II SA/Gl 1185/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 – dalej u.e.l.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej k.p.a.) orzekł o wymeldowaniu W. J. z pobytu stałego w S. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu podano m. in., że postępowanie zostało wszczęte na wniosek E. J., właścicielki mieszkania. Podała, że strona nie mieszka w lokalu od [...] roku. W toku oględzin stwierdzono brak w mieszkaniu rzeczy osobistych oraz miejsca noclegowego W. J. E.J. oświadczyła, że były mąż nie mieszka w lokalu i nie stołuje się tam od [...] roku, nie ponosi też kosztów jego utrzymania. Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. J., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Podał m. in., że jest emerytem i na skutek działania E. J. został pozbawiony możliwości mieszkania w przedmiotowym lokalu. Decyzja jest wadliwa. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że analiza zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego bezspornie wykazała, iż ww. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych. Fakt niezamieszkiwania strony w lokalu potwierdziły ustalenia pracowników organu I instancji dokonane podczas przeprowadzonych oględzin. O opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (wbrew własnej woli) nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Nieskorzystanie z takich środków prawnych powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Ochrona prawna, o którą strona odwołująca powinna zabiegać, aby powstrzymać skutek wymeldowania z lokalu, realizowana jest na drodze powództwa posesoryjnego. Z ochrony takiej odwołujący jednakże nie skorzystał. Skargę na powyższą decyzję złożył W. J., zaskarżając ją w całości. Zarzucił: 1) naruszenie prawa formalnego, dokonane już w Urzędzie Miejskim w S., a nieuwzględnione przy rozpoznawaniu odwołania przez Wojewodę Śląskiego, polegające na pozbawieniu skarżącego możliwości działania, tj. obrony swoich praw, co zostało wywołane przez organ administracji; 2) błędy w ustaleniach faktycznych, polegające na jednostronnej ocenie dowodów, a w szczególności zeznań wnioskodawczyni. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. W uzasadnieniu podano m. in., że skarżący nigdy woli opuszczenia lokalu nie przejawiał. Wręcz przeciwnie, pozostawienie własnych rzeczy w mieszkaniu wskazuje na coś innego. Również i wymiana zamka w drzwiach świadczy o zmuszeniu skarżącego przez wnioskodawczynię do tego, by uniemożliwić mu powrót. Jest to samowola, która nie może być w żaden sposób akceptowana, tym bardziej przez organ stosujący prawo. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W świetle art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu, ma charakter związany i zapada po zaistnieniu przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). W orzecznictwie sądowym wskazuje się na pewne znamiona świadczące o stałym pobycie określonej osoby. Chodzi o pobyt w miejscu, w którym realizuje ona stale swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2017 r., II SA/Gl 324/17; por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05; wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Stosownie do wyżej powołanych regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie tam nie przebywa z zamiarem opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym, nowym miejscu, ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Nie budzi wątpliwości w świetle materiału dowodowego, że skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem i nie koncentruje tam swoich spraw życiowych. Fakt niezamieszkiwania strony w lokalu potwierdziły ustalenia pracowników organu I instancji dokonane podczas przeprowadzonych oględzin. Ustalono, że nie było tam jego rzeczy. Nie skorzystał też z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Ochrona prawna, o którą strona odwołująca powinna zabiegać, aby powstrzymać skutek wymeldowania z lokalu, realizowana jest w drodze powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.). Nieskorzystanie z takich środków prawnych powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2143/10). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2008 r. , sygn. akt. II OSK 140/07, stwierdził, co tut. Sąd podziela, że sam fakt istnienia konfliktu między osobą skarżącą i uczestnikiem postępowania nie powoduje podważenia oceny, iż opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 35 u.e.l., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.