II SA/Gl 1161/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi E.Z. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332), nakazał skarżącemu E. Z.: 1) doprowadzenie otworu okiennego w ścianie północno-zachodniej na poddaszu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr [...] w T., do stanu zgodnego z prawem poprzez jego zamurowanie materiałem niepalnym w klasie odporności ogniowej nie niższej niż REI 60, 2) rozbiórkę schodów zewnętrznych drewnianych, prowadzących do pomieszczenia na poddaszu – w terminie do dnia 30 listopada 2017 r. W uzasadnieniu organ powołał się na wynik oględzin nieruchomości z dnia 30 maja 2017 r. oraz analizę zdjęć Street View z lipca 2013 r. Na tej podstawie organ ustalił, że co prawda poprzednio w ścianie granicznej przedmiotowego budynku znajdował się otwór okienny, lecz był zamurowany. Następnie otwór ten został powiększony, a w jego części zamontowano stolarkę okienną PCV. Taki stan rzeczy należy kwalifikować jako przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane, która wymagała uprzednio zgłoszenia. Jako przebudowę należało też uznać wykonanie schodów drewnianych zewnętrznych w odległości 25 cm od granicy, prowadzących do pomieszczenia na poddaszu. Roboty te wykonano samowolnie. Ich legalizacja nie jest jednak dopuszczalna, bowiem naruszono wymogi § 12 ust. 1 oraz ust. 5 pkt 1 rozp. Min. Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422). Stąd też organ I instancji dopatrzył się konieczności wydania nakazu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że na strychu przedmiotowego budynku od lat 60-tych ub. wieku znajdowała się wnęka okienna i okno w dolnej części domu. Wnęka ta została najpierw założona deskami, a potem ułożono pustaki i otynkowano ścianę północną. Gdy zaś idzie o schody, to mają one charakter tymczasowy, gdyż zamierza uzyskać pozwolenie na budowę schodów murowanych, oddalonych od granicy. Stąd też skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją, domagając się przesłuchania wskazanych świadków. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i nakazał skarżącemu zamurowanie przedmiotowego otworu okiennego oraz rozbiórkę schodów zewnętrznych. W uzasadnieniu organ podał, że prawidłowo przedmiotowe roboty zakwalifikowano jako przebudowę budynku mieszkalnego. Wykonany samowolnie otwór okienny narusza wymogi z §§ 12 ust. 1, 272 ust. 3 i 235 ust. 2 rozp., określających wymogi sytuowania okien, gdyż jest usytuowany w ścianie granicznej z dwoma działkami sąsiednimi. Z kolei wykonanie schodów w odległości ok. 25 cm od granicy, narusza § 12 ust. 1 pkt 5 rozp. Tym samym naruszenie wymogów w zakresie odległości od granicy jest przeszkodą w legalizacji robót. Nie jest zatem możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Stąd też organ I instancji błędnie zastosował tryb postępowania, gdyż możliwe było jedynie nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że skoro przedmiotowy otwór okienny został zamurowany, to nie istniał. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 3 pkt 7a ustawy z 1994 r. – Prawo budowlane. Jego zdaniem, wykonane prace nie miały bowiem charakteru przebudowy, gdyż nie doszło do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego, będącego budynkiem mieszkalnym. Wykonanie otworu okiennego oraz prowizorycznych schodów stanowi jednak jego ulepszenie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 524/07). Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podał, że przedmiotowe schody zostały już rozebrane. Jego zdaniem, okoliczności niniejszej sprawy oraz trudna sytuacja materialna skarżącego winna uzasadniać odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w trybie art. 9 Prawa budowlanego. Nadto, wniósł o odroczenie rozprawy sądowej. Pełnomocnik uczestniczki postępowania H. M. (właścicielki nieruchomości sąsiedniej z wyodrębnioną częścią budynku, będącego przedmiotem postępowania), wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy nadzoru budowlanego nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trafnie organy obu instancji zakwalifikowały roboty budowlane, polegające na wykonaniu otworu okiennego w ścianie granicznej oraz realizacji drewnianych schodów