II SA/Gl 1165/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. W.-B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie dokonania oceny stanu technicznego obiektu 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 11 lipca 2016 r. skarżąca A. W.-B. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej, jakiej dopuścił się Zarząd "A" w B. w budynkach przy ul. [...] nr [...] oraz nr [...] (stanowiącym jej współwłasność) oraz nakazania usunięcia nielegalnie wykonanych w ścianie budynku nr [...] instalacji kominowych i otworów, a także przywrócenia tej nieruchomości do stanu poprzedniego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w dniu [...] r. powiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy czterech przewodów kominowych, a następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), nałożył na inwestora, tj. "A" obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych, związanych z budową przewodów kominowych na poziomie II piętra – w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania oraz określenia sposobu naprawy i doprowadzenia tych przewodów kominowych do stanu zgodnego z prawem – w terminie do dnia 10 października 2016 r. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego podał, że przedmiotowe przewody kominowe zostały wykonane niezgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją z dnia [...] r., bowiem miały być wykonane przy licu ściany szczytowej budynku nr [...] jako dobudowa, a zostały wbudowane w graniczącą ścianę sąsiedniego budynku nr [...]. Organ wyjaśnił też, że prowadzi odrębne postepowanie w sprawie naruszenia konstrukcji ściany szczytowej budynku nr [...] w trakcie robót budowlanych, związanych z planowaną budową przewodów kominowych w ścianie budynku nr [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. W.-B., zarzucając objęcie ekspertyzą jedynie robót wykonanych na II piętrze budynku i pominięcie faktu, że przewody kominowe w murze budynku nr [...] przebiegają od I piętra do poddasza oraz faktu wykonania w ścianie tego budynku obejść żelbetonowych stropów budynku [...] dla drugiego komina posadowionego w tym budynku. Jej zdaniem, nakazem wykonania ekspertyzy należało bowiem objąć całość robót, naruszających budynek nr [...]. Jednakże zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy umorzył postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 oraz art. 123 § 1 kpa. Zdaniem organu, żaląca się nie może uzyskać przymiotu strony w postępowaniu, dotyczącym nałożenia obowiązku w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Nie jest bowiem uczestnikiem procesu budowlanego, ani też właścicielem, czy zarządcą nieruchomości, na której wykonano przedmiotowe roboty budowlane. Dla poparcia stanowiska przywołano orzecznictwo sądowe. W skardze do sądu administracyjnego A. W.-B. domagała się uchylenia powyższego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 10 § 1, art. 28 oraz art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa, a także art. 81c ust. 1-3 ustawy – Prawo budowlane. Jej zdaniem, skoro przepis art. 81c ust. 3 Prawa budowlanego, nie zawiera żadnego ograniczenia osób uprawnionych do wniesienia zażalenia i nie odsyła do ust. 1 tego przepisu, krąg stron należy ocenić wg przysługującego im statusu w całym postępowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1224/12 oraz wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt OSK 2084/14). Nie jest zatem dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego bez udziału stron. Skarżąca jest zaś stroną postępowania, wszczętego w sprawie samowoli budowlanej, popełnionej w jej budynku, zaś postanowienie organu I instancji ograniczyło jego zakres tylko do II piętra. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego zapadło bowiem z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa, wskutek błędnego przyjęcia, że skarżąca nie jest legitymowana do wniesienia zażalenia w trybie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej, bowiem nie jest właścicielem nieruchomości, na której wykonano przedmiotowe roboty. Aczkolwiek w orzecznictwie sporna jest kwestia kręgu podmiotów, uprawnionych do wniesienia zażalenia na postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia na tej podstawie ekspertyzy lub ocen technicznych, co wynika z przywołanych przez strony wyroków sądów administracyjnych, to jednak brak podstaw do odmowy przyznania takiego statusu skarżącej. W postępowaniu zażaleniowym organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy w zakresie ustalenia stanu prawnego (własności) nieruchomości, zabudowanych budynkami przy ul. [...], oznaczonymi nr [...] i nr [...]. Z uzyskanych danych z ewidencji gruntów i budynków (k. 23-28 akt adm. organu II instancji) wynika, że budynek mieszkalny nr [...] stanowi własność Gminy B., a budynek nr [...] współwłasność skarżącej. Z ustaleń organu I instancji wynika zaś jednoznacznie, że przedmiotowe przewody kominowe, służące do obsługi budynku nr [...], zostały wbudowane w ścianę budynku nr [...], bezpośrednio graniczącą z tym budynkiem. Zatem zasadnie podniosła skarżąca, że roboty budowlane zostały wykonane w jej budynku. Całkowicie sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że nie jest ona właścicielką nieruchomości, na której wykonano przedmiotowe roboty. Właściciel nieruchomości został zaś wprost wymieniony w ust. 1 tego przepisu. Fakt, że sporne przewody kominowe zrealizowano na potrzeby budynku na działce sąsiedniej, nie może zatem pozbawiać skarżącej prawa wniesienia zażalenia na postanowienie, nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia ekspertyzy budowlanej i kwestionowania zarówno zasadności, jak i zakresu jej wykonania z uwagi na ingerencję w prawo własności. Zdaniem sądu, nałożenie obowiązku przedstawienia ekspertyzy na inny podmiot (inwestora), nie może wykluczyć właściciela budynku z kręgu podmiotu stron. Sporządzenie ekspertyzy wymaga bowiem wejścia do cudzej nieruchomości. Zatem postanowienie dotyczy wprost sfery własności, obligując właściciela do jej udostepnienia celem oględzin i badań. Konsekwencją ustaleń rzeczoznawcy budowlanego może też być nakaz wykonania określonych robót w cudzym budynku – w tym wypadku skarżącej. Nie jest też celowe nakładanie obowiązku sporządzenia ekspertyzy w sytuacji, gdy nie jest możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem z powodu braku dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane. Z tych wszystkich względów zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać i podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto po myśli art. 200, art. 202 i art. 205 § 1 cyt. ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zatem rozpoznać zażalenie skarżącej jako wniesione przez uprawniony podmiot i rozważyć celowość nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy oraz ewentualnie jej zakres (ograniczenie do przewodów kominowych na II piętrze) w porównaniu z przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. ec