II SA/Gl 1182/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska- Banacka, Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia zameldowania uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Dnia [...] r. E. C. dokonała zgłoszenia pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące (od [...] r. do [...] r.) małoletnich dzieci: M. C. ur. [...] r., M. C. ur. [...] r., K. C. ur. [...] r. i F. C. ur. [...] r., w lokalu w P. przy ul. [...]. Zgłoszenie zostało przyjęte i organ meldunkowy dokonał czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt czasowy pod wskazanym adresem. Pismem z dnia [...] r. L. C. zwrócił się o anulowanie zameldowania. Podał, że jego żona wyprowadziła się z ich wspólnego miejsca stałego zamieszkania w B. w dniu [...] r. zabierając małoletnie dzieci, wbrew woli ich ojca. Już w tym samym dniu dzieci wróciły jednak z ojcem do domu. Zatem w dniu [...] r., czyli dacie zgłoszenia pobytu czasowego, dzieci nie przebywały pod wskazanym w zgłoszeniu adresem pobytu czasowego, ale znajdowały się pod opieką ojca w miejscu stałego zameldowania. Centrum życiowe dzieci znajduje się w miejscu stałego zameldowania w B. przy ul. [...] zgłoszenie dokonane przez matkę, niezgodnie ze stanem faktycznym, miało na celu uzyskanie w przyszłości korzystnej dla niej decyzji sądu, przed którym toczy się sprawa rozwodowa małżonków oraz świadczeń rodzinnych. Organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i decyzją z [...] r. nr [...] odmówił uchylenia czynności materialno –technicznej zameldowania na pobyt czasowy od dnia [...] r. do [...] r. F. C. oraz małoletnich M., M. i K. C. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej F. C. i umorzył postępowanie przed organem I instancji jako bezprzedmiotowe, albowiem w dacie składania wniosku przez ojca był on osobą pełnoletnią, wobec czego uznano, że L. C. nie posiadał w tym zakresie legitymacji procesowej. Natomiast w części dotyczącej małoletnich M., M. i K. C. uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, uznając że wydane rozstrzygnięcie było przedwczesne i rozstrzygnięcie sprawy wymaga dodatkowych ustaleń. W szczególności wskazano, że Sąd Okręgowy w K., w ramach prowadzonego postępowania rozwodowego, wydał postanowienie zabezpieczające z [...] r. sygn. akt [...], którym ustalił miejsce pobytu małoletnich dzieci w miejscu zamieszkania powódki. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji ustalił, że w/w postanowienie zabezpieczające Sądu Okręgowego w . stało się prawomocne z dniem [...] r. a dzieci pozostają pod opieką matki i mieszkają P. przy ul. [...]. Ustalono także, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w K. sygn. akt [...] rozwiązał małżeństwo E. C. i L. C. a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi powierzył matce. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt czasowy w P. przy ul. [...] małoletnich dzieci M., M. oraz K. C. W uzasadnieniu stwierdzono, że zameldowanie zostało dokonane na podstawie dokumentów, które nie budziły wątpliwości. Postępowanie dowodowe wykazało, że E. C. zamieszkała w hotelu w P. w dniu [...] r. na podstawie umowy najmu pokoju zawartej z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej w P. Z umowy tej wynika, że prawo zamieszkiwania z najemcą mają również dzieci. Małoletni M. i K. C. zostały z hotelu zabrane przez ojca w dniu przyjazdu [...] r., natomiast z matką pozostała córka M. C. M. i K. przebywali z matka w weekendy. Sąd powszechny w wyroku rozwodowym powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej E. C., która przebywa i jest zameldowana na pobyt czasowy przy ul. [...] w P. Zgodnie z art. 26 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod opieką rodziców jest miejsce zamieszkania rodziców, lub tego z rodziców, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej. Skoro zatem dzieci zamieszkują wraz z matką, ich zameldowanie pod tym adresem jest uzasadnione. W odwołaniu L. C. zaskarżył decyzję w części dotyczącej małoletnich M. i K. C. i wniósł o jej zmianę i uchylenie zameldowania na pobyt czasowy M. i K. C. W uzasadnieniu podniósł, że małoletni od [...] r. do [...] r., tj. do momentu wydania przez Sąd Okręgowy w K. postanowienia dotyczącego miejsca pobytu dzieci, nie mieszkały z matką, lecz z ojcem w miejscu stałego zameldowania, u matki przebywały w odwiedzinach. Potwierdzenie faktu pobytu dzieci po wydaniu postanowienia zabezpieczającego przez SO w K. jest bez znaczenia dla sprawy, albowiem postanowienie to zapadło siedem miesięcy po dacie rzekomego zamieszkania dzieci z matką i pół roku od momentu zameldowania na pobyt czasowy. