II SA/Gl 1161/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w tytułu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia w kwestii wniosku strony skarżącej o zmianę postanowienia Sądu z dnia 26 listopada 2010 r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia postanawia: odmówić zmiany postanowienia Sądu z dnia 26 listopada 2010 r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] r., nr [...], którym wymierzono Spółce karę w wysokości 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych z tytułu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia motywując go zagrożeniem wystąpienia znacznej szkody po stronie skarżącej Spółki. Wskazano, że uiszczenie wymierzonej kary narazi Spółkę na dotkliwą szkodę majątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, a może prowadzić do zachwiania sytuacji finansowej i powstania zaległości płatniczych, gdyż obecnie, po zakończeniu inwestycji, strona nie dysponuje rezerwami finansowymi umożliwiającymi zamrożenie tak znacznej kwoty. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 r. Sąd, na podstawie art. 61 § 3 oraz § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwana dalej p.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że przedmiotowy wniosek, poza ogólnikowymi sformułowaniami dotyczącymi potencjalnego zagrożenia płynności finansowej, nie podaje jakichkolwiek informacji przemawiających za jego uwzględnieniem, a nadto nie został on poparty odpowiednimi dokumentami, z których wynikałyby dane obrazujące sytuację strony. Dalej powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono, że to w interesie strony leży dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów potwierdzających okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. W dniu [...] r. A. W. podający, że działa w imieniu "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 listopada 2010 r. oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Sąd postanowieniem z dnia 18 lutego 2011 r. odrzucił powyższe zażalenie ze względów formalnych. W piśmie z dnia [...] r. strona skarżąca reprezentowana przez Prezesa Zarządu zawarła ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku powtórnie wskazano, że nieuzasadnione uiszczenie wymierzonej kary narazi Spółkę na dotkliwą szkodę majątkową, a w sytuacji niedawnego zakończenia inwestycji i wobec konieczności terminowego wywiązywania się zarówno ze zobowiązań wobec Skarbu Państwa, jak i należności pracowniczych, zdolności finansowe Spółki są ograniczone. Zapłata tak wysokiej kary - zdaniem reprezentującego Spółkę Prezesa Zarządu – nie może odbyć się bez zachwiania kondycji finansowej przedsiębiorstwa, a w konsekwencji zaległości płatniczych. Na dowód powyższych twierdzeń do wniosku został dołączony bilans Spółki sporządzony na dzień [...] r. oraz rachunek zysków i strat w wersji porównawczej za bieżący i ubiegły rok obrotowy (odpowiednio za [...] r. oraz [...] r.). Powołano się również na sytuację finansową na dzień [...] r. przedstawioną w poprzednim piśmie strony z dnia [...] r. Dalej autor wniosku podkreślił, że dotkliwa szkoda majątkowa nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdyż uiszczenie kary spowoduje konieczność podjęcia działań likwidacyjnych skarżącej Spółki, a "następstw tych działań nie będzie można już cofnąć i przywrócić do stanu pierwotnego". W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. organowi administracji doręczno odpis pisma z dnia [...] r. jednocześnie informując o możliwości ustosunkowania się - w terminie trzech dni - do wniosku tam zawartego o wstrzymanie wykonania aktu, jednak wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i § 3 tego artykułu, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W ocenie Sądu ponowny wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie wskazuje na nowe okoliczności ani na ich zmianę uzasadniającą uchylenie postanowienia Sądu z dnia 26 listopada 2010 roku i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki, o których mowa w tym przepisie należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy akt administracyjny, którego wstrzymania zażądano, zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi, akt ten zostanie wzruszony. W realiach rozpoznawanej sprawy chodzi więc o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane uiszczeniem przez skarżącą Spółkę wymierzonej kary, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uchylenia zaskarżonego postanowienia zapłata ta nie powinna być dokonywana. Z przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania aktu przez sąd może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że strona - w tym przypadku skarżąca Spółka - obowiązana jest wskazać okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają