II SA/Gl 1167/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi H. Z. i A. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. H. Z. i A. Z. wystąpili do Starosty [...] o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów polegającej na prawidłowym ujawnieniu wielkości ich działki nr [...] – tj. powierzchni [...] m². W uzasadnieniu podali, że to ta właśnie wielkość działki jest prawidłowa. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...], na podstawie art. 61a § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany powierzchni działki nr [...] na [...] ha w obrębie ewidencyjnym Rzerzęczyce, jednostka ewidencyjna gm. K.. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż niniejszy wniosek z dnia [...] r. jest kolejnym wnioskiem w sprawie. W sprawie tej, z upoważnienia Starosty [...] w dniu [...] r. wydana została decyzja nr [...] o odmowie dokonania zmiany powierzchni działki nr [...] z powierzchni [...] m² na [...] m², a także zmiany powierzchni działki sąsiedniej nr [...]. Decyzję tę utrzymał w mocy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. decyzją z dnia [...] r. Organ dodał, że skarga złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję nie została jeszcze rozstrzygnięta. Nie godząc się z powyższym stanowiskiem H. Z. i A. Z. złożyli zażalenie, wnosząc o uchylenie tego postanowienia i dokonanie wnioskowanych zmian w ewidencji gruntów i budynków. Powtórzyli, iż Starosta [...] nie dokonując zmian usiłuje ich oszukać. Dodatkowo podnieśli, iż w sprawie zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 731/12, który potwierdza wnioskowany stan. Rozpatrując złożone zażalenie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż nie każde żądanie wywołuje skutek procesowy w postaci wszczęcia postępowania. Ocenę żądania jednostki przeprowadza organ administracji. Z treści art.61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym nie zostały one skonkretyzowane. Z orzecznictwa wynika, że do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. W ocenie organu w sytuacji, gdy sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, ponowne jej rozstrzygnięcie nie jest dopuszczalne przed wyeliminowaniem istniejącej decyzji z obrotu prawnego. Wynika to z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego – zasady trwałości decyzji administracyjnych. Nie budzi też wątpliwości fakt, że naruszeniem prawa i to kwalifikowanym byłoby ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta, co w konsekwencji przyczyniłoby się do naruszenia podstawowej zasady res iudicatae. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją administracyjną stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z taką sytuacją, w ocenie organu, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wniosek z dnia [...] r. został złożony przez te same podmioty i dotyczy tego samego przedmiotu. H. i A. Z. byli jednocześnie wnioskodawcami i stronami postępowania zakończonego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. Decyzja ta także dotyczyła zmiany powierzchni działki nr [...] z [...] m² na powierzchnię [...] m². Nie uległ jednak zmianie stan prawny i faktyczny sprawy. W obrocie nadal bowiem pozostaje decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. zatwierdzająca projekt scalenia gruntów w obrębie R., gmina K., według którego wyodrębniono działkę nr [...] o powierzchni [...] m². W zakończeniu organ odwoławczy dodał, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]., jak również decyzja [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, co jednak nie wstrzymuje wykonania aktu czy czynności. Niezadowoleni z powyższego rozstrzygnięcia H. Z. i A. Z. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, kwestionując ustalenia poczynione przez orzekające w sprawie organy i domagając się wnioskowanej zmiany – tj. uwidocznienia w ewidencji gruntów, iż działka nr [...] w miejsce wpisanej powierzchni [...] m², ma powierzchnię [...] m². Podnieśli, iż postępowanie scaleniowe jednostki ewidencyjnej R. obciążone jest rażącymi błędami i w efekcie pogarsza sposób gospodarowania nieruchomościami przez właścicieli, podczas gdy założeniem scalenia była jego poprawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w odpowiedzi na nią oraz w motywach zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa Zgodnie bowiem z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności - art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). Przy czym, po myśli art. 134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie jest w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. Przyjdzie zauważyć, że postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 Kodeksu czyli żądanie o wszczęcie postępowania- zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten dodany został ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r. Celem wprowadzenia powyższej regulacji było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego – merytorycznego, które kończy się rozstrzygnięciem żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W ocenie ustawodawcy w sposób bardziej zrozumiały odróżni etap wstępny dotyczący wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak w wymienionym przepisie skonkretyzowane. Nie może być jednak w tym zakresie wątpliwości, że mieścić się tu powinny sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taką sytuacją niewątpliwie będzie prowadzenie już postępowania administracyjnego w sprawie, czy wydanie w sprawie rozstrzygnięcia, albo brak podstawy materialno- prawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Zatem w obecnym stanie prawnym wszczęcie postępowania w każdej sprawie jest uzależnione od wstępnej oceny, m.in. czy w sprawie, której wniosek dotyczy nie toczy się, czy nie toczyło się postępowanie zakończone wydaniem rozstrzygnięcia. Po dokonaniu wstępnej oceny przez organ po wpłynięciu wniosku o wszczęcie postępowania, iż wniosek dotyczy takiej właśnie sprawy, organ ten ma obowiązek wydać akt administracyjny – postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Na organie ciąży zatem obowiązek takiej wstępnej oceny. W przedmiotowej sprawie Starosta [...] , na podstawie tego przepisu odmówił wszczęcia, na wniosek skarżących – H. i A. Z., postępowania w sprawie zmiany w ewidencji gruntów i budynków powierzchni działki nr [...] z dotychczasowej wielkości [...] ha do wnioskowanej powierzchni [...] ha, podnosząc, iż złożony wniosek dotyczy sprawy zakończonej już ostatecznym rozstrzygnięciem – tj. decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. decyzją z dnia [...] r. Dodać trzeba, że skarga A. i H. Z. na powyższe decyzje została oddalona wyrokiem tut. Sądu z dnia 27 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 475/13. W tych okolicznościach w analizowanej sprawie organy zasadnie ustaliły, że nastąpiło zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Wszczęcie postępowania w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, przed wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego, naruszałoby zasadę wyrażoną w art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego – tj. zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Wydanie ponownego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji prowadziłoby do naruszenia zasady res iudicatae (powagi rzeczy osądzonej), co byłoby podstawą do stwierdzenia nieważności takiej decyzji – na podstawie art.156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z art. 61a § 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż orzekające w sprawie organy wydając zaskarżone postanowienia prawidłowo dokonały oceny stanu faktycznego i prawnego i nie naruszyły przepisów postępowania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.