II SA/Gl 1173/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], 2. uchyla zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 1016 (jeden tysiąc szesnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. -Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy Uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia opłat za usunięcie z drogi i parkowanie pojazdu na wyznaczonym parkingu strzeżonym, Uchwały Nr [...] z dnia [...]. Rady Miasta C. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie na parkingu strzeżonym pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5t oraz pojazdów o masie całkowitej powyżej 3,5t usuniętych z drogi na koszt właściciela, Uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w. sprawie wysokości opłat obowiązujących w [...] roku za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu nałożył na A.K. obowiązek zapłaty kwoty [...] zł tytułem kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że w dniu [...] r. Policja wydała dyspozycję usunięcia tego pojazdu z ul. [...] w C. z powodu kierowania samochodem przez osobę nie posiadającą przy sobie wymaganych uprawnień oraz ze względu na stan techniczny, zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. Następnie pojazd umieszczono na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w C.. Właściciel nie zgłosił się po samochód, mimo powiadomienia go o usunięciu i przemieszczeniu pojazdu oraz o skutkach jego nieodebrania. W związku z nieodebraniem pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadomiła o tym fakcie Prezydenta Miasta C., wykonującego uprawnienia starosty, oraz podmiot wydający dyspozycję usunięcia pojazdu. Działając na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d. Prezydent wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w C., który postanowieniem z dnia [...] r. (Sygn. akt: [...]) orzekł przepadek ww. pojazdu na rzecz Miasta C.. Pojazd został wpisany do ewidencji środków trwałych Miasta C.. Komisja Likwidacyjna UM zakwalifikowała pojazd marki [...] o nr rejestracyjnym [...] do likwidacji. W dniu [...] r. pojazd został odebrany z parkingu strzeżonego i zlikwidowany. A.K. pismem z dnia [...] r. został powiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania przez Prezydenta Miasta C. decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, samochodu i osobowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...], powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. W odwołaniu z dnia [...] r. A. K., reprezentowany przez pełnomocnika, podniósł cały szereg zarzutów, głównie natury procesowej, związanych z niewyjaśnieniem przez organ I instancji istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji prowadzących do niewłaściwego zastosowania art. 130a ust. 10h p.r.d. wobec strony postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium) decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło rozstrzygnięcie Prezydenta i obciążyło A. K. obowiązkiem zapłaty kwoty [...] zł tytułem kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, że zmiana wysokości kosztów, którymi obciążono stronę postępowania wiąże się z możliwością wyliczenia kosztów przechowywania pojazdu jedynie do daty uprawomocnienia się postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz Miasta C., co nastąpiło [...] r. Organ I instancji wyliczył te koszty za okres od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania. Ponadto, kwota określona w decyzji obejmuje także podatek VAT, podczas gdy jest on zawarty już w samych opłatach za usunięcie i parkowanie pojazdu, określonych w Uchwale Rady Miasta C.. W skardze z dnia [...] r. A. K., reprezentowany przez pełnomocnika, podnosi zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego. Naruszenia prawa procesowego skarżący odnosi do: 1/ art. 6 poprzez działanie organu administracyjnego wbrew przepisom prawa, w tym z naruszeniem procedury opisanym poniżej, 2/ art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnej wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności dokonanie ustaleń w tym zakresie jednostronnie niezgodnie z zasadami logiki oraz z naruszeniem słusznego interesu skarżącego, nadto z pominięciem zastrzeżeń i wniosków zgłaszanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miast C., 3/ art. 76 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż postanowienie Sądu Rejonowego w C. dnia [...] r., sygn. akt [...] wiąże organy administracyjne w niniejszym postępowaniu co do ustalenia prawa własności pojazdu, wobec przeciwnego materiału dowodowego świadczącego i skarżący nie był właścicielem pojazdu, zaś organ administracyjny ma obowiązek poczynić samodzielnie wszelkie ustalenia faktyczne niezbędne do prawidłowego rozpoznania sprawy, czego zaniechał mimo wniosków skarżącego, 4/ art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, 5/ art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia wydanego przez organ drugiej instancji, mimo iż przedmiotem dowodu była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, w szczególności kwestia prawa własności pojazdu, 6/ art. 80 k.p.a. wskutek przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie jednostronnie, w oparciu jedynie o fragment materiału dowodowego, z pominięciem dowodów i wniosków przeciwnych, w tym przez błędne ustalenie, że Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia [...] r. przesądzał o prawie własności pojazdu [...] nr [...], podczas gdy orzeczenie to dotyczyło wyłącznie przepadku pojazdu, a nie badania prawa jego własności, a w konsekwencji przyjęcie, iż skarżący był właścicielem ww. pojazdu i jest stroną postępowania administracyjnego, 7/ art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu wszystkich faktów jakie administracyjny uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, bez jakiegokolwiek bliższego odniesienia się i opisania za pomocą którego konkretnie dowodu ustalono daną okoliczność i w jakim zakresie się na dowodzie oparto, nadto bez odniesienia się do wniosków dowodowych złożonych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Uchybień materialnoprawnych skarżący upatruje w naruszeniu art. 130a ust. 1 i 10 h p.r.d. ze względu na jego niewłaściwe zastosowanie wobec skarżącego, który nie jest i nigdy nie był właścicielem pojazdu [...]. Nie jest on również i nie był osobą władającą pojazdem na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Prawa własności należycie nie zbadano i nie potwierdzono w postępowaniu administracyjnym, mimo zastrzeżeń skarżącego i złożonych przez niego wniosków dowodowych. Natomiast Sąd Rejonowy w C. wydając postanowienie z dnia [...] r., sygn. [...] nie przesądzał o prawie własności pojazdu, a jedynie orzekł o jego przepadku na rzecz Gminy C.. Jak wynika z uzasadnienia skargi, zdaniem pełnomocnika skarżący nie był współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu, ani też nie miał o do niego żadnego innego tytułu prawnego, wobec czego nie powinien zostać obciążony kosztami związanymi z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu. Nie przesądza o tym w szczególności postanowienie sądowe dotyczące przepadku pojazdu. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji oraz jej uzasadnieniu. W uzasadnieniu podkreślono w szczególności fakt istnienia prawomocnego postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Gminy C. oraz związania tym orzeczeniem organów administracji co do kwestii własności (właściciela) pojazdu. To sąd powszechny, właściwy do orzekania w takiej sprawie, bada czy zostały spełnione przesłanki do przepadku pojazdu, w tym kwestię własności. Zwrócono także uwagę na powszechne związanie postanowieniem oraz konieczność traktowania takiego orzeczenia jako dokumentu urzędowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy ( art. 130a ust. 10h p.r.d. ). Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 128, dalej: p.r.d.). Zgodnie z art. 130a ust. 2 pkt 2p.r.d. pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. Pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. ( ust. 5c ). Zgodnie z ust. 7, wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 5c, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1a, również dowodu uiszczenia kaucji. Stosownie zaś do ust. 10 starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Przy czym, starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10a). Na podstawie art. 130a ust. 10e cytowanej ustawy w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ponadto, zgodnie z art. 130a ust. 10h tej ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z kolei – jak stanowi ust. 10i powyższego przepisu - jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. W rozpatrywanej sprawie, działając na tej podstawie prawnej, organ I instancji tj. Prezydent Miasta C., będący organem miasta na prawach powiatu i w związku z tym wykonujący zadania starosty, obciążył A. K. kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, oraz zniszczeniem samochodu marki [...] o nr rej. [...] w wysokości [...] zł , natomiast organ II instancji skorygował tą kwotę i ustalił te koszty na poziomie [...] zł. Kolegium zasadnie przyjęło, że koszty przechowywania pojazdu należy liczyć jedynie do daty uprawomocnienia się postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz Miasta C., co nastąpiło [...] r, podczas organ I instancji wyliczył te koszty za okres od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania. Ponadto do sumy kosztów nie można było zaliczyć podatku VAT, który jest już zawarty już w samych opłatach za usunięcie i parkowanie pojazdu. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy pojazd stanowił współwłasność A. K. oraz G. K.. Fakt ten potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., sygn. akt: [...] orzekające o przepadku ww. pojazdu na rzecz Miasta C. (kopia wyroku w nieponumerowanych aktach administracyjnych sprawy) oraz niepełna kopia umowy kupna sprzedaży samochodu (również w tych aktach). Z tejże umowy, jak i z ww. postanowienia Sądu, nie wynika udział każdego z współwłaścicieli. W tej sytuacji należy sięgnąć do art. 197 k.c., który wprowadza domniemanie równości udziałów w przypadku współwłasności. Wydatki i ciężary, a za takowy należy uznać powinność poniesienia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., współwłaściciele ponoszą w stosunku do wielkości udziałów, co w niniejszej sprawie z uwagi na nie podważenie domniemania co do równości udziałów oznacza, że każdy z współwłaścicieli powinien partycypować w poniesieniu rzeczonych kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu przedmiotowego pojazdu w częściach równych, czyli po połowie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 października 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 658/15, CBOSA). Wobec tego nałożenie obowiązku zwrotu całości kosztów tylko na jednego ze współwłaścicieli narusza przepisy prawa procesowego, w szczególności art. 7 i 77 k.p.a. ze względu na niewyjaśnienie istotnej dla sprawy okoliczności, jaką jest kwestia osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu. Co za tym idzie, rozstrzygnięcie takie narusza także przepis prawa materialnego tj. art. 130a ust. 10h p.r.d., zgodnie z którym koszty takie powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania. W tym przypadku, skoro w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, ww. osoby były współwłaścicielami pojazdu w częściach równych, to w takich też częściach należało obciążyć je rzeczonymi kosztami. W innym przypadku mogłoby dojść do sytuacji, w której obowiązek pokrycia kosztów w pełnej wysokości zostanie nałożony na obu współwłaścicieli. W aktach sprawy znajduje się kopia decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]. w sprawie nałożenia na G. K. obowiązku zapłaty kosztów związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki [...] o nr rej [...] w kwocie [...] zł, a więc identyczna jak decyzja pierwszoinstancyjna skierowana do A. K.. Nie wiadomo jakie są jej losy, w szczególności zaś to, czy pozostaje ona w obrocie prawnym. Wykazane wyżej uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. bez względu na trafność zarzutów podnoszonych w skardze. Stąd nie ma potrzeby odnoszenia się do nich na tym etapie postępwoania. Natomiast, w kwestii mającej znaczenie dla dalszego postępowania, dotyczącej znaczenia ww. wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...], sygn. akt: [...] orzekające o przepadku pojazdu na rzecz Miasta C., Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o jego prejudycjalnym charakterze dla sprawy własności pojazdu. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z prowadzonych wyżej rozważań. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a.