II SA/Gl 1177/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Z.S. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że ze względu na skromny dochód nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżąca zamieszkuje samotnie w budynku o pow. [...] m2. Nie posiada żadnych oszczędności ani też papierów wartościowych lub przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Źródłem utrzymania się Z. S. jest świadczenie emerytalne uzyskiwane w kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Skarżąca podkreśliła dodatkowo, że około [...] zł przeznacza na wykup niezbędnych lekarstw. Do druku formularza dołączona została kserokopia odcinka emerytury skarżącej, potwierdzająca prawdziwość jej oświadczenia w tym zakresie. Ponieważ zawarte w formularzu informacje okazały się niewystarczające dla wszechstronnej analizy sytuacji materialnej wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia 7 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów wykazujących wysokość przeciętnych, miesięcznych kosztów utrzymania się, wskazania na jakie cele został przeznaczony dochód uzyskany ze sprzedaży w [...] r. nieruchomości należących do skarżącej oraz na czyją rzecz dokonano darowizny nieruchomości, o której wspomina organ w odpowiedzi na skargę, wskazania wielkości, położenia oraz stanu prawnego nieruchomości należących do skarżącej, udokumentowania wysokości środków przeznaczanych na zakup lekarstw. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącej, w piśmie procesowym z dnia [...] r. wyjaśnił, że wnioskodawczyni wraz z małżonkiem zamieszkuje w budynku należącym do jej syna, którego budowę współfinansowała ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości. Skarżąca i jej małżonek ponoszą część stałych opłat związanych z utrzymaniem nieruchomości. Do wspomnianego pisma dołączono kserokopie faktur i wyciągów z rachunku bankowego celem uprawdopodobnienia wskazanych wyżej okoliczności. Brak rachunków za lekarstwa nie powinien, zdaniem pełnomocnika skarżącej, stanowić przeszkody w przyjęciu jej oświadczeń za wiarygodne zwłaszcza, że z przedłożonych kart leczenia szpitalnego wynika, iż schorzenie Z. S. wymaga stałego, kosztownego leczenia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa, a ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu to w istocie forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Wypada również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od tego, czy strona wykaże, iż jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej, które nie zostały rozwiane. Z treści skargi wynika, że w [...] r. skarżąca zbyła własność należących do niej nieruchomości. Nie wiadomo jednakże za jaką kwotę. Z oświadczenia zawartego w piśmie procesowym z dnia [...] r. wynika jedynie, że środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczone zostały na budowę domu jej syna – J. S. W tym miejscu trzeba zauważyć, że istnieje wyraźna sprzeczność pomiędzy oświadczeniem wnioskodawczyni zawartym w druku formularza PPF, a treścią wskazanego wyżej pisma procesowego. W druku formularza Z. S. zaznaczyła bowiem, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe utrzymując się wyłącznie ze świadczenia emerytalnego. Tymczasem, w wymienionym piśmie procesowym zawarta jest informacja, że wnioskodawczyni zamieszkuje u syna wraz z małżonkiem – T. S.. Zarazem brak jest jakichkolwiek danych wskazujących na źródła i wysokość dochodu uzyskiwanego przez tę osobę. Dalsze, uzasadnione wątpliwości budzi rzeczywisty stan majątkowy skarżącej. W skardze, w akcie notarialnym zawierającym umowę darowizny nieruchomości, a także na części wyciągów z rachunku bankowego jako adres zamieszkania podano K., ul. [...]. Natomiast w piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż zamieszkuje ona u syna (pod adresem: K., ul. [...]) – z dokumentów wynika, że pokrywa ona część opłat związanych z użytkowaniem tej nieruchomości (np. za wodę i wywóz odpadów). Brak jest jakichkolwiek danych na temat tego, w jaki sposób jest aktualnie wykorzystywana nieruchomość położona przy ul. [...]. W takiej zaś sytuacji nie można z cała pewnością stwierdzić, że skarżąca nie dysponuje majątkiem pozwalającym na zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przypomnieć trzeba, że to na stronie występującej z takim wnioskiem spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, że jej sytuacja materialna odpowiada hipotezie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Obowiązek poszukiwania o dostarczenia dowodów spoczywa zaś na stronie, a nie na sądzie (referendarzu sądowym) rozpoznającym wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na koniec wreszcie wskazać trzeba, że bezdyskusyjny jest fakt, iż Z. S. jest osobą, której stan zdrowia wymaga leczenia. Świadczy o tym chociażby nadesłana dokumentacja medyczna. Nie mniej jednak brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że comiesięczny koszt leczenia skarżącej wynosi [...] zł. Z tego względu oświadczenie jej pełnomocnika, iż "fakt stałego i stosunkowo kosztownego leczenia się skarżącej nie budzi wątpliwości" nie może być uznane za argument przemawiający za uwzględnieniem wniosku. Rozpoznający niniejszy wniosek nie dysponuje bowiem wiedzą niezbędną do stwierdzenia, czy leczenie tego rodzaju schorzeń rzeczywiście jest kosztowne. Zasadniczym środkiem dowodowym w tego rodzaju przypadkach są właśnie rachunki za lekarstwa lub usługi medyczne. Skoro zaś ich nie dostarczono, to nie można przyjąć twierdzeń w tym zakresie za wiarygodne. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.