II SA/Gl 1177/25

WyrokWSA w Gliwicach2026-02-04

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Edyta Kędzierska, Aneta Majowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej na podstawie art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, jeśli strona wykazała rażące naruszenie obowiązków rodzinnych, ale odmówiła przedstawienia informacji o swojej sytuacji materialnej i dochodowej?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej na podstawie art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, nawet jeśli strona wykazała rażące naruszenie obowiązków rodzinnych, jeśli strona odmawia przedstawienia informacji o swojej sytuacji materialnej i dochodowej. Ustalenie sytuacji materialnej i dochodowej wnioskodawcy jest obligatoryjne ze względu na zasadę subsydiarności i fakultatywny charakter pomocy, a odmowa współpracy uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący J. S. domagał się całkowitego zwolnienia z odpłatności za pobyt swojej matki w domu pomocy społecznej, powołując się na rażące naruszenie przez nią obowiązków rodzinnych (art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej). Organy administracji odmówiły zwolnienia, argumentując niemożność ustalenia sytuacji materialnej i dochodowej skarżącego z powodu jego braku współpracy i odmowy przedstawienia stosownych dokumentów. Skarżący kwestionował potrzebę przedstawiania tych dokumentów, twierdząc, że nie mają one związku z przesłanką z art. 64 pkt 7 u.p.s. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.),, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 10 lipca 2025 r. nr SKO.4106.268.2025 w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 15 maja 2025 r. odmówił całkowitego zwolnienia skarżącego J. S. z ponoszenia odpłatności za pobyt matki – D. S. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, że nie zaistniały podstawy do zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt jego matki w DPS pomimo, że wykazał rażące naruszenie przez nią obowiązków rodzicielskich. Ze względu na brak współpracy skarżącego, organ nie mógł bowiem ustalić sytuacji materialnej i dochodowej jego rodziny. Skarżący nie przedstawił stosownej dokumentacji w tym zakresie, pomimo, że został o to wezwany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z dnia 10 lipca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że ostateczną decyzją z dnia 27 lipca 2015 r. Prezydent Miasta C. ustalił wysokość odpłatności skarżącego za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Wnioskiem z dnia 13 maja 2022 r. skarżący wystąpił o całkowite zwolnienie z ponoszenia tej odpłatności, powołując się na art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. We wniosku tym wskazał, że jego matka nie wywiązywała się z obowiązku alimentacyjnego i innych obowiązków rodzinnych wobec niego. Organ I instancji decyzją z dnia 7 września 2022 r. odmówił całkowitego zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L.. W wyniku wniesienia odwołania przez skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 10 marca 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie tego organu. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 października 2023 r. sygn. akt II SA/GI 865/23 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 7 września 2022 r. W wyroku tym Sąd zobowiązał organ I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy w celu wydania decyzji w przedmiocie złożonego wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów pobytu matki skarżącego w DPS na podstawie art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji, decyzją z dnia 15 maja 2025 r. odmówił skarżącemu zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. (dalej jako DPS). W decyzji zaskarżonej w niniejszym postępowaniu, organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej określające krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz przepisy dotyczące zwolnienia z tej opłaty. Następnie organ wskazał, że skarżący w złożonym w dniu 11 maja 2022 r. wniosku o całkowite zwolnienie z ponoszenia przedmiotowej opłaty powołał się na rażące zaniedbywanie przez jego matkę obowiązków rodzinnych względem niego. Organ podniósł, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 1 czerwca 2022 r. skarżący odmówił złożenia oświadczenia o swojej sytuacji materialnej i stanie majątkowym, uzasadniając to tym, że w art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, ustawodawca przewiduje zwolnienie z opłat za pobyt członka rodziny w DPS ze względu na niewywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków, a nie ze względu na sytuację materialną. Następnie w oświadczeniu z dnia 11 lipca 2022 r. skarżący podtrzymał wniosek o całkowite zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej i ponownie nie wyraził zgody na ustalenie sytuacji dochodowej i majątkowej jego rodziny uznając, że przepis art. 64 pkt 7 nie wymaga takich ustaleń. W ramach przeprowadzonego ponownie postępowania, organ I instancji pismem z dnia 20 lutego 2025 r., wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających możliwość całkowitego zwolnienia i odniesienie się do przesłanek zawartych w art. 64, art. 64a ustawy o pomocy społecznej. Pełnomocnik skarżącego, będący radcą prawnym, w odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 7 marca 2025 r., powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10.10.2023 r. sygn. akt II SA/GI 865/23 wskazał, że dalsze postępowanie powinno toczyć się pod kątem ustalenia istnienia przesłanek z art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, a w tym stanie rzeczy żądanie przedstawienia przez stronę dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów jest niestosowne i nie zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku. Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 13 marca 2025 r., skarżący odmówił udzielenia informacji o stanie majątkowym i o dochodach swoich oraz małżonki, powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10.10.2023 r. sygn. akt II SA/Gl 865/23. Pismem z dnia 24 marca 2025 r. organ I instancji wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia wywiadu środowiskowego o następujące dokumenty; zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia skarżącego i jego małżonki za miesiąc luty 2025 r., oświadczenia majątkowe oraz inne dokumenty pozwalające na dokonanie oceny możliwości finansowych rodziny (rachunki za mieszkanie, za gaz, prąd, wodę i czynsz). Organ zawarł w tym piśmie obszerne pouczenie, m.in. informując, iż wniosek o zwolnienie z ponoszenia ww. odpłatności może zostać nieuwzględniony pomimo spełnienia przesłanek z art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, jeżeli zobowiązany jest w stanie płacić za pobyt członka rodziny w DPS, zatem konieczne jest ustalenie również sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Organ odwoławczy wskazał, że po przeanalizowaniu okoliczności sprawy podzielił stanowisko organu I instancji, iż uzasadnione jest wydanie decyzji o odmowie całkowitego zwolnienia skarżącego z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Podkreślił, że w przypadku postępowań prowadzonych w oparciu o art. 64 ustawy o pomocy społecznej, wydanie rozstrzygnięcia powinno być poprzedzone wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy, tj. nie tylko w zakresie wystąpienia przesłanek wymienionych w pkt 1-7 tego artykułu, ale również w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, z zachowaniem wymogów przewidzianych w k.p.a. i w ustawie o pomocy społecznej. Podniósł, że ustalenia w tym zakresie są niezbędne ze względu na konieczność respektowania zasady subsydiarności (pomocniczości), wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, według którego pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto według art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej i aby powyższe cele zostały spełnione, konieczne jest odniesienie się również do sytuacji majątkowej i rodzinnej osoby wnioskującej o zwolnienie. Dlatego kluczową kwestią w sprawie zwolnienia z opłaty jest nie tylko podnoszona we wniosku skarżącego okoliczność, że jego matka nie zajmowała się nim w okresie dzieciństwa, bowiem te względy zostały dostrzeżone i uznane przez organ I instancji, lecz równie istotne były kwestie odnoszące się do dochodów strony, tj. dochodu na osobę w rodzinie ustalanego na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, a także dotyczące sytuacji majątkowej rodziny. Organ podkreślił, że zwolnienie z opłaty jest możliwe tylko w wyjątkowych okolicznościach. Dlatego organ I instancji zasadnie domagał się od strony ustalenia jej sytuacji dochodowej i materialnej. Natomiast decyzja odmowna wydana została z powodu niemożności ustalenia sytuacji materialnej i dochodowej na skutek braku współpracy strony z organem pomocowym, polegającej na odmowie udokumentowania swojej sytuacji dochodowej i majątkowej. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym – podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej (w skardze błędnie wskazano art. 64 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej) poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, między innymi, przez dokonanie błędnej i dowolnej, a nie swobodnej analizy dowodów przedłożonych przez skarżącego, na podstawie których, organ pierwszej instancji przyjął, iż brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącego całkowitego zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Skarżący podniósł, że organ I instancji uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego uchybienia obowiązkom rodzicielskim ze strony jego matki, a ustalenia te pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią zebranego materiału dowodowego. Wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż jedyną podstawą odmowy zwolnienia z odpłatności było nieprzedstawienie przez skarżącego informacji o sytuacji dochodowej jego i jego rodziny, co w jego ocenie nie może mieć wpływu na zwolnienie uregulowane w art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto zarzucił naruszenie przez organ art. 11 k.p.a., a ponadto art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji "bez podania faktycznych i prawnych przesłanek uchylenia zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 15 maja 2025 r." i skupienie się w uzasadnieniu na dotychczasowym przebiegu i sposobie rozstrzygnięcia spraw dotyczących ustalenia obowiązku ponoszenia przez skarżącego opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w okresie od dnia [...] 