wniosek. Sąd nie orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu z urzędu, a wobec tego nie może stwierdzić, czy wykonanie aktu zagraża powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jeżeli strona nie przytoczy w tym zakresie wystarczających okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1041/08, Lex nr 527673). W rozpoznawanej sprawie "A" Sp. z o.o. we W. nie przedstawiła takich okoliczności ani dokumentów, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Zdaniem tutejszego Sądu strona skarżąca ograniczyła się do przedstawienia danych, które są zbyt ogólnikowe, aby na ich podstawie możliwe było uznać zasadności przedmiotowego wniosku. Po pierwsze zauważyć przyjdzie, że dołączone do pisma dokumenty obrazujące sytuację finansową Spółki zostały sporządzone na dzień [...] r., podczas, gdy wniosek został złożony w dniu [...] r. Bez wątpienia Spółka mogłaby w tej sytuacji – jak to uczyniła poprzednio w piśmie z dnia [...] r. dołączając dane finansowe na dzień [...] r. – zaprezentować bardziej aktualne informacje o jej kondycji finansowej, pozwalające na stwierdzenie, jaki jest stan Spółki na dzień złożenia wniosku. Ponadto na podstawie przesłanych dokumentów trudno ocenić jest sytuację finansową Spółki od strony płynności finansowej, a to ten czynnik - a nie strata osiągana przez przedsiębiorstwo - decyduje niewątpliwie o możliwości lub jej braku zapłaty wymierzonej kary. Z analizy pozycji bilansowych występujących na dzień [...] r. po stronie aktywów i pasywów bieżących wynika bowiem, że Spółka posiada należności krótkoterminowe w kwocie ponad 5 (pięciu) milionów złotych, natomiast zobowiązania krótkoterminowe wynoszą ponad 16 (szesnaście) milionów złotych, jednak nie oznacza to, że są one wymagalne w tym samym czasie, tym bardziej, że jedną ze składowych zobowiązań krótkoterminowych są inne zobowiązania wobec jednostek powiązanych w wysokości około 12 (dwunastu) milionów złotych. Spółka mogła przedstawić inne dokumenty finansowe np. wiekowanie należności i zobowiązań, z których wynikałoby, w jakim okresie przypadają terminy płatności wierzytelności wykazanych na dzień bilansowy i tym samym mogłoby dokumentować fakt, że płynność finansowa przedsiębiorstwa jest zagrożona. Podkreślenia wymaga również, że na koniec grudnia Spółka wykazała stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach w kwocie 554 203 (pięćset pięćdziesiąt cztery tysiące dwieście trzy) złote, brak zobowiązań pracowniczych, a zobowiązania w stosunku do Skarbu Państwa były niższe od należności z tego tytułu. Podobnie sytuacja kształtowała się według danych na [...] r. oraz na [...] r., co pozwala twierdzić, że Spółka nie miała trudności z regulowaniem zobowiązań zarówno publicznoprawnych, jak i wobec pracowników. Natomiast porównując dane na koniec [...] r. oraz na koniec grudnia [...] r. nie sposób zauważyć znaczącej zmiany po stronie pasywów w pozycji "kapitał (fundusz) zapasowy" w wysokości 2 (dwóch) milionów złotych, co do którego nie złożono żadnych wyjaśnień, a niezbędne do oceny wniosku informacje mogłyby wynikać z dokumentu "zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym", sporządzanego na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.), a jeżeli Spółka nie ma obowiązku jego sporządzania, z "informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia" (ust. 2 pkt 3 powołanego wyżej przepisu). Co prawda zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o rachunkowości obowiązek sporządzania sprawozdania finansowego złożonego miedzy innymi z bilansu, rachunku zysków i start oraz z wyżej wymienionych dokumentów ma być zrealizowany najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od dnia bilansowego, niemniej Spółka – w celu uprawdopodobnienia poniesienia znaczącej szkody – może takie dokumenty opracować na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych w każdym czasie. Podsumowując należy stwierdzić, że ograniczenie się do twierdzeń, że uiszczenie wymierzonej kary w wysokości 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych spowoduje zachwianie kondycji finansowej Spółki, a w konsekwencji zaległości płatniczych, a nawet konieczność podjęcia działań likwidacyjnych bez poparcia tego odpowiednimi dokumentami czy wyliczeniami, nie jest wystarczające do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania aktu będącej wyjątkiem od zasady wykonalności takich aktów. Jako środek tymczasowej ochrony strony skarżącej do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd jej zastosowanie powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami wskazującymi na istnienie realnego zagrożenia wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 61 § 3, § 4 oraz § 5 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.