II SA/Gl 1185/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 czerwca 2024 r. nr SKO.PSW/41.5/55/2024/9565 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 roku, nr [...], działając na podstawie art. 104 i in. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1207 – dalej: u.d.w.) i in., odmówił E. R. (dalej: strona, skarżąca) przyznania prawa do dodatku węglowego. W treści uzasadnienia wskazano, że zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 1395/23, dokonano ustaleń prowadzących do wniosku, że nie można uznać, iż w jednym lokalu mieszkalnym (bądź budynku jednorodzinnym) prowadzonych jest kilka jednoosobowych gospodarstw domowych. Strona bowiem oświadczyła, że jest tylko jeden licznik gazu, wody i energii elektrycznej. Na podstawie wskazań tych urządzeń opłaca rachunki. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona. Wskazano m. in., że w nieruchomości prowadzone są dwa gospodarstwa domowe. Na piętrze zamieszkuje syn, który jest osobą pełnoletnią, pracującą, płacącą podatki i samodzielnie prowadzącą swoje gospodarstwo domowe. Nie pozostaje na utrzymaniu strony. Strona zamieszkuje na parterze nieruchomości i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO), decyzją z dnia 20 czerwca 2024 roku, nr SKO.PSW/41.5/55/2024/9565, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy pod adresem zamieszkania strony. Z ustaleń wynika, że pod wskazanym adresem głównym źródłem ogrzewania jest piec węglowy. Organ na podstawie dokonanych czynności, między innymi wywiadu środowiskowego i oświadczenia strony z 11 kwietnia 2024 r. ustalił, że w budynku istnieje jedno gospodarstwo domowe: strona gospodaruje wraz z synem. W budynku nie ma wyodrębnionych podliczników, rachunki dotyczące kosztów utrzymania płacone są przez stronę, a syn opłaca telefon, internet, telewizję oraz zakupuje opał. Tym samym strona nie spełnia przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku węglowego. Skargę na powyższą decyzję SKO wniosła strona. Powtórzyła argumentację z odwołania. Dodała, że w decyzji SKO oparto się na nieprawdziwych danych podanych przez MOPS. Nie jest prawdą, że w budynku istnieje jedno gospodarstwo domowe dwuosobowe. Stan faktyczny jest inny, gdyż w budynku zameldowane są cztery osoby. Skarżąca i jej mąż, zajmując parter domu, tworzą jedno gospodarstwo domowe, z kolei syn T. zajmując piętro domu, tworzy samodzielne gospodarstwo domowe. Córka mieszka i pracuje w K.. Syn ma 35 lat, od 10 lat pracuje i utrzymuje się samodzielnie, płaci podatki, jednocześnie pokrywa część kosztów za media, z których korzysta, jak: Internet, telefon, telewizja, woda, prąd, śmieci, opał, itp. MOPS T. prawidłowo wypłacił dodatek węglowy synowi uznając, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ale wadliwie pominął skarżącą i męża. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie uprzednio wyrażone stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (...), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Art. 2 ust. 3c u.d.w. stanowi, że w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Z kolei art. 2 ust. 3d u.d.w. stwierdza, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Należy wskazać, że cytowane przepisy posługują się pojęciem "gospodarstwa domowego". Przez "gospodarstwo domowe" (o czym stanowi art. 2 ust. 2 u.d.w.), rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Zgodnie z zaleceniami wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 1395/23, należało wykazać precyzyjnie, czy można mówić o istnieniu jednego, czy też dwóch gospodarstw domowych w jednym budynku. W ramach jednego gospodarstwa domowego następuje bowiem "wspólne gospodarowanie" (w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 2 u.d.w.), a w ramach odrębnych gospodarstw – odrębne gospodarowanie. Organ I instancji, zgodnie z zaleceniami Sądu, wezwał skarżącą do dostarczenia dokumentów potwierdzających zamontowanie odrębnych liczników, bądź "podliczników" do poszczególnych gospodarstw, dostarczenia rachunków za prąd, wodę dla poszczególnych gospodarstw bądź do wskazania czy rachunki opłaca jedna osoba. Na tej podstawie organy ustaliły, że w budynku istnieje jedno gospodarstwo domowe: skarżąca gospodaruje wraz z synem. Strona przyznawała, że w budynku nie ma wyodrębnionych podliczników, rachunki dotyczące części mediów płacone są przez nią, a syn opłaca telefon, Internet, telewizję oraz zakupuje opał. To, że syn pracuje i zarabia na własne utrzymanie nie ma tu znaczenia, skoro ustalono wspólne gospodarowanie w ww. zakresie. Tym samym strona nie spełniła przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku węglowego. Został on już wypłacony – co skarżąca przyznała – synowi. Z zakupu węgla przez syna z ww. publicznych pieniędzy mogła korzystać także skarżąca, mieszkająca w tym samym budynku, ogrzewanym z tego samego źródła. Nie ma racjonalnych podstaw, by dodatek węglowy był wypłacony ponownie dla skarżącej. Wsparcie to pochodzi ze środków publicznych, a te powinny być wydatkowane w sposób racjonalny. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 § 3 k.p.a.). Skarżąca podnosi, że dokumentacja zawiera nieprawdziwe dane, jednak nie popiera tego żadnymi dowodami wskazującymi na dopuszczanie się przez pracowników organów przestępstw w postaci np. fałszerstw, poświadczenia nieprawdy, bądź jakichkolwiek innych. Jeśli do takich sytuacji dochodziło, należało zgłosić je w organach ścigania. Sąd administracyjny nie jest władny, by prowadzić w tym zakresie postępowanie i odnosić się do tego typu zarzutów zawartych w skardze. Jeśli skarżąca przedstawi prawomocny wyrok skazujący osobę(y), której(ym) zarzuca czyny zakazane prawnie, będzie to ewentualnie podstawą do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a.). Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 1, 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.d.w., ani też innych przepisów, w tym wyżej przywołanych, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona w stopniu oczywistym podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl. ----------------------- Sygn. akt II SA/Gl 1185/24