2015 r. do dnia [...] 2017 r. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej zwolnienia go z opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, pomimo że zostały spełnione wszelkie przesłanki do zastosowania takiego zwolnienia, a jedyną podstawą odmowy zwolnienia z odpłatności było nieprzedstawienie przez skarżącego informacji o sytuacji dochodowej jego i jego rodziny, co nie może mieć wpływu na zwolnienie uregulowane w art. 64 pkt 7 ustawy. Skarżący stwierdził, iż został niejako ukarany za to, że nie przedstawił informacji dotyczących jego sytuacji dochodowej pomimo, iż zastosowanie zwolnienia, o którym mowa w art. 64 pkt 7 ustawy, nie ma jakiegokolwiek związku z sytuacją dochodową strony. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji i o orzeczenie o zwolnieniu go w trybie art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej z opłaty za pobyt matki w DPS w L. w okresie od dnia [...] 2015 r. do dnia [...] 2017 r., ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniosła o uwzględnienie skargi i podtrzymała argumentację zawartą w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu tej decyzji, jak i decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania. Na wstępie wskazać należało, że sprawa będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, była już poddana kontroli sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 10 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 865/23, uchylił poprzednio wydane decyzje organów obydwu instancji. Zgodnie zatem z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie organ, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyżej wymienionym wyroku, został zobowiązany do rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, z uwzględnieniem art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, zwanej dalej również jako u.p.s.). Podkreślenia zatem wymagało, że według art. 64 pkt 7 u.p.s., osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, jeżeli - osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. W przedmiotowej sprawie zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy zawarły w decyzjach stwierdzenia, według których skarżący wykazał, że miało miejsce rażące naruszenie przez jego matkę obowiązków rodzicielskich wobec niego, a zatem organy obydwu instancji przyjęły, że zaistniała przesłanka określona w art. 64 pkt 7 u.p.s. Twierdzenia skargi dotyczące tego, że organ I instancji uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego uchybienia obowiązkom rodzicielskim ze strony jego matki, są zatem nieadekwatne do treści ustaleń organu, dokonanych w tej sprawie i zawartych w decyzji. Natomiast powodem odmowy zwolnienia skarżącego z ponoszenia przedmiotowej odpłatności była niemożność ustalenia sytuacji materialnej i dochodowej jego oraz jego rodziny, będąca skutkiem odmowy udzielenia przez niego informacji i udostępnienia dokumentów w tym zakresie. W związku z tym, w uzasadnieniu decyzji organ I instancji zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, że nie zaistniały podstawy do zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt jego matki w DPS pomimo, że wykazał rażące naruszenie przez nią obowiązków rodzicielskich, gdyż ze względu na brak współpracy skarżącego, organ nie mógł ustalić sytuacji materialnej i dochodowej jego rodziny. Podkreślenia co do powyższej kwestii wymagało, że w sprawach prowadzonych w oparciu o art. 64 ustawy o pomocy społecznej – jak zasadnie wskazał organ odwoławczy - wydanie rozstrzygnięcia powinno być poprzedzone wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy, tj. nie tylko w zakresie wystąpienia przesłanek wymienionych w pkt 1-7 tego artykułu, ale również w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, z zachowaniem wymogów przewidzianych w k.p.a. i w ustawie o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto według art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W związku z tym, w sprawie z wniosku o zwolnienie z przedmiotowej opłaty, złożonym z powołaniem się na jedną lub więcej przesłanek wymienionych w art. 64 u.p.s., obligatoryjne jest dokonanie ustaleń dotyczących sytuacji dochodowej, majątkowej i osobistej wnioskodawcy. Przytoczone wyżej przepisy art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., mają bowiem zastosowanie również do omawianej formy pomocy, tj. zwolnienia z opłaty w oparciu o art. 64 u.p.s., a wynika z tych przepisów obowiązek ustalenia sytuacji życiowej, zasobów i możliwości osoby ubiegającej się o pomoc. Ustalenia te są zatem niezbędne w tej kategorii spraw - ze względu na konieczność zrealizowania zasady subsydiarności - pomocniczości, wyrażonej w cytowanym wyżej art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślenia wymagało, że pomoc ta ma fakultatywny charakter, a decyzja wydawana w sprawie formy pomocy określonej w art. 64 u.p.s., jest decyzją uznaniową, co wynika z treści tego przepisu. Jest to zatem zupełnie inna sytuacja niż w przypadku zwolnienia z przedmiotowej opłaty przy zastosowaniu art. 64a ustawy o pomocy społecznej, według którego, w razie wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, organ obligatoryjnie stosuje zwolnienie z opłaty i jest to niezależne od sytuacji materialnej osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Podkreślenia zatem wymagało, że z woli ustawodawcy, w sprawach z wniosku o zwolnienie z opłaty, złożonym z powołaniem się na jedną lub więcej przesłanek wymienionych w art. 64 u.p.s., obligatoryjne są ustalenia dotyczące sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawcy. W tej kategorii spraw - ze względu na mającą w nich zastosowanie zasadę subsydiarności, wyrażoną w cytowanym wyżej art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organ nie ma podstaw do odstąpienia od tych ustaleń. Ponadto - wbrew błędnemu rozumowaniu zawartemu we wcześniejszych pismach i oświadczeniach skarżącego i jego pełnomocnika, ze wskazań cytowanego wyżej wyroku WSA w Gliwicach nie wynikało, że organ miał wydać rozstrzygnięcie z pominięciem okoliczności, których ustalenie jest obligatoryjne z uwagi na treść cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Według treści uzasadnienia tego wyroku, organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, z uwzględnieniem art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ocena prawna zawarta w tym wyroku sprowadza się do tego, że pomimo, iż przepis ten – stanowiący podstawę złożonego przez skarżącego wniosku - wszedł w życie po okresie wskazanym w decyzji ustalającej wysokość odpłatności, to powinien być zastosowany w niniejszej sprawie. Całkowicie bezpodstawne jest zatem rozumowanie skarżącego i jego pełnomocnika, będącego radcą prawnym, zawarte w oświadczeniach składanych w toku postępowania, jakoby z powyższych wskazań wynikało, że ustalenia w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku, powinny być ograniczone do okoliczności z zakresu zastosowania art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, a w konsekwencji, że żądanie przedstawienia przez stronę dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów jest niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku. Dodać należało, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, po wydaniu wyżej wymienionego wyroku WSA, skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika - kilkakrotnie był wzywany o przedłożenie dokumentów dotyczących jego sytuacji dochodowej, a także innych dokumentów pozwalających na dokonanie oceny możliwości finansowych skarżącego. Pomimo tych wezwań i pouczenia o konsekwencjach nieprzedstawienia wymienionych informacji i dowodów, skarżący nie uzupełnił brakujących danych, ich podania odmówił również podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 13 marca 2025 r., powołując się na treść omawianego wyżej wyroku WSA w Gliwicach. Wskazać zatem należało, że jak podkreśla się w orzecznictwie, w związku ze złożeniem wniosku przez osobę ubiegającą się o zwolnienie z przedmiotowej opłaty, powinno zostać przeprowadzone postępowanie, którego niezbędnym elementem, zgodnie z art. 64 u.p.s., jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Ustalenia wynikające z tego środka dowodowego pozwalają organowi orzekającemu w sprawie ustalić, czy w sytuacji życiowej, rodzinnej i dochodowej osoby wnioskującej o zwolnienie zachodzą okoliczności uzasadniające całkowite lub częściowe zwolnienie z odpłatności. Wbrew zatem błędnemu przekonaniu zawartemu w skardze, wszystkie te wymienione okoliczności – dotyczące sytuacji życiowej, rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku złożonego z powołaniem się na art. 64 u.p.s. Nie zasługiwały więc na uwzględnienie twierdzenia i argumenty skargi, w tym cytowane w niej oceny prawne, które miały przemawiać za jej zasadnością. Pozostają one bowiem w sprzeczności z omawianą regulacją zawartą w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić zatem należało, że zgodne z prawem są rozstrzygnięcia organów obydwu instancji, według których powodem odmowy zwolnienia skarżącego z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej jest uniemożliwienie przez niego, ustalenia istotnych okoliczności w sprawie, zarówno podczas wywiadu środowiskowego jak i poprzez nieudostępnienie danych w tym zakresie w wyniku wezwania przez organ. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, spełniającego warunki określone w art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W związku z tym, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej w wyniku - zawartej w jej uzasadnieniu - analizy przepisów cytowanej ustawy i wskazanych wyżej okoliczności sprawy - jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Wobec tego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło