II SA/Gl 1178/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Postanowieniem wydanym w dniu 27 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że strona, pomimo wezwania, nie uprawdopodobniła danych, na które powołała się we wniosku. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, ponownie złożył do Sądu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego formularza oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł (jest jedynie właścicielem samochodu wartego około 2.500 zł) ani nieruchomości, jest zawodowym żołnierzem i utrzymuje się z wynagrodzenia w ramach "umowy - kontraktu", w kwocie netto 2.600 zł ponosząc miesięczne koszty utrzymania w kwocie ogółem 2.400 zł (w tym między innymi czynsz za mieszkanie, w kwocie 600 zł, wydatki na jedzenie, w wysokości 1.000 zł, opłacenie siłowni, w kwocie 100 zł). Wezwaniem z dnia 7 sierpnia 2017 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, to jest opłat za energię elektryczną, czynsz, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne itd; - udokumentowanie aktualnej wysokości dochodów; - nadesłanie kopii umowy najmu zamieszkiwanego lokalu oraz dowodu rejestracyjnego posiadanego samochodu. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego nadesłał jedynie kopię zawartego przez stronę kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej. Równocześnie, w piśmie procesowym datowanym na 18 sierpnia 2017 r. wskazał, że skarżący wynajmuje mieszkanie w W. od członków rodziny i dlatego nie posiada umowy najmu na piśmie, jednakże w oparciu o umowę ustną ponosi wszelkie koszty utrzymania, w tym opłaty za tzw. media, za które jednak nie posiada rachunków, gdyż te są wystawiane na właścicieli lokalu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku K. G. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący i tym razem nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny oświadczeń, które podniósł we wniosku. Tym samym, brak jest podstaw do zmiany wydanego wcześniej wobec niego postanowienia z dnia 27 stycznia 2017 r. w trybie art. 165 p.p.s.a., a co za tym idzie do wydania rozstrzygnięcia innego niż to, które zostało we wspomnianym orzeczeniu zawarte. Po pierwsze bowiem, mimo wyraźnego wezwania zawartego w piśmie z dnia 7 sierpnia 2017 r. nie udokumentowano w żaden sposób wysokości uzyskiwanego przez wnioskodawcę dochodu. Przedstawiono jedynie kopię kontraktu, w ramach którego pełni on zawodową służbę wojskową, jednak w kontrakcie tym nie określono wysokości przysługującego mu wynagrodzenia (żołdu) ani też nie wskazano, jakie dodatki czy inne świadczenia mu przysługują. Po drugie - także mimo wyraźnego wezwania - nie uprawdopodobniono w żaden sposób wysokości ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania. Zamiast tego wskazano, że skarżący wynajmuje zamieszkiwany lokal od rodziny na podstawie umowy ustnej, a dokumenty dotyczące opłat za tzw. media są wystawiane nie na niego lecz na właściciela. Jeżeli jednak tak jest, to przecież nic nie stało na przeszkodzie, aby wnioskujący uprawdopodobnił wysokość ponoszonych przezeń w tym zakresie należności w inny sposób, jak choćby stosownym oświadczeniem właściciela mieszkania, w którym potwierdziłby on fakt uiszczania rzeczonych opłat przez stronę oraz wskazał ich wysokość. Po trzecie, choć także o tym była mowa w wezwaniu, nie przedstawiono kopii dowodu rejestracyjnego samochodu posiadanego przez skarżącego. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że wnioskodawca, choć jest obecnie reprezentowany w sprawie przez fachowego pełnomocnika, nie zachował wymogów, od których ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek i to strona powinna przekonać Sąd o okolicznościach uzasadniających uwzględnienie jej żądania. Niewykonanie przez wnioskodawcę obowiązków nałożonych nań w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - dostępne w CBOSA). Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób ani wysokości swoich dochodów ani też rozmiaru obciążających go kosztów utrzymania i dlatego jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Niezależnie od powyższego przyjdzie zwrócić uwagę, że we wniosku skarżący zadeklarował dochód netto, w kwocie 2.600 zł, z kolei suma wszystkich wymienionych przezeń kosztów utrzymania to 2.400 zł. Nawet więc, gdyby oprzeć się na samych jego oświadczeniach i uwzględnić całą kwotę rzeczonych wydatków (chociaż nie ulega wątpliwości, że opłacanie siłowni nie stanowi elementarnego kosztu związanego z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby bytowej), to różnica pomiędzy wspomnianym dochodem a przedmiotowymi kosztami wynosi 200 zł. Nie budzi więc wątpliwości, że skarżący dysponuje nadwyżką wystarczającą na pokrycie pełnych kosztów niniejszego postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej, w kwocie zaledwie 100 zł, bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.