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu podał, że zameldowanie małoletnich nastąpiło na czas od [...] r. do [...] r. W dniu rozpoznawania sprawy przez organ odwoławczy upłynął zatem okres zameldowania i postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie. W skardze do sądu administracyjnego L. C. wyraził swój sprzeciw wobec umorzenia postępowania i wniósł o zbadanie pod względem merytorycznym i zgodności z prawem działań E. C. na dzień [...] r. oraz urzędników prowadzących sprawę z jego wniosku. Nadto zawnioskował o ukaranie winnych wszystkich przypadków łamania prawa i innych nieprawidłowości, tak przez uczestniczkę, jaki przez urzędników. W uzasadnieniu stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania powstała za sprawą niewłaściwego działania urzędników prowadzących sprawę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W pierwsze kolejności należy wyjaśnić skarżącemu, że sądy administracyjne dokonują kontroli administracji publicznej pod względem zgodności jej działalności z prawem i mogą stosować środki przewidziane w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 135, poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem kontroli mogą być zatem wyłącznie działania organów, nie osób fizycznych. Stąd nie było dopuszczalne rozpatrywanie wniosków dotyczących uczestniczki postępowania. Kontrola działalności administracji przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty wymienione w art. 3 § 2 powołanej ustawy oraz na bezczynność organów. Aktem zaskarżonym w niniejszej sprawie był decyzja administracyjna. Katalog rozstrzygnięć możliwych do wydania przez sąd administracyjny w przypadku, gdy przedmiotem kontroli jest decyzja, wymieniają art. 145 § 1 oraz 151 powołanej ustawy. W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 ustawy), zaś uwzględniając skargę na decyzję, sąd, w zależności od stwierdzonych przesłanek, uchyla decyzję, stwierdza nieważność decyzji lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Jak wynika z powyższego, do kompetencji sądu administracyjnego nie należy karanie i wyciąganie konsekwencji w stosunku do pracowników organów administracji publicznej. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że jej zarzuty są zasadne a decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze. Orzeczenie o takiej treści oznacza, że organ uznaje rozpoznawanie odwołania za bezprzedmiotowe. Skutkiem umorzenia postępowania odwoławczego jest zatem zaniechanie rozpoznania odwołania, co skutkuje ostatecznością decyzji organu I instancji. Zasadniczo dwie sytuacje wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego: skuteczne cofnięcie odwołania oraz stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Żadna z tych okoliczności w sprawie nie zaistniała. Organ nie miał zatem podstaw do umarzania postępowania odwoławczego i przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. został zastosowany nieprawidłowo. Rozpoznając sprawę po wyroku Sądu organ rozpozna odwołanie merytorycznie i rozstrzygnie o jego zasadności. Rozpoznając odwołanie Wojewoda winien mieć jednocześnie na względzie, że organ I instancji wydał decyzje w stosunku do trójki małoletnich dzieci, ale odwołanie zostało wniesione tylko od tej części decyzji, która orzekała o odmowie uchylenia czynności zameldowania małoletnich M. i K. C. W pozostałym zakresie decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna.