu budowlanego a jedynie wykonanie robót budowlanych, przez co nie było podstaw do nakazania skarżącemu rozbiórki. W uzasadnieniu Skarżący wskazał na dowolność w ocenie materiału dowodowego, organ nie zbadał bowiem do jakich celów, przed wykonaniem ww. robót, wykorzystywana była część działki, której utwardzenia dokonał Skarżący. Organ błędnie ocenił także dowód z oględzin terenu, ponieważ nie zauważył, że jedynie część działki jest ogrodzona a ogrodzenie nie zamyka się i nie tworzy wydzielonej części na nieruchomości, z której korzysta Skarżący. Zdaniem Skarżącego w uzasadnieniu organ nie wskazał żadnych dowodów na poparcie stwierdzenia, że robót nie można było uznać za utwardzenie, o którym mowa w art. 29 ust. 4 pkt 4 Pr.bud. Organ nie dostrzegł, że nieruchomość ta była wcześniej wykorzystywana na skład drewna dla tartaku. Pominięto również fakt, że plac obecnie wykorzystywany przez Skarżącego został wcześniej utwardzony przy użyciu kamienia drogowego przez osoby prowadzące tartak, których to przesłuchania organ zaniechał. Skarżący jedynie ułożył płyty betonowe na utwardzonym uprzednio terenie celem poprawy jakości nawierzchni, zatem trudno zgodzić się z twierdzeniem organu, że było to wybudowanie placu składowego. Skarżący wskazał również na konieczne elementy placu składowego, w tym ogrodzenia, zabezpieczenia, sztucznego oświetlenia, instalacji przeciwpożarowej oraz przystosowania do poruszania się środków transportowych. Nieruchomość nie spełnia tych kryteriów. Podkreślił, że plac składowy musi być miejscem wydzielonym, ogrodzonym oraz posiadać odpowiednie zabezpieczenia, bez których nie może spełnić podstawowej funkcji jaką jest należyte zabezpieczenie przechowywanych, składowanych na nim produktów. Nadto działka nie jest dostosowana do poruszania się po niej magazynowych środków transportu. Działka nie została w całości utwardzona, a jedynie w części. Wskazał, że działka nie była wykorzystywana przez Skarżącego w charakterze placu składowego, pełniła rolę miejsca przeładunku. Działka nie spełnia roli placu składowego dla działalności Skarżącego, który prowadzi 100 hektarowe gospodarstwo rolne - uprawia zboża, rzepak i kukurydzę, a żadne z wymienionych płodów rolnych po ich zebraniu nie może być składowane na wolnym powietrzu na placach składowych. Skarżący podkreślił, że wykonane roboty nie mieszczą się w kategorii, o której mowa w art. 3 pkt 3 Pr.bud. Po rozpatrzeniu odwołania Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB") decyzją z dnia 17 maja 2023 r. nr WINB-WOA.7721.122.2023.JB, w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Pr.bud., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił aktualny stan sprawy. W dalszej części w powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż sporna nawierzchnia nie jest budynkiem ani obiektem małej architektury, biorąc jednak pod uwagę jej przeznaczenie (składowanie materiałów budowlanych, przyczep, maszyn rolniczych i roślinności) oraz fakt wybudowania ogrodzenia powoduje, że plac można uznać za całość techniczno-użytkową, a w konsekwencji za budowlę, co zostało potwierdzone zdjęciami stanowiącymi załącznik do protokołu z czynności kontrolnych z dnia 20 maja 2021 r., wyciągiem z geoportalu oraz oświadczeniem Strony. Następnie podał, że gdyby Inwestor zamierzał tylko polepszyć przejazd przez działkę, nie składowałby na przedmiotowym utwardzeniu maszyn, materiałów budowlanych i roślinności. Podkreślił, że Inwestor ogrodził plac składowy oraz wskazał w odwołaniu, że do prowadzenia gospodarstwa konieczne jest posiadanie miejsca, w którym dokonuje się przeładunku i na potrzeby gospodarstwa rolnego stworzył "rolniczy plac gospodarczy". ŚWINB wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie nakazu rozbiórki ma charakter decyzji związanej, a organ nie stwierdził, że nie ma podstaw do wzruszenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 22 maja 2023 r. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (nadaną dnia 23 czerwca 2023 r.). Skarżący podniósł zarzuty naruszenia: art. 49e pkt 1 w zw. z art. 52 ust. 1 zd. 2 Pr.bud. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a także art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i aktualnego w stosunku do daty decyzji zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnego ustalenia stanu faktycznego i doprowadziło do błędnej subsumpcji, a co za tym idzie niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także dopuszczenie dowodów z dokumentów – dokumentacji fotograficznej przedstawiającej stan utwardzenia terenu. W powołaniu na art. 52 Pr.bud. zwrócił uwagę, że roboty na dzień wydania decyzji z dnia 24 lutego 2023 r. zostały już zakończone. Skarżący nie wykonywał innych prac poza ułożeniem płyt betonowych. Wskazał, że nieruchomość była użyczana także lokalnemu przedsiębiorcy z branży transportowej, który używa tej działki jako plac postojowy i który przeprowadził prace kończące stan aktualny zgodny z załączonymi do skargi zdjęciami. Podniósł także, że organ oparł się na ustaleniach z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 20 maja 2021 r., które były nieaktualne na dzień orzekania, gdyż roboty budowlane związane z utwardzeniem terenu i inne prace zostały zakończone. Podkreślił, że nie ma możliwości wykonania rozbiórki utwardzenia terenu, gdyż nie dysponuje przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. Właściciele ww. nieruchomości nie życzą sobie, aby Skarżący podejmował jakiekolwiek działania względem ich nieruchomości. W ocenie Skarżącego brak było podstaw do nałożenia obowiązku na skarżącego, będącego jedynie inwestorem części ww. robót budowlanych - utwardzenia. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1585/18) wskazał, że wybór podmiotu zobligowanego do wykonania określonych obowiązków powinien być zawsze determinowany możliwością ich legalnego wykonania. Do organu nadzoru budowlanego należało zatem zbadanie, czy przedmiotowe roboty budowlane zostały zakończone oraz czy Inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast w myśl regulacji zawartej w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Upływ tego terminu sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny wniesioną skargę odrzuca się na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 maja 2023 r. nr WINB-WOA.7721.122.2023.JB utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 24 lutego 2023 r. nr [...] znak: [...]nakazująca rozbiórkę utwardzonego placu składowego na działce nr [...] przy ul. [...] w K. , wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia skargi na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w terminie trzydziestu dni od dnia jej doręczenia za pośrednictwem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, została doręczona Skarżącemu w dniu 22 maja 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy - karta bez numeru). Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego nadaną przesyłką poleconą w polskim urzędzie pocztowym w dniu 23 czerwca 2023 r., czym uchybił trzydziestodniowemu terminowi przewidzianemu w art. 53 § 1 p.p.s.a. Skarga nie zawierała wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadnienie skargi również nie wskazywało żadnych okoliczności, które mogłyby być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. Termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upłynął bezskutecznie w dniu 21 czerwca 2023 r. i nie był dniem wolnym od pracy. Uwzględniając powyższe, stosownie do regulacji zawartej w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd, uznając skargę za wniesioną z uchybieniem terminu, orzekł jak w sentencji postanowienia.