zewnętrznych, prowadzących na poddasze w odl. ok. 25 cm od granicy do kategorii przebudowy budynku. Pojęcie takich robót zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1202). W wyniku wykonania przedmiotowych robót doszło do zmiany parametrów użytkowych i technicznych budynku mieszkalnego. Ich celem było oświetlenie pomieszczeń na poddaszu i uzyskaniu od nich dostępnych od zewnątrz. Taki stan rzeczy wynika wprost z twierdzeń skarżącego, podniesionych w jego wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Roboty te nie są wszak remontem (art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego), skoro schody nie istniały, a pierwotnie wykonany otwór okienny istniał jedynie w części budynku, przeznaczonej na własność uczestniczce postępowania w wyniku zniesienia współwłasności poprzez wydzielenie odrębnych części. Skarżący przyznał też, że otwór okienny został wypełniony, a ściana otynkowana. Wygląd ściany granicznej bez otworu okiennego na poddaszu dokumentuje materiał fotograficzny Street View z lipca 2013 r. Następnie skarżący dokonał wykucia nowego, większego otworu okiennego po jego stronie budynku. Granica nieruchomości biegnie zaś poprzez budynek i wzdłuż ściany z otworami (vide: mapa z naniesionymi otworami i schodami, w toku oględzin z dnia 30 maja 2017 r.). Nie budzi żadnych wątpliwości, że sąsiednie nieruchomości jako zabudowane stanowią działki budowlane. Aczkolwiek organy obu instancji nie ustaliły precyzyjnie daty wykonania przez skarżącego otworu okiennego oraz schodów zewnętrznych, to jednak nie budzi wątpliwości, że roboty te podlegały reglamentacji Prawa budowlanego. Ich wykonanie wymagało pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy – w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r., a po tej dacie zgłoszenia zgodne z art. 29 ust. 2 pkt 1b w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy (w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 16 grudnia 2016 r., Dz. U. z 2016 r. poz. 2255). Jest poza sporem, że skarżący roboty te wykonał samowolnie. Zatem organy nadzoru budowlanego zobligowane były do podjęcia działań w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 Prawa budowlanego. Zasadnie jednak organ odwoławczy stwierdził, że nie jest możliwe wydanie nakazów celem doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Przepisy §§ 12 ust. 1, 272 ust. 3 i 235 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 rozp. w sprawie warunków technicznych..., wyżej powołanego, wykluczają bowiem wykonanie otworu okiennego w ścianie granicznej budynku jako ścianie oddzielenia przeciwpożarowego. Z kolei schody zewnętrzne mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy działki budowlanej. Naruszenie przepisów techniczno-budowlanych stanowiło zatem prawną przeszkodę w legalizacji samowolnie wykonanych robót. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że zgodnie z deklaracją skarżącego, schody mają charakter jedynie tymczasowy. Nie zostały one rozebrane do daty wydania zaskarżonej decyzji, czego dowodzi wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W ocenie sądu administracyjnego nie mógł też odnieść skutku zarzut niezastosowania trybu odstępstwa z art. 9 Prawa budowlanego. Przedmiotowy otwór okienny usytuowany jest bowiem w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego i w granicy dwóch działek budowlanych, co dokumentuje przywołana wyżej mapa. Trudna sytuacja majątkowa skarżącego nie może być uznana za szczególnie uzasadniony przypadek. Skarżący może poprawić sytuację bytową rodziny, wykonując legalnie roboty budowlane – przy rozważeniu możliwości wykonania otworu okiennego w połaci dachowej, skierowanej na własną działkę. Schody zewnętrzne zostały zaś wykonane w konstrukcji drewnianej. Ich tymczasowy charakter nie mógł też uzasadniać odstąpienia od ingerencji organów nadzoru budowlanego. Skład orzekający nie znalazł też żadnych podstaw do odroczenia rozprawy celem zajęcia przez pełnomocnika skarżącego, w związku z dokonaną rozbiórką tych schodów. Stąd też wniosek oddalono jako nieuzasadniony na podstawie art. 109 i 110 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 tej ustawy, skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy. ec